Nakaz zapłaty sprzed lat a przedawnienie egzekucji

Stan prawny aktualny na 9 czerwca 2026 r.

Przedawniony dług z nakazu zapłaty sprzed lat

Nakaz zapłaty z 2010 r. z klauzulą wykonalności z 2011 r. może budzić uzasadnione pytanie, czy wierzyciel w 2024 r. albo później nadal ma prawo prowadzić egzekucję. Sama sygnatura sprawy z aktualnego roku nie oznacza jednak, że sprawa sądowa została dopiero teraz założona. Najczęściej jest to sygnatura postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez komornika.

Kluczowe jest nie to, ile lat ma sygnatura komornicza, lecz kiedy nakaz zapłaty stał się prawomocny, kiedy nadano mu klauzulę wykonalności oraz czy po drodze doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia. Jeżeli nakaz z 2010 r. albo 2011 r. nie był przez wiele lat egzekwowany i nie było innych czynności przerywających przedawnienie, roszczenie może być już przedawnione.

W pierwszej kolejności pomocna jest weryfikacja przedawnienia długu: trzeba porównać daty z tytułu wykonawczego z dokumentami znajdującymi się w aktach komornika i ewentualnie w aktach sądowych.

Przedawnienie roszczeń stwierdzonych orzeczeniem sądu

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 125 Kodeksu cywilnego roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, orzeczeniem innego właściwego organu, orzeczeniem sądu polubownego albo ugodą sądową, polubowną lub mediacyjną zatwierdzoną przez sąd przedawnia się z upływem 6 lat. Jeżeli tytuł obejmuje świadczenia okresowe należne w przyszłości, takie świadczenia przedawniają się z upływem 3 lat.

Od 9 lipca 2018 r. termin z art. 125 K.c. został skrócony z 10 do 6 lat. W sprawach starszych trzeba stosować przepisy przejściowe ustawy nowelizującej z 13 kwietnia 2018 r. W uproszczeniu: do roszczeń powstałych przed wejściem w życie nowelizacji i jeszcze nieprzedawnionych stosuje się nowe przepisy, ale jeżeli według dawnych przepisów przedawnienie nastąpiłoby wcześniej, decyduje wcześniejszy termin.

W praktyce przy nakazie zapłaty z 2010 r. lub 2011 r. bardzo istotne jest ustalenie, czy wierzyciel przed upływem terminu podejmował czynności przed sądem albo komornikiem. Bez tej informacji nie da się odpowiedzialnie stwierdzić, że egzekucja jest zawsze dopuszczalna albo zawsze niedopuszczalna.

Co może przerwać bieg przedawnienia?

Zgodnie z art. 123 Kodeksu cywilnego bieg przedawnienia może zostać przerwany między innymi przez czynność przed sądem, komornikiem albo innym właściwym organem, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Przerwanie może nastąpić także przez uznanie roszczenia przez dłużnika.

Po każdym skutecznym przerwaniu przedawnienia termin biegnie na nowo. Jeżeli przerwanie nastąpiło przez czynność w postępowaniu przed sądem albo organem egzekucyjnym, termin zasadniczo nie biegnie na nowo, dopóki to postępowanie nie zostanie zakończone.

Wierzyciel nie może jednak poprzestać na ogólnym twierdzeniu, że kiedyś doszło do przerwania przedawnienia. Jeżeli z tytułu wykonawczego wynika, że termin upłynął, powinien przedstawić dokument potwierdzający przerwanie, na przykład dokument z wcześniejszej egzekucji albo inne pismo procesowe mające znaczenie dla biegu terminu.

Obowiązki wierzyciela i rola komornika

Zgodnie z art. 804 Kodeksu postępowania cywilnego komornik co do zasady nie bada zasadności ani wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. To oznacza, że komornik nie prowadzi procesu od nowa i nie sprawdza, czy sąd słusznie wydał nakaz zapłaty.

Od tej zasady jest jednak ważny wyjątek dotyczący przedawnienia. Jeżeli z treści tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął, a wierzyciel nie przedłożył dokumentu wskazanego w art. 797 § 1¹ K.p.c., organ egzekucyjny powinien odmówić wszczęcia egzekucji. W praktyce dotyczy to sytuacji, w której z samego tytułu i dat wynika, że roszczenie jest stare, a wierzyciel nie wykazuje przerwania przedawnienia.

Ta reguła nie rozwiązuje wszystkich przypadków. Komornik nie przeprowadza pełnego postępowania dowodowego jak sąd. Jeżeli spór wymaga oceny wielu dokumentów, ustalenia, czy doszło do zapłaty, uznania długu albo skutecznego przerwania terminu, konieczne może być skierowanie sprawy do sądu.

Co zrobić po otrzymaniu pisma od komornika?

Po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zajęciu wierzytelności albo zajęciu rachunku bankowego warto działać szybko. Dłużnik powinien przede wszystkim ustalić, jaki dokładnie tytuł wykonawczy jest podstawą egzekucji, kiedy stał się prawomocny, kiedy nadano klauzulę wykonalności i czy w aktach znajduje się dokument potwierdzający przerwanie biegu przedawnienia.

Praktyczne działania mogą obejmować:

• złożenie do komornika wniosku o wgląd do akt i wydanie odpisów najważniejszych dokumentów,
• sprawdzenie, czy wierzyciel dołączył dokument z art. 797 § 1¹ K.p.c.,
• złożenie pisma do komornika z wnioskiem o zastosowanie art. 804 § 2 K.p.c., jeżeli z dokumentów wynika oczywiste przedawnienie,
• wniesienie skargi na czynności komornika, jeżeli komornik prowadzi czynności mimo podstaw do odmowy albo zaniechał wymaganej czynności,
• rozważenie pozwu o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności na podstawie art. 840 K.p.c., jeżeli sprawa wymaga rozstrzygnięcia przez sąd.

Skargę na czynności komornika wnosi się zasadniczo w terminie tygodniowym. Początek terminu zależy od tego, czy dłużnik był obecny przy czynności, czy został o niej zawiadomiony, czy dowiedział się o niej później. Przy zaniechaniu termin liczy się od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że czynność powinna była zostać dokonana.

Kiedy potrzebne jest powództwo przeciwegzekucyjne?

Powództwo przeciwegzekucyjne z art. 840 K.p.c. jest potrzebne zwłaszcza wtedy, gdy dłużnik chce wykazać, że po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane. Takim zdarzeniem może być między innymi przedawnienie, zapłata albo inna okoliczność, której komornik samodzielnie nie rozstrzygnie.

W pozwie można żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości albo w części. Jeżeli egzekucja już trwa, zwykle warto równocześnie złożyć wniosek o zabezpieczenie, na przykład przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu zakończenia sprawy. Bez zabezpieczenia komornik może kontynuować czynności aż do wydania odpowiedniego rozstrzygnięcia.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, dlaczego w sprawach starych nakazów zapłaty trzeba sprawdzać nie tylko datę orzeczenia, ale także późniejsze czynności wierzyciela.