Zaległe wynagrodzenie po bezskutecznej egzekucji

Likwidacja zadłużonej spółki

Jeżeli dłużnikiem jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji, wierzyciel nie zawsze może skutecznie zablokować samo wykreślenie spółki z KRS tylko dlatego, że posiada niezaspokojony wyrok. Likwidacja służy zakończeniu bieżących spraw spółki, ściągnięciu jej wierzytelności, wypełnieniu zobowiązań i upłynnieniu majątku. Jeżeli jednak spółka nie ma majątku, samo istnienie długu nie musi uniemożliwiać zakończenia likwidacji.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że możliwe jest wykreślenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z rejestru także wtedy, gdy nie ma ona majątku pozwalającego na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, a część długów pozostanie niezapłacona. Tak wskazano m.in. w postanowieniu Sądu Najwyższego z 20.09.2007 r., sygn. akt II CSK 240/07.

Nie oznacza to jednak, że wierzyciel powinien pozostawać bierny. W praktyce warto sprawdzić akta rejestrowe spółki, ustalić dane likwidatora, złożyć do niego zgłoszenie wierzytelności oraz zachować dowody doręczenia. Likwidatorzy spółki z o.o. powinni ogłosić rozwiązanie spółki i otwarcie likwidacji oraz wezwać wierzycieli do zgłoszenia wierzytelności w terminie 3 miesięcy od ogłoszenia.

Jeżeli wobec pracodawcy toczyło się wcześniej postępowanie restrukturyzacyjne albo zostało ono umorzone, znaczenie może mieć również dalsze dochodzenie po restrukturyzacji, zwłaszcza gdy wierzyciel musi zdecydować, czy kierować roszczenie do spółki, osób zarządzających czy korzystać z innych ścieżek ochrony.

Co zrobić po umorzeniu egzekucji przez komornika?

Postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności jest bardzo ważnym dokumentem. Warto zachować także tytuł wykonawczy, wyrok z klauzulą wykonalności, odpis postanowienia o umorzeniu egzekucji, korespondencję z komornikiem, wezwania do zapłaty oraz dokumenty potwierdzające wysokość należności głównej, odsetek i kosztów.

W pierwszej kolejności należy ustalić, czy spółka posiada jeszcze jakikolwiek majątek, wierzytelności albo rachunki, z których można prowadzić egzekucję. Jeżeli pojawią się nowe informacje o majątku dłużnika, można rozważyć ponowne złożenie wniosku egzekucyjnego. Jeżeli natomiast spółka faktycznie nie ma majątku, ciężar działań zwykle przesuwa się na odpowiedzialność osób zarządzających spółką.

Samo wezwanie spółki w likwidacji do zapłaty jest przydatne dowodowo, ale często nie wystarczy. Jeżeli likwidator nie spłaca zobowiązania, a spółka nie ma majątku, trzeba przeanalizować pozew przeciwko członkom zarządu albo likwidatorom, a równolegle sprawdzić możliwość zaspokojenia części świadczeń z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Dochodzenie roszczeń od członków zarządu

Jeżeli egzekucja przeciwko spółce z o.o. okazała się bezskuteczna, zastosowanie może mieć art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Zgodnie z tym przepisem członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zobowiązania spółki. W praktyce oznacza to, że pracownik, który ma tytuł wykonawczy przeciwko spółce i dokument potwierdzający bezskuteczność egzekucji, może rozważyć pozew przeciwko osobom, które pełniły funkcję członków zarządu we właściwym czasie.

W tej ścieżce kluczowa jest prawidłowa ocena, którzy członkowie zarządu mogą odpowiadać za dług oraz czy mają podstawy do obrony. Członek zarządu może próbować uwolnić się od odpowiedzialności, wykazując m.in., że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzono układ, albo że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy, albo że wierzyciel mimo braku takiego wniosku nie poniósł szkody.

Do likwidatorów spółki z o.o., z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd, art. 299 K.s.h. stosuje się odpowiednio na podstawie art. 299¹ K.s.h. Dlatego w konkretnej sprawie trzeba ustalić, czy osoba odpowiedzialna była członkiem zarządu, likwidatorem, czy likwidatorem ustanowionym przez sąd.

W sprawach tego typu duże znaczenie ma prawidłowe wykazanie, że wystąpiła bezskuteczność egzekucji. Pomocne bywa postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji, ale w niektórych sprawach dowodami mogą być także inne dokumenty pokazujące, że egzekucja z majątku spółki nie doprowadziłaby do zaspokojenia.

Warto też odróżnić odpowiedzialność samej spółki od odpowiedzialności osób zarządzających. Jeżeli dłużnikiem był pracodawca działający jako spółka z o.o., po bezskutecznej egzekucji szczególnego znaczenia nabiera odpowiedzialność członków zarządu spółki, która może obejmować również należności stwierdzone wyrokiem sądu pracy.

Czy można domagać się pieniędzy z FGŚP?

W sprawach o zaległe wynagrodzenie warto sprawdzić także Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. FGŚP nie zastępuje każdego nieskutecznego dłużnika, ale może zaspokajać określone roszczenia pracownicze w razie niewypłacalności pracodawcy, jeżeli spełnione są warunki wynikające z ustawy.

Ze środków FGŚP mogą być zaspokajane m.in. określone należności ze stosunku pracy, w tym wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia wymienione w ustawie, w granicach i okresach w niej przewidzianych. W praktyce trzeba ustalić datę niewypłacalności pracodawcy, okres, którego dotyczą zaległości, rodzaj roszczenia oraz to, czy w sprawie składano wykaz albo wniosek indywidualny.

Jeżeli pracodawca jest w likwidacji, nie oznacza to automatycznie wypłaty z FGŚP. Decydują ustawowe przesłanki niewypłacalności oraz dokumenty potwierdzające roszczenie. Prawomocny wyrok sądu pracy jest bardzo istotny, ale organ rozpatrujący wniosek bada również, czy świadczenie mieści się w zakresie ochrony funduszu.

Przedawnienie i dalsze czynności

Roszczenia ze stosunku pracy co do zasady przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Wniesienie pozwu, czynności w postępowaniu sądowym oraz czynności zmierzające do egzekucji mogą wpływać na bieg przedawnienia zgodnie z zasadami przewidzianymi w Kodeksie pracy i Kodeksie cywilnym.

Jeżeli sprawa zakończyła się prawomocnym wyrokiem i była prowadzona egzekucja, nie należy zwlekać z kolejnymi działaniami. Trzeba sprawdzić aktualny termin przedawnienia roszczenia stwierdzonego tytułem, możliwe przerwy biegu przedawnienia oraz odsetki. W sprawach przeciwko członkom zarządu liczy się również to, kiedy wierzyciel uzyskał realną informację o bezskuteczności egzekucji.

Przed skierowaniem pozwu przeciwko członkom zarządu warto przygotować zestawienie należności: kwotę główną, odsetki, koszty procesu, koszty klauzuli i koszty egzekucji. Warto też pobrać aktualny i historyczny odpis KRS, aby ustalić, kto pełnił funkcję w zarządzie oraz kto został ustanowiony likwidatorem.

Przykłady

FAQ

Czy mogę zablokować wykreślenie spółki z KRS, jeżeli nie zapłaciła wynagrodzenia?

Nie zawsze. Sam fakt istnienia niezaspokojonego długu nie musi uniemożliwiać wykreślenia spółki po zakończeniu likwidacji. Można jednak zgłaszać wierzytelność likwidatorowi, monitorować akta KRS i reagować, jeżeli likwidacja jest prowadzona wadliwie.

Czy postanowienie komornika o bezskutecznej egzekucji wystarczy do pozwu przeciwko zarządowi?

Zwykle jest to bardzo ważny dowód, ale trzeba jeszcze wykazać istnienie zobowiązania spółki, osoby odpowiedzialne, wysokość dochodzonej kwoty oraz związek sprawy z okresem pełnienia funkcji w zarządzie. Członkowie zarządu mogą podnosić zarzuty zwalniające ich z odpowiedzialności.

Czy likwidator odpowiada tak samo jak członek zarządu?

Do likwidatorów spółki z o.o. stosuje się odpowiednio art. 299 K.s.h., z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd. Dlatego przed pozwem trzeba sprawdzić, kto pełnił funkcję likwidatora i na jakiej podstawie został powołany.

Czy mogę dostać zaległe wynagrodzenie z FGŚP, jeśli mam wyrok?

Wyrok pomaga udokumentować roszczenie, ale nie przesądza automatycznie o wypłacie z FGŚP. Konieczne jest spełnienie ustawowych przesłanek niewypłacalności pracodawcy oraz warunków dotyczących rodzaju i okresu roszczenia.

Czy roszczenie o zaległe wynagrodzenie może się przedawnić po wyroku?

Tak, dlatego po umorzeniu egzekucji nie warto odkładać dalszych działań. Trzeba sprawdzić, jak pozew, wyrok, klauzula wykonalności i postępowanie egzekucyjne wpłynęły na bieg przedawnienia.

Podsumowanie

Po bezskutecznej egzekucji przeciwko byłemu pracodawcy działającemu jako spółka z o.o. najważniejsze jest szybkie ustalenie dalszej ścieżki. Wierzyciel powinien zgłosić wierzytelność w likwidacji, zabezpieczyć dokumenty z postępowania egzekucyjnego i sprawdzić odpowiedzialność członków zarządu lub likwidatorów na podstawie art. 299 i art. 299¹ K.s.h.

Równolegle warto zweryfikować FGŚP, zwłaszcza gdy problem dotyczy wynagrodzenia, ekwiwalentu za urlop lub innych świadczeń pracowniczych. Trzeba także pilnować terminów, bo przedawnienie roszczeń pracowniczych może ograniczyć możliwość skutecznego dochodzenia należności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - ISAP, w szczególności art. 279, art. 282, art. 299 i art. 299¹.
2. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - ISAP, w szczególności art. 291 i art. 295.
3. Ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy - ISAP.
4. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II CSK 240/07.
5. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 1999 r., sygn. akt III CZP 10/99.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.