Bezskuteczna egzekucja alimentów – gdzie szukać pomocy?

Co zrobić, gdy egzekucja alimentów jest bezskuteczna?

Jeżeli ma Pani wyrok sądu albo ugodę zaopatrzoną w klauzulę wykonalności i egzekucja komornicza nie przynosi rezultatów, nie należy ograniczać się do samego oczekiwania na działania komornika. W praktyce najbezpieczniej prowadzić kilka działań równolegle: kontynuować egzekucję, wystąpić o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, złożyć zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa niealimentacji oraz rozważyć działania wobec dalszych zobowiązanych, np. dziadków dziecka.

Zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji jest bardzo ważnym dokumentem. Przyda się przede wszystkim przy wniosku o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, ale także jako dowód w postępowaniu karnym i w ewentualnej sprawie przeciwko dalszym krewnym.

Jeżeli wie Pani, że ojciec dziecka pracuje, ma stałe dochody, kupił samochód, wynajmuje mieszkanie, korzysta z rachunku bankowego albo wykonuje działalność gospodarczą, warto przekazać te informacje komornikowi na piśmie. W sprawach alimentacyjnych komornik powinien z urzędu ustalać zarobki, stan majątkowy i miejsce zamieszkania dłużnika, a takie dochodzenie powinno być powtarzane okresowo, nie rzadziej niż co 6 miesięcy. Informacje od wierzyciela często przyspieszają jednak realne czynności.

Przy egzekucji alimentów z wynagrodzenia za pracę potrącenia mogą sięgać do 3/5 wynagrodzenia. Co istotne, przy należnościach alimentacyjnych nie stosuje się standardowej kwoty wolnej od potrąceń tak jak przy wielu innych długach.

Wniosek o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego

Przy bezskutecznej egzekucji alimentów warto jak najszybciej sprawdzić prawo do świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Wniosek składa przedstawiciel ustawowy dziecka, pełnoletnia osoba uprawniona albo pełnomocnik. Organem właściwym jest najczęściej urząd gminy, urząd miasta, ośrodek pomocy społecznej albo centrum świadczeń właściwe dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Na dzień aktualizacji artykułu świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego przysługują, gdy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 1209 zł netto miesięcznie. Jeżeli dochód jest wyższy, organ powinien sprawdzić możliwość zastosowania zasady „złotówka za złotówkę”, czyli wypłaty świadczenia pomniejszonego o kwotę przekroczenia kryterium dochodowego.

Świadczenie z funduszu wypłaca się w wysokości zasądzonych alimentów, ale nie więcej niż 1000 zł miesięcznie na osobę uprawnioną. Prawo do świadczeń przysługuje co do zasady do ukończenia 18 lat, do ukończenia 25 lat w razie nauki w szkole lub szkole wyższej, a bez ograniczenia wieku — jeżeli osoba uprawniona ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Do wniosku warto przygotować przede wszystkim: tytuł wykonawczy, zaświadczenie komornika albo oświadczenie potwierdzające bezskuteczność egzekucji, dane członków rodziny, informacje o dochodach oraz dokumenty potwierdzające szczególną sytuację dziecka, np. orzeczenie o niepełnosprawności, koszty leczenia, rehabilitacji lub terapii.

Wnioski na nowy okres świadczeniowy można składać co roku przez Internet od 1 lipca, a w urzędzie od 1 sierpnia. Okres świadczeniowy trwa od 1 października do 30 września następnego roku. Jeżeli wniosek zostanie złożony w trakcie trwania okresu świadczeniowego, świadczenia przysługują zasadniczo od miesiąca złożenia wniosku, o ile warunki są spełnione.

Zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa niealimentacji

W opisanej sytuacji zasadne jest rozważenie pisemnego zawiadomienia policji albo prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa niealimentacji. Zgodnie z art. 209 Kodeksu karnego odpowiedzialność karna może powstać wtedy, gdy osoba zobowiązana uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego, a łączna zaległość odpowiada co najmniej 3 świadczeniom okresowym albo opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące.

Jeżeli zachowanie dłużnika naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, odpowiedzialność jest surowsza. Przy dziecku niepełnosprawnym należy szczególnie dokładnie opisać wydatki na leczenie, rehabilitację, terapię, dojazdy, leki, sprzęt medyczny, opiekę oraz codzienne utrzymanie.

Do zawiadomienia warto dołączyć kopię wyroku lub ugody, klauzulę wykonalności, zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji, zestawienie zaległości, potwierdzenia wpłat lub ich braku, korespondencję z dłużnikiem oraz dokumenty potwierdzające potrzeby dziecka. Częściowe, sporadyczne wpłaty nie wykluczają odpowiedzialności karnej, jeżeli ustawowy próg zaległości został osiągnięty, a z okoliczności wynika uchylanie się od płacenia.

Co do zasady ściganie przestępstwa niealimentacji następuje na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej albo organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Jeżeli osobie uprawnionej przyznano świadczenia rodzinne albo świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, ściganie odbywa się z urzędu.

Działania gminy wobec dłużnika alimentacyjnego

Oprócz wniosku o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego można domagać się, aby właściwy organ podjął działania wobec dłużnika alimentacyjnego. W praktyce może to oznaczać m.in. wezwanie dłużnika na wywiad alimentacyjny, odebranie od niego oświadczenia majątkowego, zobowiązanie go do rejestracji w urzędzie pracy albo uruchomienie dalszych procedur przewidzianych w ustawie.

Jeżeli dłużnik nie współpracuje, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego, nie rejestruje się jako bezrobotny albo bez uzasadnionej przyczyny odmawia pracy, organ może wszcząć procedurę uznania go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W określonych sytuacjach może to prowadzić m.in. do wniosku o zatrzymanie prawa jazdy oraz do zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 209 Kodeksu karnego.

Jeżeli zaległość dłużnika alimentacyjnego wynikająca z tytułów wskazanych w ustawie przekracza okres 6 miesięcy, organ właściwy wierzyciela przekazuje informację gospodarczą o zadłużeniu do biura informacji gospodarczej. W praktyce taki wpis może utrudnić dłużnikowi uzyskanie kredytu, zawarcie umowy abonamentowej lub korzystanie z niektórych usług finansowych.

Czy można pozwać dziadków dziecka o alimenty?

Pozew przeciwko dziadkom może być rozwiązaniem, ale nie jest automatyczną konsekwencją tego, że rodzic nie płaci. Zgodnie z art. 129 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny obciąża w pierwszej kolejności osoby bliższe stopniem, czyli przede wszystkim rodziców dziecka. Dziadkowie są zobowiązani dopiero w dalszej kolejności.

W praktyce trzeba wykazać, że uzyskanie alimentów od rodzica jest niemożliwe albo połączone z nadmiernymi trudnościami, a potrzeby dziecka nie są zaspokojone. Sąd będzie badał również możliwości zarobkowe i majątkowe dziadków. Nie wystarczy więc samo stwierdzenie, że ojciec nie płaci; potrzebne są dowody na realną sytuację dziecka, bezskuteczność egzekucji oraz sytuację finansową dalszych zobowiązanych.

W sprawie dotyczącej dziecka z niepełnosprawnością szczególne znaczenie mają dowody kosztów utrzymania i leczenia. W pozwie można opisać miesięczny budżet dziecka, wskazać niezaspokojone potrzeby oraz dołączyć rachunki, faktury, orzeczenia, zaświadczenia lekarskie i potwierdzenia wydatków.

Praktyczna kolejność działań

Przy zaległości alimentacyjnej rzędu kilku tysięcy złotych i posiadaniu zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji warto działać według uporządkowanego planu:

1. złożyć albo uzupełnić wniosek do komornika, podając aktualne informacje o pracy, majątku, rachunkach i miejscu pobytu dłużnika;
2. uzyskać aktualne zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji;
3. złożyć wniosek o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, jeżeli spełnione są warunki dochodowe i formalne;
4. złożyć pisemne zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa niealimentacji;
5. zwrócić się do gminy o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego;
6. rozważyć pozew przeciwko dziadkom dziecka, jeżeli potrzeby dziecka nie są zaspokojone, a uzyskanie alimentów od rodzica jest nieskuteczne albo nadmiernie utrudnione.

Warto pamiętać, że postępowanie karne nie zastępuje egzekucji komorniczej, a świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego nie likwidują długu ojca dziecka. Są to narzędzia, które mogą działać równolegle i zwiększyć szansę na realne zabezpieczenie potrzeb dziecka.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, jak w praktyce można łączyć egzekucję komorniczą, Fundusz Alimentacyjny, zawiadomienie o niealimentacji i działania wobec dalszych zobowiązanych.

FAQ

Czy mogę zgłosić niealimentację, jeśli ojciec czasem coś wpłaca?

Tak. Sporadyczne albo symboliczne wpłaty nie wykluczają zawiadomienia, jeżeli łączna zaległość odpowiada co najmniej 3 świadczeniom okresowym albo zachodzą inne przesłanki z art. 209 Kodeksu karnego. W zawiadomieniu trzeba pokazać pełną historię wpłat i zaległości.

Czy zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji wystarczy do Funduszu Alimentacyjnego?

Jest jednym z kluczowych dokumentów, ale zwykle nie jedynym. Potrzebny będzie również tytuł wykonawczy, dane rodziny, dokumenty dochodowe oraz inne załączniki wymagane przez organ prowadzący sprawę.

Czy Fundusz Alimentacyjny wypłaci całą kwotę alimentów?

Fundusz wypłaca świadczenie w wysokości zasądzonych alimentów, ale nie więcej niż 1000 zł miesięcznie na osobę uprawnioną. Jeżeli dochód przekracza kryterium 1209 zł netto na osobę, organ powinien sprawdzić zasadę „złotówka za złotówkę”.

Czy mogę od razu pozwać dziadków dziecka?

Można rozważyć taki pozew, ale trzeba wykazać przesłanki ustawowe. Rodzice odpowiadają przed dziadkami, dlatego sąd bada, czy uzyskanie alimentów od rodzica jest niemożliwe albo nadmiernie utrudnione, czy dziecko ma niezaspokojone potrzeby oraz czy dziadkowie mają możliwości płacenia.

Czy gmina może wpisać dłużnika alimentacyjnego do rejestru dłużników?

Tak, w przypadkach przewidzianych ustawą organ właściwy wierzyciela przekazuje informację o zadłużeniu dłużnika alimentacyjnego do biura informacji gospodarczej, jeżeli zaległość obejmuje okres dłuższy niż 6 miesięcy.

Czy postępowanie karne sprawi, że od razu dostanę zaległe alimenty?

Nie zawsze. Postępowanie karne może wywołać presję na dłużnika i prowadzić do odpowiedzialności karnej, ale nie zastępuje egzekucji komorniczej. Dlatego warto jednocześnie prowadzić egzekucję, składać wnioski do gminy i korzystać z dostępnych świadczeń.

Podsumowanie

Przy bezskutecznej egzekucji alimentów nie trzeba ograniczać się do jednego środka prawnego. W opisanej sytuacji szczególnie istotne jest utrzymanie egzekucji komorniczej, złożenie wniosku o świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa niealimentacji oraz przekazanie gminie informacji potrzebnych do podjęcia działań wobec dłużnika.

Jeżeli potrzeby dziecka nadal nie są zaspokojone, a uzyskanie alimentów od ojca jest niemożliwe albo nadmiernie utrudnione, można rozważyć pozew przeciwko dziadkom. Taka sprawa wymaga jednak dobrego przygotowania dowodów, zwłaszcza dokumentów potwierdzających sytuację dziecka i możliwości majątkowe osób pozwanych.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny - Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553, w szczególności art. 209.

2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59, w szczególności art. 129, art. 132 i art. 133.

3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296, w szczególności art. 1086.

4. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - Dz.U. 2007 nr 192 poz. 1378.

5. Serwis gov.pl: Uzyskaj świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.