Umorzenie egzekucji a koszty komornicze

Co oznacza umorzenie egzekucji komorniczej?

Umorzenie egzekucji oznacza zakończenie konkretnego postępowania prowadzonego przez komornika. Jeżeli podstawą jest bezskuteczność egzekucji, najczęściej chodzi o sytuację, w której komornik nie znalazł majątku pozwalającego realnie zaspokoić wierzyciela albo dalsze czynności byłyby ekonomicznie niecelowe.

Nie należy jednak utożsamiać umorzenia egzekucji z umorzeniem długu. Zgodnie z art. 826 k.p.c. umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, ale nie pozbawia wierzyciela możliwości wszczęcia ponownej egzekucji, chyba że z innych przyczyn egzekucja jest niedopuszczalna.

W praktyce oznacza to, że po umorzeniu powinny zostać uchylone zajęcia wynagrodzenia, rachunku bankowego czy innych składników majątku w tej konkretnej sprawie, ale wierzyciel nadal może domagać się zapłaty, jeżeli roszczenie nie wygasło, nie zostało spłacone ani skutecznie przedawnione.

Dlaczego w piśmie są dwie różne kwoty?

W pismach komorniczych często pojawiają się co najmniej dwie kategorie kwot. Pierwsza to koszty zakończonego postępowania egzekucyjnego, np. wydatki, koszty zastępstwa prawnego wierzyciela i opłaty określone w ustawie o kosztach komorniczych. Druga to całkowite zadłużenie wynikające z tytułu wykonawczego, czyli należność główna, odsetki, koszty procesu, koszty klauzuli i ewentualne koszty kolejnych egzekucji.

Dlatego kwota około 1 180 zł może oznaczać jedynie koszty egzekucyjne ustalone w postanowieniu komornika, natomiast kwota kilkudziesięciu tysięcy złotych może być saldem całego długu wraz z odsetkami naliczanymi do dnia zapłaty. Te kwoty nie muszą się wykluczać, bo dotyczą różnych elementów zobowiązania.

Kto ponosi koszty egzekucji po umorzeniu?

Podstawową zasadę zawiera art. 770 k.p.c., zgodnie z którym dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. O kosztach tych komornik rozstrzyga w postanowieniu, najczęściej przy zakończeniu postępowania.

Trzeba jednak odróżnić tę zasadę od opłat komorniczych pobieranych na podstawie ustawy o kosztach komorniczych. Jeżeli egzekucja zostaje umorzona z powodu bezskuteczności, czyli z przyczyny innej niż wniosek wierzyciela lub bezczynność wierzyciela, art. 29 ust. 4 ustawy o kosztach komorniczych przewiduje opłatę w wysokości 150 zł pobieraną od wierzyciela, z wyjątkami wskazanymi w ustawie. Nie oznacza to automatycznie, że dłużnik nie poniesie żadnych kosztów wobec wierzyciela, jeżeli komornik prawidłowo ustalił koszty niezbędne do celowej egzekucji.

W razie umorzenia egzekucji na wniosek wierzyciela albo wskutek jego bezczynności zasady są inne. Co do zasady opłata stosunkowa obciąża wierzyciela, ale jeżeli przyczyną umorzenia była zapłata długu przez dłużnika lub zawarcie porozumienia w określonym terminie, ustawa może przerzucić opłatę na dłużnika. Więcej o sytuacji, gdy wierzyciel kończy sprawę, przeczytasz w materiale: wycofanie egzekucji przez wierzyciela.

Czy postanowienie komornika o kosztach jest tytułem do egzekucji?

Tak. Prawomocne postanowienie zawierające wezwanie do uiszczenia kosztów komorniczych podlega wykonaniu bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Oznacza to, że po uprawomocnieniu może być podstawą dochodzenia ustalonych kosztów.

Nie oznacza to jednak, że każde wyliczenie komornika jest niepodważalne. Jeżeli komornik pomylił podstawę prawną, błędnie ustalił opłatę, doliczył koszt nienależny albo nie wyjaśnił sposobu obliczenia, stronie przysługuje środek zaskarżenia.

Co zrobić po otrzymaniu postanowienia o umorzeniu i kosztach?

Najpierw należy sprawdzić datę doręczenia pisma i pouczenie o zaskarżeniu. Skargę na czynności komornika wnosi się co do zasady w terminie tygodniowym. Termin jest krótki, dlatego nie warto odkładać analizy dokumentów.

W drugiej kolejności trzeba rozdzielić trzy kwestie: czy sam dług nadal istnieje, czy egzekucja została prawidłowo umorzona oraz czy koszty zostały ustalone zgodnie z przepisami. Skarga na czynności komornika służy do kwestionowania czynności komornika, np. postanowienia o kosztach, ale nie jest właściwym narzędziem do podważania samego wyroku, nakazu zapłaty lub istnienia roszczenia.

Jeżeli problem dotyczy starego długu, trzeba sprawdzić przedawnienie roszczenia i ewentualne przerwy biegu przedawnienia. Pomocny może być artykuł o tym, kiedy pojawia się przedawnienie po umorzeniu egzekucji.

Ugoda, ponowna egzekucja albo upadłość konsumencka

Po bezskutecznej egzekucji wierzyciel często jest bardziej skłonny do rozmów, zwłaszcza gdy widzi, że szybka egzekucja nie przyniosła efektu. Można zaproponować spłatę ratalną, częściową spłatę jednorazową, umorzenie części odsetek albo zawieszenie działań windykacyjnych na czas wykonywania ugody.

Jeżeli zadłużenie jest wysokie i dłużnik trwale nie jest w stanie go spłacać, warto rozważyć także upadłość konsumencką. To rozwiązanie poważne i nie w każdej sprawie korzystne, dlatego przed złożeniem wniosku trzeba ocenić majątek, dochody, historię zadłużenia, ewentualne działania wierzycieli i skutki dla rodziny.

Gdy umorzenie wynika z braku majątku, a wierzyciel zapowiada dalsze działania, warto też sprawdzić, czy nie pojawiają się dodatkowe ryzyka, np. zarzut wyzbywania się majątku. Zobacz również: bezskuteczna egzekucja komornicza.

Przykłady

Poniższe przykłady pokazują, dlaczego po umorzeniu egzekucji trzeba oddzielnie ocenić dług, koszty komornicze i dalszą strategię wobec wierzyciela.