Czy dłużnik rzeczowy może żądać zwrotu spłaconego kredytu od dłużnika głównego

Istota hipoteki i odpowiedzialność dłużnika rzeczowego

Zgodnie z art. 65 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości. Jest to definicja i istota hipoteki. Oznacza to, że właściciel nieruchomości odpowiada za cudzy dług rzeczowo, do wysokości zabezpieczenia.

Wstąpienie w prawa wierzyciela po spłacie długu

Zgodnie z art. 518 Kodeksu cywilnego, osoba trzecia, która spłaca wierzyciela, nabywa spłaconą wierzytelność do wysokości dokonanej zapłaty:

1. jeżeli płaci cudzy dług, za który jest odpowiedzialna osobiście albo pewnymi przedmiotami majątkowymi;

2. jeżeli przysługuje jej prawo, przed którym spłacona wierzytelność ma pierwszeństwo zaspokojenia;

3. jeżeli działa za zgodą dłużnika w celu wstąpienia w prawa wierzyciela, przy czym zgoda dłużnika powinna być pod rygorem nieważności wyrażona na piśmie;

4. jeżeli przewidują to przepisy szczególne.

Subrogacja ustawowa w świetle doktryny

W piśmiennictwie wskazuje się, że: „Przepis art. 518 dotyczy ustawowego wstąpienia w prawa zaspokojonego wierzyciela. Wyspecyfikowane w nim sytuacje stanowią podstawę wstąpienia ex lege (subrogacja ustawowa). (…) Pierwszą z nich jest ta, w której spłaty dokonuje osoba odpowiedzialna za dług osobiście lub określonymi przedmiotami majątkowymi. Chodzi tu więc o osobę, która udzieliła zabezpieczenia za cudzy dług (np. poręczyciela, właściciela rzeczy, który ustanowił zastaw lub hipotekę).”
(Balwicka-Szczyrba Małgorzata (red.), Sylwestrzak Anna (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany).

Oznacza to, że właściciel nieruchomości obciążonej hipoteką, który spłaca cudzy dług, wstępuje w prawa banku w zakresie spłaconej kwoty i może domagać się jej zwrotu od dłużnika głównego.

Dochodzenie roszczenia od dłużnika głównego

Osoba, która spłaciła cudzy dług jako dłużnik rzeczowy, może wystąpić z roszczeniem o zapłatę przeciwko dłużnikowi głównemu. Właściwość sądu zależy od wartości przedmiotu sporu. Przy kwocie do 100.000 zł sprawę rozpoznaje sąd rejonowy, natomiast przy kwocie przekraczającej tę wartość właściwy będzie sąd okręgowy, według miejsca zamieszkania pozwanego.

Podsumowanie

Dłużnik rzeczowy, który spłacił kredyt zabezpieczony hipoteką na swojej nieruchomości, ma prawo dochodzić zwrotu zapłaconych kwot od dłużnika głównego. Podstawą prawną jest ustawowe wstąpienie w prawa wierzyciela na podstawie art. 518 Kodeksu cywilnego. Zakres roszczenia obejmuje kwoty faktycznie spłacone na rzecz banku. Dochodzenie należności następuje na drodze sądowej, przed sądem właściwym ze względu na wartość roszczenia.

przykłady

Przykład 1
Rodzic ustanowił hipotekę na swojej nieruchomości jako zabezpieczenie kredytu zaciągniętego przez dziecko. Po zaprzestaniu spłaty kredytu przez dziecko rodzic spłacił zadłużenie wobec banku. Może on następnie żądać od dziecka zwrotu spłaconej kwoty.

Przykład 2
Właściciel mieszkania zabezpieczył kredyt partnera hipoteką. Po kilku latach samodzielnie spłacił pozostałą część kredytu. W tej sytuacji przysługuje mu roszczenie regresowe wobec głównego kredytobiorcy.

Przykład 3
Osoba trzecia spłaciła kredyt hipoteczny, ponieważ jej nieruchomość była obciążona hipoteką. Po spłacie nabyła wierzytelność banku do wysokości zapłaty i może dochodzić jej zwrotu w postępowaniu sądowym.

Oferta porad prawnych

Świadczymy porady prawne w sprawach dotyczących kredytów, hipotek, odpowiedzialności dłużników oraz roszczeń regresowych. Udzielamy wsparcia zarówno na etapie analizy sytuacji prawnej, jak i przy dochodzeniu należności przed sądem.