Dlaczego KRUS potrąca zaległe składki rolnika ze świadczenia małżonka?
• Data: 2026-02-14 Autor: Wioletta Dyl
Jestem na rencie inwalidzkiej i chorobowej, a KRUS znowu potrącił z mojej renty na zaległe składki małżonka – rolnika, z którym jestem od 6 lat w separacji. Z ostatniej renty była to kwota 80 zł z 984 zł. Dlaczego KRUS zawsze potrąca z mojej renty jego zaległości? Ja tych długów nie zrobiłam i chociaż jestem współwłaścicielką gospodarstwa, to z tego tytułu nie otrzymuję ani złotówki. Przecież KRUS może ściągnąć zaległe składki z gospodarstwa, nałożyć hipotekę itp., a mnie powinni zwrócić zabrane przez te lata świadczenia. Jestem w trudnej sytuacji, nie mam za co wykupić leków, więc proszę mi podpowiedzieć, co zrobić, aby KRUS przestał potrącać zaległości męża z mojego świadczenia?
Stosowanie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolnika do jego małżonka
W przedstawionej sytuacji zasadnicze znaczenie będzie miała ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. 1998 r. Nr 7 poz. 25 z późn. zm.). Zgodnie z jej postanowieniami przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym (art. 5 ustawy).
Rozdzielność majątkowa
Niemniej jednak dodatkową kwestią jest powstanie małżeńskiej umowy majątkowej, ustanawiającej między małżonkami ustrój rozdzielności majątkowej. Jeżeli chodzi o wpływ instytucji separacji na odpowiedzialność za długi, to Kodeks rodzinny i opiekuńczy (K.r.o.) w art. 61 ze znaczkiem 5 mówi wyraźnie, że orzeczenie separacji skutkuje powstaniem między małżonkami rozdzielności majątkowej. Powoduje to zwolnienie małżonka pozostającego w separacji od odpowiedzialności za długi drugiego małżonka. Chodzi tu oczywiście o długi powstałe już po uprawomocnieniu się orzeczenia przez sąd (o separacji).
Odpowiedzialność współmałżonka za długi wobec KRUS
Brak rozdzielności majątkowej może rodzić po Pani stronie obowiązki w przypadku nieuiszczenia składki przez męża. Według przepisu art. 52 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników – w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a ponadto do składek na ubezpieczenie społeczne rolników stosuje się odpowiednio m.in. przepis art. 110 ustawy – Ordynacja podatkowa. Jak wskazuje art. 110 Ordynacji – rozwiedziony (żyjący w separacji) małżonek podatnika odpowiada za długi podatkowe i wobec KRUS swojego małżonka na następujących zasadach:
- tylko za długi sprzed separacji – odpowiada tylko za te zaległości podatkowe (i wobec KRUS), które powstały w czasie trwania wspólności majątkowej (czyli przed separacją);
- odpowiedzialność jest ograniczona kwotowo – tylko do wysokości wartości przypadającego małżonkowi udziału w majątku wspólnym;
- wszystkimi składnikami majątku –małżonek w separacji odpowiada całym swoim majątkiem, a nie tylko tymi składnikami majątku, które wchodziły do majątku wspólnego.
Jak wynika z przywołanego przepisu, żyjący w separacji małżonek podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z byłym małżonkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, jednakże tylko do wysokości wartości przypadającego mu udziału w majątku wspólnym. Zatem powstanie małżeńskiej rozdzielności pozwala m.in. na wyłączenie odpowiedzialności solidarnej żony w przypadku, gdy mąż nie uiszcza należycie składek na ubezpieczenie.
Separacja orzeczona przez sąd
A zatem Pani jako małżonka płatnika nie odpowiada za zobowiązania składkowe powstałe po dniu zawarcia prawomocnego orzeczenia o separacji. Taki kierunek interpretacyjny wynika też z wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 lipca 2015 r. (III AUa 1332/14). Jeżeli więc dysponuje Pani orzeczeniem sądu o separacji, powinna przesłać je Pani do KRUS ze wskazaniem, iż nie odpowiada Pani za długi męża powstałe po orzeczeniu.
Natomiast jeżeli pozostaje Pani z mężem jedynie w separacji faktycznej, to niestety proszę liczyć się z tym, że KRUS zawsze w przypadku zaległości w składkach Pani męża zwróci się do Pani. Takie uprawnienie KRUS-u wynika wprost z przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zatem skoro sama ustawa upoważnia KRUS do potrącania zaległych składek ze świadczenia współmałżonka, to żadne protesty i wskazywanie na inne źródła zaspokojenia roszczeń nie odniosą tu skutku, ponieważ KRUS działa tu zgodnie z własnym wyborem, na co zezwala wymieniona ustawa.
Przykłady
Pani Barbara od kilku lat otrzymuje rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy. Jej mąż, z którym prowadziła wspólne gospodarstwo rolne, przestał opłacać składki na ubezpieczenie społeczne. Choć pani Barbara nie miała wpływu na finanse męża i nie korzysta już z gospodarstwa, KRUS zaczął potrącać z jej świadczenia kwoty na poczet zaległości męża. Dopiero po interwencji prawnika dowiedziała się, że nie posiadając orzeczonej sądownie separacji, wciąż ponosi solidarną odpowiedzialność za długi z okresu wspólności majątkowej.
Pan Henryk był właścicielem gospodarstwa rolnego, a jego żona, pani Zofia, nie uczestniczyła w jego prowadzeniu i wyprowadziła się wiele lat temu. Mimo że para nie rozwiodła się, ich relacje praktycznie ustały. Po śmierci pana Henryka pani Zofia wystąpiła do KRUS o wypłatę należnych jej świadczeń. Ku swojemu zdziwieniu, KRUS poinformował ją, że potrącono zaległości składkowe z lat, gdy wspólnie prowadzili gospodarstwo, mimo że fizycznie w nim nie pracowała. Tłumaczono to faktem braku formalnej rozdzielności majątkowej oraz domniemanym współudziałem w prowadzeniu gospodarstwa.
Pani Jadwiga uzyskała sądowe orzeczenie separacji po wielu latach trudnego małżeństwa z rolnikiem, który miał wieloletnie zaległości w opłacaniu składek do KRUS. Kiedy po uprawomocnieniu się wyroku otrzymała decyzję o potrąceniu 100 zł z renty, natychmiast złożyła odwołanie i dołączyła kopię orzeczenia. KRUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, uznał jej rację i zaprzestał potrąceń, uzasadniając to tym, że odpowiedzialność za długi męża wygasła w dniu separacji, a ewentualne potrącenia mogłyby dotyczyć jedynie okresu wcześniejszego.
Podsumowanie
Potrącanie zaległych składek rolniczych z renty małżonka przez KRUS może wydawać się niesprawiedliwe, zwłaszcza gdy dotyczy osoby nieuczestniczącej aktywnie w prowadzeniu gospodarstwa. Jednak zgodnie z obowiązującym prawem, dopóki między małżonkami istnieje wspólność majątkowa, KRUS ma prawo dochodzić zaległości z majątku obojga małżonków. Dopiero sądowa separacja, skutkująca rozdzielnością majątkową, wyłącza tę odpowiedzialność za nowe długi. Osoby w podobnej sytuacji powinny rozważyć złożenie do KRUS orzeczenia o separacji oraz dochodzenie swoich praw, szczególnie jeśli składki powstały po ustaniu wspólności majątkowej.
Oferta porad prawnych
Skorzystaj z naszych porad prawnych online – szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu. Prześlij opis swojej sprawy, a doświadczony prawnik przygotuje dla Ciebie precyzyjną i zrozumiałą odpowiedź. Oferujemy wsparcie w zakresie prawa rodzinnego, cywilnego, ubezpieczeń społecznych oraz sporów z instytucjami publicznymi. Gwarantujemy pełną dyskrecję i rzetelność.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
3. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - Dz.U. 1991 nr 7 poz. 24
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
prawnicy z dużym doświadczeniem.
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Dlaczego KRUS potrąca zaległe składki rolnika ze świadczenia małżonka?
» Zakup ziemi obciążonej hipoteką przymusową i wykreślenie wpisu z księgi wieczystej
» Wypowiedzenie umowy bankowi w celu licytacji mieszkania
» Pozwany nie zapłacił zadośćuczynienia po ugodzie sądowej, co robić?
» Problemy z długami siostry w związku z chorobą psychiczną
