Skarga na czynności komornika – kiedy i jak ją złożyć?

Skarga na czynności komornika jest podstawowym środkiem kontroli prawidłowości postępowania egzekucyjnego. Może służyć między innymi do zakwestionowania wadliwego zajęcia, nieprawidłowego ustalenia kosztów, odmowy dokonania wymaganej czynności albo bezczynności komornika.

Nie jest jednak uniwersalnym sposobem podważenia długu. Przed przygotowaniem pisma trzeba ustalić, czy problem dotyczy sposobu działania komornika, istnienia zobowiązania, treści tytułu wykonawczego, wadliwego doręczenia orzeczenia sądu czy majątku należącego do osoby trzeciej. Od tego zależy właściwy środek prawny.

Czym jest skarga na czynności komornika i kiedy ma znaczenie

Zgodnie z art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego skarga przysługuje na czynności komornika, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Może dotyczyć również zaniechania, czyli sytuacji, w której komornik powinien dokonać określonej czynności, ale tego nie zrobił.

Skargę może wnieść strona postępowania egzekucyjnego, a więc przede wszystkim dłużnik albo wierzyciel. Uprawniona jest również inna osoba, jeżeli jej prawa zostały przez czynność lub zaniechanie komornika naruszone albo zagrożone. Może to być na przykład współwłaściciel rzeczy, małżonek dłużnika lub osoba, której rachunek albo świadczenie zostały omyłkowo objęte egzekucją.

W skardze można domagać się w szczególności:

• uchylenia dokonanej czynności,
• zmiany czynności w określonym zakresie,
• nakazania komornikowi dokonania czynności, której zaniechał,
• skorygowania nieprawidłowego rozliczenia albo postanowienia o kosztach,
• wstrzymania wykonania czynności lub zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania skargi.

Nie każda decyzja albo informacja pochodząca od komornika podlega skardze. Przepisy wyłączają skargę między innymi na zarządzenie wzywające do usunięcia braków pisma, zawiadomienie o terminie czynności oraz uiszczenie przez komornika podatku od towarów i usług.

Skarga nie służy do ponownego rozpoznania sprawy, w której powstał tytuł wykonawczy. Komornik nie może zmienić wyroku, nakazu zapłaty ani ugody sądowej. Jeżeli dłużnik twierdzi, że zobowiązanie wygasło po powstaniu tytułu, zostało zapłacone albo nie może już być egzekwowane, właściwe może być powództwo przeciwegzekucyjne z art. 840 K.p.c. Jeżeli problem wynika z doręczenia nakazu zapłaty na nieaktualny adres, działania trzeba zwykle skierować także do sądu, który wydał nakaz.

Najczęstsze sytuacje w praktyce

Skarga może dotyczyć bardzo różnych czynności egzekucyjnych. Poniższe przypadki pokazują najczęstsze problemy, ale w każdej sprawie trzeba odróżnić zarzut dotyczący działania komornika od zarzutu skierowanego przeciwko samemu długowi albo tytułowi wykonawczemu.

Zajęcie rachunku bankowego bez wcześniejszego listu

Blokada rachunku może nastąpić przed doręczeniem dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Sam brak wcześniejszego listu nie przesądza więc o bezprawności zajęcia. Skarga może być jednak zasadna, jeżeli komornik objął egzekucją środki wyłączone spod zajęcia, pomylił osobę dłużnika, nie uchylił błędnego zajęcia albo naruszył inne przepisy dotyczące egzekucji z rachunku.

Szerzej problem ten omawia artykuł dotyczący zajęcia konta bez powiadomienia.

Wizyta komornika w mieszkaniu

Podczas czynności terenowych może powstać spór o możliwość wejścia do lokalu, sposób przeszukania pomieszczeń, zajęcie rzeczy potrzebnych do codziennego funkcjonowania albo ruchomości należących do domowników. Zastrzeżenia należy zgłaszać od razu i domagać się wpisania ich do protokołu.

Zakres uprawnień komornika podczas wizyty opisujemy w materiale o czynnościach komornika w domu.

Egzekucja starego albo przedawnionego długu

Samo przekonanie, że dług jest stary, nie wystarczy do skutecznego zaskarżenia czynności. Trzeba przeanalizować tytuł wykonawczy, daty wcześniejszych postępowań, przerwy biegu przedawnienia oraz podstawę wszczęcia aktualnej egzekucji. W zależności od okoliczności potrzebna może być skarga, powództwo przeciwegzekucyjne albo środek zaskarżenia w postępowaniu, w którym wydano nakaz zapłaty.

Punkt wyjścia do takiej analizy przedstawia poradnik o przedawnieniu długu u komornika.

Umorzenie postępowania i dalsze zajęcia

Umorzenie egzekucji powinno prowadzić do uchylenia dokonanych zajęć, chyba że z przepisów albo treści postanowienia wynika inaczej. Jeżeli komornik mimo umorzenia nadal utrzymuje zajęcie, nie rozlicza pobranych kwot albo nie wykonuje skutków wydanego postanowienia, można rozważyć skargę na czynność lub zaniechanie.

Skutki zakończenia postępowania wyjaśnia artykuł o umorzeniu egzekucji.

Egzekucja alimentów mimo spłaty albo porozumienia

W sprawach alimentacyjnych samo przekazanie pieniędzy wierzycielowi nie zawsze powoduje automatyczne zakończenie egzekucji. Trzeba sprawdzić, czy pozostają zaległości, odsetki, koszty albo świadczenia przyszłe oraz czy wierzyciel złożył wniosek o ograniczenie, zawieszenie lub umorzenie postępowania.

Możliwe rozwiązania omawia osobny materiał dotyczący wycofania egzekucji alimentów.

Co sprawdzić w dokumentach przed wniesieniem skargi

Treść skargi powinna wynikać z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Nie warto opierać jej wyłącznie na informacji telefonicznej z banku, rozmowie z pracownikiem kancelarii albo własnym przekonaniu, że egzekucja jest niesprawiedliwa.

Jeżeli dokumentów brakuje, należy wystąpić do kancelarii komorniczej o wgląd do akt oraz kopie konkretnych pism. W pilnej sprawie nie wolno jednak czekać z takim wnioskiem do ostatniego dnia terminu. Skargę można wnieść na podstawie posiadanych informacji, wyraźnie wskazując, jakich dokumentów komornik dotychczas nie udostępnił i jakie dowody powinny zostać przeprowadzone.

Jakie działania podjąć krok po kroku

1. Ustal zaskarżaną czynność i początek terminu

Trzeba dokładnie określić, co ma zostać zaskarżone: zajęcie rachunku z konkretnej daty, postanowienie o kosztach, odmowa uchylenia zajęcia, błędne rozliczenie wpłaty czy zaniechanie wykonania obowiązku. Następnie należy zapisać datę czynności, doręczenia zawiadomienia albo uzyskania wiadomości o działaniu komornika.

2. Sprawdź, czy skarga jest właściwym środkiem

Jeżeli zarzut dotyczy sposobu prowadzenia egzekucji, skarga będzie zazwyczaj właściwa. Jeżeli jednak dłużnik kwestionuje istnienie długu, spłatę po wydaniu wyroku, przedawnienie po powstaniu tytułu albo prawomocność nakazu, potrzebne może być również powództwo przeciwegzekucyjne lub działanie przed sądem, który wydał orzeczenie.

Osoba trzecia żądająca zwolnienia własnej rzeczy spod egzekucji powinna dodatkowo sprawdzić przesłanki powództwa z art. 841 K.p.c. Skarga może służyć do zakwestionowania nieprawidłowego sposobu działania komornika, ale nie zawsze zastąpi pozew o zwolnienie przedmiotu spod egzekucji.

3. Sformułuj konkretne żądanie

Nie wystarczy napisać, że komornik postąpił niesprawiedliwie. Skarga powinna wskazywać, czego skarżący oczekuje od sądu. Może to być na przykład uchylenie zajęcia określonego rachunku, zmiana postanowienia o kosztach, nakazanie zwrotu błędnie pobranej kwoty albo zobowiązanie komornika do rozpoznania wcześniejszego wniosku.

4. Przygotuj treść skargi

Skarga powinna spełniać wymagania pisma procesowego. Należy w niej umieścić:

• oznaczenie sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii komornika,
• dane skarżącego, wierzyciela i dłużnika,
• sygnaturę sprawy komorniczej,
• dokładne oznaczenie zaskarżonej czynności albo zaniechania,
• wniosek o uchylenie, zmianę lub dokonanie czynności,
• uzasadnienie faktyczne i prawne,
• wykaz załączników,
• własnoręczny podpis skarżącego albo pełnomocnika.

Skargę można sporządzić samodzielnie albo wykorzystać urzędowy formularz. Formularz nie jest obowiązkowy, ale może ułatwić zachowanie wymaganej struktury pisma.

5. Dołącz dowody i opłatę

Do pisma należy dołączyć kopie dokumentów potwierdzających zarzuty, na przykład zawiadomienie o zajęciu, wyciąg z rachunku, potwierdzenie zapłaty, decyzję o przyznaniu świadczenia, umowę własności rzeczy albo korespondencję z kancelarią.

Opłata stała od skargi wynosi 50 zł. Dowód jej uiszczenia na rachunek właściwego sądu warto dołączyć do pisma. Osoba, która nie jest w stanie ponieść opłaty bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z wymaganym oświadczeniem o sytuacji rodzinnej i majątkowej.

6. Złóż skargę do komornika

Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności albo zaniechał jej dokonania. Można złożyć ją w kancelarii za potwierdzeniem odbioru albo przesłać przesyłką umożliwiającą wykazanie daty nadania.

Komornik ma trzy dni od otrzymania skargi na sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej czynności lub przyczyn zaniechania i przekazanie pisma wraz z aktami do właściwego sądu. Jeżeli uzna skargę w całości, może sam ją uwzględnić i zawiadomić o tym zainteresowane osoby.

7. W pilnej sprawie zażądaj wstrzymania czynności

Wniesienie skargi nie zatrzymuje automatycznie postępowania egzekucyjnego ani wykonania czynności. Jeżeli istnieje ryzyko przekazania pieniędzy wierzycielowi, sprzedaży rzeczy albo powstania trudnych do odwrócenia skutków, w skardze trzeba zawrzeć odrębny, uzasadniony wniosek o zawieszenie postępowania lub wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności.

8. Równolegle rozważ ugodę albo dodatkowe pismo

Skarga nie wyklucza rozmów z wierzycielem. Jeżeli dłużnik nie kwestionuje długu, ale chce zatrzymać konkretne zajęcie albo rozłożyć należność na raty, ugoda może być szybszym rozwiązaniem. Powinna jednak określać, czy wierzyciel złoży wniosek o zawieszenie, ograniczenie albo umorzenie egzekucji. Samo ustne porozumienie nie zobowiązuje komornika do zaprzestania czynności.

Najczęstsze błędy i terminy

Termin do wniesienia skargi wynosi tydzień. Sposób jego liczenia zależy od okoliczności:

• jeżeli skarżący był obecny przy czynności albo został zawiadomiony o jej terminie – termin biegnie od dnia dokonania czynności,
• jeżeli skarżący nie uczestniczył w czynności – termin biegnie od dnia zawiadomienia go o jej dokonaniu,
• jeżeli nie było zawiadomienia – termin biegnie od dnia, w którym skarżący dowiedział się o dokonanej czynności,
• w przypadku zaniechania – termin biegnie od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że czynność miała zostać dokonana.

W razie sporu o zachowanie terminu trzeba wykazać, kiedy rzeczywiście uzyskano wiadomość o czynności. Pomocne są wyciągi bankowe, wiadomości z banku, koperty z datą doręczenia, potwierdzenia odbioru, korespondencja elektroniczna oraz notatki z wizyty w kancelarii.

Do najczęstszych błędów należą:

• złożenie skargi bezpośrednio do niewłaściwego podmiotu zamiast do komornika prowadzącego sprawę,
• opisanie całej historii zadłużenia bez wskazania konkretnej zaskarżonej czynności,
• żądanie anulowania długu, mimo że skarga dotyczy wyłącznie prawidłowości działania komornika,
• brak jednoznacznego wniosku o uchylenie, zmianę albo dokonanie czynności,
• niepodpisanie pisma albo brak wymaganych danych i załączników,
• nieuiszczenie opłaty i nieuzupełnienie jej w wyznaczonym terminie,
• przekroczenie siedmiodniowego terminu,
• założenie, że sama skarga automatycznie wstrzyma egzekucję,
• prowadzenie wyłącznie rozmów telefonicznych bez pisemnego potwierdzenia stanowiska.

Skarga wniesiona po terminie, nieopłacona, niedopuszczalna albo nieuzupełniona mimo wezwania podlega odrzuceniu. Jeżeli uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego, można rozważyć wniosek o przywrócenie terminu. Taki wniosek trzeba co do zasady złożyć w ciągu tygodnia od ustania przeszkody, uprawdopodobnić brak winy i jednocześnie dokonać spóźnionej czynności, czyli dołączyć skargę.

Sąd powinien rozpoznać skargę w terminie tygodnia od jej wpływu, a w przypadku braków formalnych – od ich uzupełnienia. Jest to termin przewidziany dla sądu i jego przekroczenie nie oznacza automatycznego uwzględnienia skargi.

FAQ

Gdzie składa się skargę na czynności komornika?

Skargę składa się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności albo zaniechał jej dokonania. W piśmie oznacza się jednak sąd rejonowy właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komornika, ponieważ to ten sąd rozpoznaje skargę.

Ile czasu jest na wniesienie skargi?

Termin wynosi co do zasady tydzień. Może biec od dnia czynności, zawiadomienia o niej, uzyskania wiadomości o czynności albo dowiedzenia się, że komornik zaniechał działania, które powinien wykonać.

Ile wynosi opłata od skargi?

Opłata stała wynosi 50 zł. Jeżeli skarżący nie może jej ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z wymaganym oświadczeniem majątkowym.

Czy wniesienie skargi zatrzymuje egzekucję?

Nie. Skarga nie wstrzymuje automatycznie postępowania ani wykonania czynności. W pilnej sprawie trzeba złożyć dodatkowy wniosek o zawieszenie postępowania albo wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności i wyjaśnić, jakie nieodwracalne skutki mogą powstać.

Czy skargą można zakwestionować sam dług?

Co do zasady nie. Skarga służy kontroli działania komornika, a nie ponownemu rozpoznaniu sprawy zakończonej wyrokiem lub nakazem zapłaty. Zarzuty dotyczące zapłaty, wygaśnięcia zobowiązania, przedawnienia po powstaniu tytułu albo wadliwego doręczenia orzeczenia mogą wymagać innych środków prawnych.

Czy trzeba korzystać z urzędowego formularza?

Nie. Skarga może zostać wniesiona na urzędowym formularzu, ale dopuszczalne jest również samodzielnie sporządzone pismo spełniające wymagania pisma procesowego i szczególne wymagania określone w art. 767 K.p.c.

Czy osoba niebędąca dłużnikiem może złożyć skargę?

Tak, jeżeli jej prawa zostały przez czynność albo zaniechanie komornika naruszone lub zagrożone. Trzeba jednak sprawdzić, czy do pełnej ochrony nie jest potrzebne także odrębne powództwo, na przykład pozew o zwolnienie własnego przedmiotu spod egzekucji.

Co zrobić po przekroczeniu terminu?

Jeżeli termin został przekroczony bez winy skarżącego, można złożyć wniosek o jego przywrócenie. Należy zrobić to zasadniczo w ciągu tygodnia od ustania przyczyny uchybienia, wyjaśnić i uprawdopodobnić brak winy oraz jednocześnie dołączyć właściwą skargę.

Podsumowanie

Przed wniesieniem skargi trzeba ustalić trzy podstawowe kwestie: jaka dokładnie czynność lub bezczynność komornika ma zostać zaskarżona, od kiedy biegnie siedmiodniowy termin oraz czego skarżący domaga się od sądu. Skargę składa się do komornika, dołącza się do niej dowody i opłatę 50 zł, a w pilnej sprawie także wniosek o wstrzymanie czynności lub zawieszenie egzekucji.

Jeżeli problem dotyczy nie tylko sposobu działania komornika, lecz również istnienia długu, spłaty, przedawnienia, wadliwego doręczenia orzeczenia albo własności zajętego przedmiotu, sama skarga może nie wystarczyć. W takim przypadku należy równolegle ustalić, czy potrzebne jest powództwo przeciwegzekucyjne, pozew osoby trzeciej albo działanie przed sądem, który wydał tytuł wykonawczy.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 767–767³, art. 840 i art. 841.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 25 ust. 1.
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2018 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza skargi na czynności komornika.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.