Sąd wstrzymał spłatę kredytu, a bank wpisał do BIK – co robić?

Zabezpieczenie roszczenia a obowiązek spłaty kredytu

W sprawach dotyczących kredytów frankowych sądy coraz częściej udzielają zabezpieczenia roszczenia poprzez czasowe wstrzymanie obowiązku spłaty rat do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Podstawę prawną stanowią m.in. art. 730 K.p.c. oraz art. 736 K.p.c..

Jeżeli sąd prawomocnie udzielił zabezpieczenia i wstrzymał obowiązek płatności rat, bank nie powinien traktować niespłacanych rat jako zwykłej zaległości kredytowej. Ocena konkretnej sytuacji zależy jednak od treści postanowienia sądu, zakresu zabezpieczenia oraz sposobu wykonywania postanowienia przez bank.

W praktyce część banków nadal raportuje informacje do BIK albo do biur informacji gospodarczej (BIG), argumentując, że zobowiązanie formalnie nadal istnieje. Takie działania bywają kwestionowane przez kredytobiorców oraz pełnomocników procesowych, szczególnie gdy wpis narusza treść zabezpieczenia albo prowadzi do powstania szkody.

W sprawach frankowych istotne znaczenie może mieć także unieważnienie umowy frankowej, ponieważ wpływa ono na ocenę zasadności dalszego przetwarzania danych o zadłużeniu.

Kiedy bank może przekazać dane do BIK lub BIG?

Należy odróżnić BIK od BIG. Biuro Informacji Kredytowej (BIK) gromadzi dane dotyczące historii kredytowej, natomiast BIG-i funkcjonują na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych.

Dalsze kroki przedstawia poradnik „wpis do BIK za mały dług”. W przypadku szybkich pożyczek konsumenckich warto osobno ocenić dług z chwilówki oraz związane z nim koszty i etap windykacji.

Zgodnie z art. 14 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych wierzyciel może przekazać informacje gospodarcze o konsumencie tylko po spełnieniu określonych warunków, m.in.:

• zobowiązanie musi być wymagalne,
• łączna kwota zaległości musi wynosić co najmniej 200 zł,
• opóźnienie musi przekraczać 30 dni,
• dłużnik powinien zostać wcześniej wezwany do zapłaty z ostrzeżeniem o planowanym wpisie.

Jeżeli jednak sąd skutecznie wstrzymał obowiązek płatności rat, można argumentować, że bank nie miał podstaw do traktowania rat jako wymagalnej zaległości.

Jak bronić się przed nieprawidłowym wpisem?

W pierwszej kolejności warto złożyć reklamację do banku oraz zażądać korekty albo usunięcia danych przekazanych do BIK lub BIG. Do pisma należy dołączyć:

• odpis postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia,
• potwierdzenie prawomocności postanowienia,
• informację o skutkach wpisu, np. odmowie leasingu lub kredytu.

Można również złożyć sprzeciw wobec przetwarzania danych albo wniosek o ich aktualizację bezpośrednio do BIK.

Jeżeli wpis dotyczy BIG, warto dodatkowo sprawdzić, czy wierzyciel prawidłowo spełnił wszystkie wymogi ustawowe dotyczące wezwania do zapłaty i terminu zgłoszenia danych. W praktyce część wpisów bywa wadliwa formalnie.

W kontekście baz danych warto odróżniać BIK od BIG oraz monitorować także wpisy w rejestrach dłużników, ponieważ dotyczą one innych zasad niż klasyczna historia kredytowa.

Czy można żądać odszkodowania?

Tak, w niektórych sytuacjach możliwe jest dochodzenie od banku odszkodowania. Dotyczy to zwłaszcza przypadków, gdy nieprawidłowy wpis doprowadził do realnej szkody, np.:

• odmowy kredytu lub leasingu,
• utraty kontraktu biznesowego,
• pogorszenia zdolności kredytowej,
• konieczności finansowania działalności na gorszych warunkach.

W takiej sytuacji kluczowe znaczenie ma możliwość wykazania związku pomiędzy wpisem a powstałą szkodą. W praktyce pomocne bywają decyzje odmowne banków, korespondencja leasingowa lub dokumentacja finansowa przedsiębiorcy.

Przykłady

Poniższe sytuacje pokazują, jak negatywny wpis do BIK lub BIG może wpłynąć na życie prywatne i działalność gospodarczą kredytobiorcy.