Wniosek o umorzenie egzekucji – argumenty, wzór i błędy

W praktyce określenie „wniosek o umorzenie egzekucji” obejmuje kilka różnych sytuacji. Inne uprawnienia ma wierzyciel, który chce zakończyć postępowanie, inne dłużnik podnoszący przedawnienie, a jeszcze inne osoba, która twierdzi, że po wydaniu tytułu wykonawczego spłaciła należność. Zanim pismo zostanie wysłane, trzeba więc ustalić nie tylko, dlaczego egzekucja ma się zakończyć, lecz także kto jest uprawniony do złożenia wniosku i który organ może rozstrzygnąć dany problem.

Poniższe zasady odnoszą się do sądowego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, najczęściej przez komornika sądowego. Egzekucja administracyjna, na przykład prowadzona przez organ skarbowy, podlega innym przepisom.

Kiedy stosuje się wniosek o umorzenie egzekucji – przesłanki i sytuacje typowe

Umorzenie może obejmować całe postępowanie albo tylko jego część. Częściowe umorzenie ma sens między innymi wtedy, gdy sporna jest jedynie część należności, wierzyciel ogranicza egzekucję o zapłaconą kwotę albo rezygnuje z konkretnego sposobu egzekucji. Żądanie powinno dokładnie wskazywać zakres, ponieważ ogólne sformułowanie „proszę umorzyć sprawę” może prowadzić do nieporozumień.

Wniosek wierzyciela

Na podstawie art. 825 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego organ egzekucyjny umarza postępowanie w całości albo w części na wniosek wierzyciela. W zwykłej egzekucji wszczętej na wniosek prywatnego wierzyciela nie musi on wykazywać, że dług został spłacony. Powinien jednak podać, czy domaga się umorzenia całej egzekucji, czy tylko jej oznaczonej części, oraz wskazać okoliczności potrzebne do prawidłowego rozliczenia kosztów, zwłaszcza datę zapłaty lub zawarcia porozumienia.

Wyjątek dotyczy egzekucji wszczętej z urzędu albo na żądanie uprawnionego organu. W takim przypadku wniosek wierzyciela o umorzenie wymaga zgody sądu lub organu, który zażądał wszczęcia egzekucji.

Wniosek dłużnika z powodu przedawnienia

Jedną z najważniejszych podstaw dostępnych bezpośrednio dłużnikowi jest art. 825 pkt 1¹ Kodeksu postępowania cywilnego. Dłużnik może żądać umorzenia, jeżeli roszczenie objęte tytułem wykonawczym przedawniło się jeszcze przed dniem złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji. Wierzyciel może jednak zapobiec umorzeniu, wykazując dokumentem urzędowym albo prywatnym, że bieg przedawnienia został przerwany.

Nie wystarczy zatem samo stwierdzenie, że wyrok lub nakaz zapłaty jest stary. Trzeba ustalić datę wymagalności, datę powstania tytułu, długość właściwego terminu przedawnienia, wcześniejsze czynności przerywające jego bieg oraz dokładną datę wszczęcia obecnej egzekucji. Błąd w jednym z tych elementów może przesądzić o oddaleniu wniosku.

Umorzenie z urzędu

Komornik albo sąd umarza egzekucję z urzędu w przypadkach określonych przede wszystkim w art. 824 Kodeksu postępowania cywilnego. Do typowych podstaw należą:

• niedopuszczalność egzekucji ze względu na jej przedmiot albo osobę dłużnika,
• oczywisty brak możliwości uzyskania z egzekucji kwoty wyższej od kosztów egzekucyjnych,
• bezczynność wierzyciela trwająca sześć miesięcy, gdy nie podejmuje on czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia sprawy albo nie żąda podjęcia zawieszonego postępowania,
• prawomocne pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności albo utrata mocy przez orzeczenie, na którym oparto egzekucję,
• skierowanie egzekucji przeciwko osobie, która według tytułu wykonawczego nie jest dłużnikiem i sprzeciwiła się prowadzeniu przeciwko niej czynności.

Strona może poinformować organ o istnieniu takiej przesłanki i przedstawić dowody, nawet jeśli przepis przewiduje działanie z urzędu. Pismo powinno wtedy jasno wskazywać, że wnioskodawca domaga się stwierdzenia określonej ustawowej przesłanki umorzenia.

Zapłata, ugoda lub inne zdarzenie po powstaniu tytułu

Najczęstszy błąd polega na założeniu, że potwierdzenie przelewu automatycznie uprawnia komornika do umorzenia egzekucji na wniosek dłużnika. Jeżeli zapłata nastąpiła bezpośrednio wierzycielowi, dłużnik powinien niezwłocznie przesłać dowód wierzycielowi i zażądać złożenia wniosku o umorzenie albo ograniczenie egzekucji. Powinien także powiadomić komornika, aby uniknąć podwójnego pobrania świadczenia.

Przed planowaną czynnością komornik może wstrzymać się z jej dokonaniem, gdy dłużnik przedstawi niebudzący wątpliwości pisemny dowód, że spełnił świadczenie, albo że wierzyciel zgodził się na odroczenie zapłaty. Nie oznacza to jednak definitywnego zakończenia egzekucji. Komornik zawiadamia wierzyciela, a na jego polecenie może kontynuować czynności.

Gdy wierzyciel kwestionuje zapłatę, potrącenie, zwolnienie z długu, odnowienie, rozłożenie świadczenia lub inne zdarzenie, wskutek którego obowiązek wygasł albo nie może być egzekwowany, właściwym środkiem bywa powództwo przeciwegzekucyjne z art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego. Wraz z pozwem należy rozważyć wniosek o zabezpieczenie przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Samo pismo do komornika nie rozstrzygnie sporu materialnoprawnego między stronami.

Jeżeli egzekucja już się toczy, powództwo przeciwegzekucyjne wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję. W pozwie trzeba podać wszystkie zarzuty, które można w tym czasie zgłosić, ponieważ ich późniejsze podnoszenie może być niedopuszczalne. Z działaniem nie należy czekać do całkowitego wyegzekwowania świadczenia.

Jakie dokumenty przygotować – pisma, dowody, załączniki i potwierdzenia

Wniosek powinien pozwolić organowi szybko połączyć pismo z właściwą sprawą i sprawdzić podaną podstawę. Najpierw należy odszukać zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, oznaczenie kancelarii, sygnaturę komorniczą oraz dane wierzyciela i dłużnika. Następnie trzeba zgromadzić dokumenty potwierdzające konkretny argument.

Dokumenty powinny być czytelne i opatrzone krótkim opisem. Jeśli dowód obejmuje wiele operacji bankowych, dobrze wskazać konkretną datę, kwotę, tytuł przelewu i rachunek odbiorcy. W razie częściowej spłaty trzeba przedstawić własne rozliczenie: należność główna, odsetki, koszty procesu, koszty klauzuli oraz kwoty już pobrane przez komornika.

Jak napisać pismo albo odpowiedź – elementy, argumenty i czego unikać

Nie ma jednego uniwersalnego wzoru, który pasuje do każdego przypadku. Dobre pismo jest krótkie, ale zawiera wszystkie elementy potrzebne do wydania rozstrzygnięcia. Powinno być zbudowane w następującej kolejności:

1. Oznaczenie adresata i sprawy – nazwa komornika lub sądu, adres, sygnatura, dane stron.
2. Jednoznaczne żądanie – umorzenie postępowania w całości albo w ściśle opisanej części.
3. Podstawa prawna – na przykład art. 825 pkt 1 albo art. 825 pkt 1¹ Kodeksu postępowania cywilnego.
4. Stan faktyczny – krótka chronologia z datami, kwotami i wskazaniem, co dokładnie się wydarzyło.
5. Dowody – lista załączników i wyjaśnienie, jaką okoliczność potwierdza każdy dokument.
6. Wnioski dodatkowe – na przykład o rozliczenie kosztów, uchylenie wskazanych zajęć, doręczenie odpisu postanowienia i wydanie zaświadczenia o umorzeniu.
7. Podpis i załączniki – podpis osoby uprawnionej, pełnomocnictwo, jeżeli działa pełnomocnik, oraz czytelna lista dokumentów.

Przykładowe sformułowanie wierzyciela

Przykładowe sformułowanie dłużnika przy przedawnieniu

Gdy dłużnik spłacił należność

W piśmie do wierzyciela należy zażądać niezwłocznego cofnięcia wniosku egzekucyjnego w odpowiednim zakresie i przesłania kopii pisma do komornika. Komornikowi warto przekazać potwierdzenie zapłaty oraz poprosić o uwzględnienie go przed kolejną czynnością. Jeżeli wierzyciel odmawia i istnieje spór co do wygaśnięcia obowiązku, trzeba ocenić zasadność pozwu z art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego oraz wniosku o zabezpieczenie.

Najczęstsze błędy

• Zły adresat. Dłużnik kieruje do komornika żądanie rozstrzygnięcia sporu, który może rozpoznać tylko sąd.
• Brak podstawy prawnej. Pismo opisuje trudną sytuację finansową, ale nie wskazuje zdarzenia uzasadniającego umorzenie.
• Mylenie umorzenia z zawieszeniem. Prośba o czasowe wstrzymanie potrąceń nie jest tym samym co definitywne zakończenie postępowania.
• Ogólny zakres żądania. Nie wiadomo, czy strona chce zakończyć całą sprawę, ograniczyć kwotę, czy zrezygnować tylko z jednego sposobu egzekucji.
• Brak dat i rozliczenia. Załączony przelew nie pokazuje, jak został zaliczony na należność główną, odsetki i koszty.
• Skarga zamiast powództwa. Skarga na czynności komornika służy kontroli prawidłowości czynności egzekucyjnych, a nie rozstrzyganiu, czy zobowiązanie wygasło.
• Założenie, że samo pismo zatrzyma egzekucję. Wniosek, skarga albo pozew nie zawsze wywołują skutek zawieszający; często trzeba osobno zażądać zabezpieczenia lub zawieszenia.
• Pominięcie kosztów. Umorzenie może prowadzić do ustalenia opłaty obciążającej wierzyciela albo dłużnika, zależnie od podstawy i chwili zapłaty.

Terminy i koszty – kiedy działać i co grozi za zwłokę

Przepisy nie ustanawiają jednego wspólnego terminu na każdy wniosek o umorzenie. Nie oznacza to jednak, że można zwlekać. Im bardziej zaawansowana egzekucja, tym większe ryzyko pobrania kolejnych kwot, sprzedaży składnika majątku albo powstania praw osób trzecich, których późniejsze umorzenie nie może naruszyć.

Najważniejsze terminy praktyczne

• Sześć miesięcy bezczynności wierzyciela – jeżeli wierzyciel nie wykona czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia egzekucji lub nie zażąda podjęcia zawieszonego postępowania, może dojść do umorzenia z urzędu na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego.
• Tydzień na skargę na czynność komornika – termin liczy się zależnie od sytuacji od dnia dokonania czynności, zawiadomienia o niej albo uzyskania wiadomości. Przy zaniechaniu termin biegnie od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że czynność powinna zostać dokonana.
• Przedawnienie przed wszczęciem egzekucji – dla wniosku z art. 825 pkt 1¹ decydujący jest stan istniejący przed dniem złożenia wniosku egzekucyjnego przez wierzyciela.
• Niezwłoczna reakcja na zapłatę – data doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji oraz moment zapłaty lub zawarcia porozumienia wpływają na to, kogo i jaką opłatą może obciążyć komornik.

Skargę na czynność komornika wnosi się do właściwego sądu rejonowego za pośrednictwem komornika. Komornik może uwzględnić ją w całości, a w przeciwnym razie przekazuje ją sądowi wraz z uzasadnieniem. Sama skarga nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności, dlatego w pilnej sprawie należy rozważyć osobny wniosek o zawieszenie albo wstrzymanie czynności.

Ile może kosztować umorzenie egzekucji

Samo złożenie typowego wniosku do komornika o umorzenie nie jest objęte odrębną stałą opłatą za pismo, lecz zakończenie sprawy wiąże się z rozliczeniem kosztów komorniczych. Zgodnie z art. 29 ustawy o kosztach komorniczych zasady zależą od przyczyny umorzenia i momentu zapłaty.

Ostateczne rozliczenie zależy od treści postanowienia, dotychczas wyegzekwowanych kwot, rodzaju świadczenia i szczególnych wyjątków. Strona, która uważa opłatę za nieprawidłową, powinna dokładnie sprawdzić pouczenie. Ustawa przewiduje także wniosek o obniżenie opłaty w szczególnych okolicznościach; termin na jego wniesienie wynosi co do zasady siedem dni od doręczenia postanowienia o pobraniu lub ustaleniu opłaty.

Co dalej po złożeniu pisma – możliwe reakcje sądu, komornika i wierzyciela

Po otrzymaniu pisma organ sprawdza, czy złożyła je osoba uprawniona, czy żądanie jest precyzyjne i czy podana okoliczność mieści się w ustawowej podstawie umorzenia. W zależności od sytuacji komornik może:

• umorzyć postępowanie w całości,
• umorzyć je tylko w oznaczonej części,
• wezwać do uzupełnienia braków lub przedstawienia dokumentów,
• zwrócić się do wierzyciela o stanowisko,
• odmówić umorzenia, gdy przedstawiony argument nie daje mu kompetencji do zakończenia sprawy,
• ustalić koszty i wskazać osobę obowiązaną do ich poniesienia.

Umorzenie powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, ale nie pozbawia wierzyciela możliwości ponownego wszczęcia egzekucji, jeśli nadal ma wykonalny tytuł i nie zachodzi inna przeszkoda. Po uprawomocnieniu się postanowienia komornik zawiadamia osoby trzecie, na których prawa i obowiązki wpływało zajęcie, o jego uchyleniu. Dłużnik powinien sprawdzić, czy informację otrzymały między innymi bank, pracodawca, ZUS albo kontrahent będący dłużnikiem zajętej wierzytelności.

Na wniosek strony komornik wydaje zaświadczenie o umorzeniu. Taki dokument może być przydatny przy wyjaśnianiu zajęcia rachunku, wynagrodzenia albo wierzytelności. Jeżeli postanowienie wydał sąd, przepisy przewidują zażalenie. Gdy zaskarżana jest czynność albo zaniechanie komornika, właściwa może być skarga z art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast spór o istnienie lub wygaśnięcie obowiązku objętego tytułem rozstrzyga się zasadniczo w powództwie przeciwegzekucyjnym.

Przy egzekucji z nieruchomości moment reakcji ma szczególne znaczenie. Po licytacji pojawiają się prawa uczestników i nabywcy, których późniejsze umorzenie nie może po prostu przekreślić. Osobno przebiegają takie etapy jak plan podziału sumy oraz rozliczenie środków po zakończeniu sprzedaży. Dlatego argument dotyczący spłaty lub wadliwości egzekucji powinien zostać podniesiony przed nieodwracalnymi czynnościami.

Jeżeli wierzyciel otrzymał zapłatę, lecz nie składa wniosku o umorzenie, dłużnik powinien skierować do niego pisemne wezwanie z krótkim terminem, przesłać dowody komornikowi i ocenić możliwość zabezpieczenia roszczenia w sądzie. Bierne oczekiwanie może prowadzić do dalszych potrąceń oraz dodatkowych komplikacji przy zwrocie nienależnie pobranych kwot.

FAQ

Czy dłużnik zawsze może złożyć wniosek o umorzenie egzekucji?

Może złożyć pismo, ale organ uwzględni je tylko wtedy, gdy istnieje podstawa prawna pozwalająca umorzyć postępowanie na jego żądanie albo z urzędu. Sam sprzeciw wobec długu, trudna sytuacja finansowa lub deklaracja spłaty w ratach nie wystarczają.

Czy zapłata wierzycielowi automatycznie kończy egzekucję?

Nie. Dłużnik powinien uzyskać od wierzyciela wniosek o umorzenie lub ograniczenie egzekucji i przesłać dowód zapłaty komornikowi. Jeżeli wierzyciel kwestionuje wygaśnięcie długu, konieczne może być powództwo przeciwegzekucyjne.

Czy można umorzyć tylko część postępowania?

Tak. Umorzenie może dotyczyć określonej kwoty, jednego z kilku roszczeń albo oznaczonego zakresu egzekucji. Wniosek powinien dokładnie wskazywać, co ma pozostać w toku.

Czy umorzenie egzekucji oznacza umorzenie długu?

Nie zawsze. Umorzenie kończy konkretne postępowanie egzekucyjne i uchyla jego czynności, lecz wierzyciel może ponownie wszcząć egzekucję, jeżeli nadal ma wykonalny tytuł i roszczenie istnieje. Inaczej będzie, gdy tytuł utracił wykonalność albo zobowiązanie rzeczywiście wygasło.

Czy skarga na czynności komornika zatrzymuje potrącenia?

Nie automatycznie. Wniesienie skargi samo w sobie nie wstrzymuje postępowania ani wykonania zaskarżonej czynności. Trzeba rozważyć osobny wniosek o zawieszenie postępowania lub wstrzymanie czynności.

Do kogo wysłać wniosek?

W typowej sprawie wniosek o umorzenie kieruje się do komornika prowadzącego egzekucję, z podaniem sygnatury. Jeżeli problem dotyczy wygaśnięcia obowiązku albo zasadności tytułu, właściwy może być sąd rozpoznający powództwo z art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego.

Co zrobić, gdy komornik odmówi umorzenia?

Należy sprawdzić podstawę odmowy i pouczenie. W zależności od tego, kto wydał rozstrzygnięcie i czego dotyczy spór, właściwa może być skarga na czynność komornika, zażalenie na postanowienie sądu albo powództwo przeciwegzekucyjne. Trzeba pilnować krótkich terminów zaskarżenia.

Czy po umorzeniu trzeba samemu kontaktować się z bankiem lub pracodawcą?

Po uprawomocnieniu się postanowienia komornik powinien zawiadomić osoby trzecie o uchyleniu zajęć. W praktyce warto jednak sprawdzić, czy bank, pracodawca lub organ rentowy otrzymali informację i czy potrącenia faktycznie ustały.

Podsumowanie

Skuteczny wniosek o umorzenie egzekucji powinien wynikać z konkretnej podstawy prawnej, wskazywać dokładny zakres żądania i zawierać dokumenty potwierdzające najważniejsze daty oraz kwoty. Wierzyciel ma szerokie uprawnienie do zakończenia egzekucji, natomiast dłużnik musi odróżnić sytuację, w której może żądać umorzenia bezpośrednio, od sporu wymagającego skargi albo powództwa przeciwegzekucyjnego.

Przed wysłaniem pisma trzeba sprawdzić, czy egzekucja nadal trwa, jakie czynności zostały już wykonane, czy potrzebne jest natychmiastowe zawieszenie oraz kto może zostać obciążony kosztami. W pilnej sprawie najważniejsze jest równoległe zabezpieczenie dowodów i zatrzymanie kolejnych czynności właściwym środkiem proceduralnym.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468 ze zmianami, w szczególności art. 767, art. 820–828 oraz art. 840–843.
• Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych, tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 377, w szczególności art. 29 i art. 48.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.