Rozłożenie długu na raty – pismo do wierzyciela, banku i windykatora

Jeżeli nie jesteś w stanie spłacić całego zadłużenia jednorazowo, możesz zaproponować wierzycielowi rozłożenie długu na raty. Pismo powinno zawierać konkretny harmonogram spłaty, uzasadnienie możliwości finansowych oraz – gdy jest to potrzebne – dokumenty potwierdzające sytuację dłużnika.

Inaczej wygląda zwykły wniosek do wierzyciela lub firmy windykacyjnej, a inaczej restrukturyzacja kredytu w banku. Ważne jest również, czy sprawa trafiła już do sądu albo komornika. Poniżej wyjaśniamy krok po kroku, jak przygotować pismo i co zrobić po jego wysłaniu.

Rozłożenie długu na raty – pismo do wierzyciela, banku i windykatora
Najważniejsze:
  • Samo wysłanie prośby o raty nie zmienia terminu płatności i nie wstrzymuje automatycznie naliczania odsetek, postępowania sądowego ani egzekucji.
  • Wierzyciel prywatny lub firma windykacyjna co do zasady nie mają obowiązku zgodzić się na zaproponowane raty, dlatego warto przedstawić realny i konkretny harmonogram spłaty.
  • W przypadku kredytu lub pożyczki bankowej art. 75c Prawa bankowego przewiduje szczególną procedurę restrukturyzacji zadłużenia.
  • Jeżeli kwota, podstawa długu lub jego przedawnienie budzą wątpliwości, przed złożeniem wniosku o raty trzeba je zweryfikować. Uznanie roszczenia może mieć wpływ na bieg przedawnienia.
  • Jeżeli egzekucja już trwa, porozumienie trzeba zawierać przede wszystkim z wierzycielem. Komornik wykonuje tytuł wykonawczy i sam nie może dowolnie zmienić warunków zadłużenia.

Rozłożenie długu na raty nie następuje automatycznie dlatego, że dłużnik znalazł się w trudnej sytuacji finansowej. Najczęściej potrzebne jest porozumienie z wierzycielem. Dłużnik przedstawia propozycję, a wierzyciel może ją zaakceptować, odrzucić albo zaproponować inne warunki.

Największym błędem jest wysłanie ogólnego pisma w rodzaju: „proszę o raty, ponieważ nie mam pieniędzy”. Znacznie większą wartość ma propozycja wskazująca konkretną wysokość rat, termin pierwszej wpłaty, dzień płatności kolejnych rat i – jeżeli to potrzebne – dokumenty pokazujące, że zaproponowany harmonogram jest rzeczywiście możliwy do wykonania.

Kiedy stosuje się rozłożenie długu na raty – przesłanki i sytuacje typowe

O raty można wystąpić zarówno przed powstaniem poważnych zaległości, jak i wtedy, gdy wierzyciel rozpoczął już windykację. Im wcześniej dłużnik reaguje na problem ze spłatą, tym większa jest szansa na wypracowanie rozwiązania zanim pojawią się dodatkowe koszty, postępowanie sądowe lub egzekucja.

Typowe sytuacje, w których można zaproponować spłatę zadłużenia w ratach, to między innymi:

  • utrata pracy albo istotne zmniejszenie dochodów,
  • czasowa niezdolność do pracy lub nagłe zwiększenie koniecznych wydatków,
  • powstanie zaległości na skutek kilku niespłaconych rat kredytu lub pożyczki,
  • zaległe faktury albo należności z umowy, których dłużnik nie jest w stanie zapłacić jednorazowo,
  • wezwanie do zapłaty otrzymane od wierzyciela lub firmy windykacyjnej,
  • tocząca się sprawa sądowa dotycząca zapłaty,
  • wydanie wyroku albo nakazu zapłaty,
  • wszczęcie egzekucji komorniczej.

Trzeba jednak ustalić, kto jest aktualnym wierzycielem i na jakim etapie znajduje się sprawa. Firma windykacyjna może działać jedynie na zlecenie wierzyciela, ale może też być podmiotem, który nabył wierzytelność i sam stał się wierzycielem. Informacja ta ma znaczenie przy ustalaniu, z kim należy zawrzeć porozumienie.

Zwykły wierzyciel lub firma windykacyjna

W przypadku typowego długu cywilnego nie istnieje ogólna zasada, zgodnie z którą wierzyciel musi przyjąć zaproponowany przez dłużnika plan ratalny. Wniosek jest propozycją zmiany sposobu spłaty. Dopóki wierzyciel jej nie zaakceptuje, obowiązują dotychczasowe terminy wynikające z umowy, wezwania do zapłaty, orzeczenia sądu lub innych dokumentów.

Dlatego nie należy zakładać, że samo rozpoczęcie wpłat po 200 lub 300 zł miesięcznie oznacza zawarcie ugody. Jeżeli celem jest uzyskanie rzeczywistego porozumienia, trzeba uzyskać potwierdzenie warunków od wierzyciela.

Bank – szczególna procedura restrukturyzacji

W przypadku kredytu bankowego sytuacja jest bardziej szczegółowo uregulowana. Zgodnie z art. 75c Prawa bankowego, jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą, bank wzywa go do zapłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. W takim wezwaniu bank ma poinformować o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych od jego otrzymania wniosku o restrukturyzację zadłużenia.

Na wniosek kredytobiorcy bank powinien umożliwić restrukturyzację poprzez zmianę określonych w umowie warunków lub terminów spłaty, jeżeli uzasadnia to dokonana przez bank ocena sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy. Warunki restrukturyzacji są uzgadniane przez bank i kredytobiorcę. Jeżeli bank odrzuci wniosek, powinien bez zbędnej zwłoki przekazać szczegółowe pisemne wyjaśnienie przyczyn odmowy. Przepisy te stosuje się odpowiednio również do pożyczek pieniężnych udzielonych przez bank.

W praktyce restrukturyzacja może oznaczać między innymi zmianę harmonogramu, wydłużenie okresu spłaty, czasowe zmniejszenie obciążenia albo inne rozwiązanie zaproponowane i zaakceptowane przez strony. Nie należy jednak zakładać, że bank musi przyjąć dokładnie taki wariant, jaki zaproponował klient.

Sprawa jest już w sądzie

Rozmowy z wierzycielem można prowadzić również po wniesieniu pozwu. Nie wolno jednak ignorować pism z sądu. Negocjowanie rat nie zastępuje odpowiedzi na pozew, sprzeciwu, zarzutów ani innej czynności, dla której sąd wyznaczył termin.

Jeżeli roszczenie jest zasadne, ale jednorazowa zapłata byłaby w danych okolicznościach szczególnie trudna, znaczenie może mieć również art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis pozwala sądowi w szczególnie uzasadnionych wypadkach rozłożyć w wyroku zasądzone świadczenie na raty. Nie jest to jednak automatyczne prawo każdego dłużnika. Trzeba przedstawić konkretne okoliczności oraz materiał pokazujący, dlaczego zastosowanie tego rozwiązania jest w danej sprawie uzasadnione.

Egzekucja jest już u komornika

Jeżeli wierzyciel skierował sprawę do komornika, sama prośba wysłana do kancelarii komorniczej nie zastępuje porozumienia z wierzycielem. Komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego i w granicach wniosków wierzyciela.

Przy negocjowaniu rat po wszczęciu egzekucji trzeba więc ustalić z wierzycielem nie tylko wysokość rat, ale także to, co ma się stać z postępowaniem egzekucyjnym. Zgodnie z art. 820 Kodeksu postępowania cywilnego organ egzekucyjny co do zasady zawiesza postępowanie na wniosek wierzyciela, z uwzględnieniem wyjątków wynikających z tego przepisu.

Porozumienie powinno jasno określać, czy wierzyciel wystąpi o zawieszenie albo ograniczenie egzekucji, jak będą rozliczane wpłaty oraz jakie pozostają koszty egzekucyjne. Nie należy przyjmować, że sama zgoda na raty automatycznie usuwa wcześniej dokonane zajęcia.

Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Jakie dokumenty przygotować – pisma, dowody, załączniki, potwierdzenia

Przed napisaniem wniosku warto zebrać dokumenty pozwalające odpowiedzieć na dwa pytania: ile dokładnie wynosi zadłużenie oraz jaką ratę dłużnik rzeczywiście może płacić co miesiąc.

Podstawowy zestaw dokumentów zależy od rodzaju zobowiązania, ale najczęściej przydatne będą:

  • umowa kredytu, pożyczki albo inna umowa będąca podstawą długu,
  • faktury, rachunki lub harmonogram spłaty,
  • wezwania do zapłaty i korespondencja dotycząca zadłużenia,
  • aktualne zestawienie salda, jeżeli zostało przekazane przez wierzyciela,
  • informacja o przelewie wierzytelności, jeżeli dług został sprzedany innemu podmiotowi,
  • pisma z sądu, jeżeli wszczęto postępowanie,
  • wyrok, nakaz zapłaty lub ugoda, jeżeli taki dokument już istnieje,
  • zawiadomienie o wszczęciu egzekucji i sygnatura sprawy komorniczej, jeżeli działa już komornik,
  • dokumenty potwierdzające dochód i istotne stałe wydatki, jeżeli mają uzasadniać wysokość proponowanej raty.

Nie ma potrzeby przekazywania wierzycielowi całej historii życia ani dokumentów niezwiązanych z oceną możliwości spłaty. Uzasadnienie powinno być wystarczające, ale proporcjonalne. Jeżeli dłużnik proponuje ratę 800 zł miesięcznie, powinien przede wszystkim pokazać, dlaczego jest w stanie regularnie płacić właśnie taką kwotę.

Najpierw sprawdź wysokość i podstawę zadłużenia

Jeżeli pismo pochodzi od firmy windykacyjnej, przed podpisaniem ugody warto sprawdzić między innymi nazwę pierwotnego wierzyciela, źródło zobowiązania, numer umowy, kwotę kapitału, naliczone odsetki, inne dochodzone należności oraz informację, czy firma jest aktualnym wierzycielem, czy działa w cudzym imieniu.

Ma to szczególne znaczenie, gdy zobowiązanie jest stare albo dłużnik nie zgadza się z jego wysokością. Wniosek o rozłożenie długu na raty może w określonych okolicznościach zostać potraktowany jako uznanie roszczenia. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której ono przysługuje, przerywa bieg przedawnienia.

Dlatego osoba, która kwestionuje istnienie długu, jego wysokość, przedawnienie albo osobę wierzyciela, nie powinna zaczynać od jednoznacznego oświadczenia, że uznaje całe zadłużenie. Najpierw należy sprawdzić dokumenty i ustalić stan prawny.

Checklista przed wysłaniem wniosku o raty:
  • Sprawdź, kto jest obecnie wierzycielem i z jakiej umowy lub zdarzenia wynika należność.
  • Ustal aktualną kwotę kapitału, odsetek i innych naliczonych należności.
  • Sprawdź, czy sprawa jest jeszcze na etapie windykacji, czy toczy się już w sądzie albo u komornika.
  • Jeżeli otrzymałeś pismo z sądu lub banku z terminem na działanie, zapisz datę jego odbioru i ostatni dzień terminu.
  • Oblicz kwotę, którą możesz przeznaczać na spłatę każdego miesiąca także po pokryciu podstawowych kosztów utrzymania.
  • Przygotuj konkretną datę pierwszej raty i stały dzień płatności kolejnych rat.
  • Zbierz dokumenty potwierdzające istotną zmianę sytuacji finansowej, jeżeli chcesz się na nią powołać.
  • Jeżeli dług jest stary lub sporny, przed sformułowaniem oświadczenia o uznaniu zadłużenia sprawdź jego podstawę i przedawnienie.

Jak napisać pismo albo odpowiedź – elementy, argumenty, czego unikać

Dobre pismo o rozłożenie długu na raty powinno być krótkie, rzeczowe i zakończone konkretną propozycją. Wierzyciel powinien od razu wiedzieć, jakiego rozwiązania oczekuje dłużnik i jak miałaby wyglądać spłata.

Co powinno znaleźć się w piśmie?

W typowym wniosku warto zawrzeć:

  1. Dane dłużnika – imię i nazwisko albo nazwę firmy oraz dane pozwalające przyporządkować pismo do właściwej sprawy.
  2. Dane wierzyciela – nazwę podmiotu, do którego kierowane jest pismo.
  3. Numer sprawy lub umowy – przykładowo numer kredytu, pożyczki, faktury albo numer sprawy windykacyjnej.
  4. Jednoznaczny wniosek – prośbę o rozłożenie określonej należności na raty albo, w przypadku banku, wniosek o restrukturyzację zadłużenia.
  5. Konkretną propozycję – wysokość raty, termin pierwszej wpłaty oraz dzień płatności kolejnych rat.
  6. Krótkie uzasadnienie – przyczynę problemów ze spłatą i informację, dlaczego proponowana rata jest możliwa do utrzymania.
  7. Dodatkowe warunki wymagające uzgodnienia – na przykład sposób naliczania odsetek, rezygnację z dalszych działań windykacyjnych przy terminowej spłacie albo sposób postępowania z trwającą egzekucją.
  8. Prośbę o pisemne potwierdzenie zaakceptowanego harmonogramu i pozostałych warunków.

Jak ustalić wysokość raty?

Najlepsza rata nie jest ratą najwyższą, jaką da się zapłacić przez jeden miesiąc, lecz ratą, którą można płacić regularnie przez cały okres porozumienia. Proponowanie 1500 zł miesięcznie przy faktycznej nadwyżce w budżecie wynoszącej 600–700 zł może doprowadzić do zerwania porozumienia już po kilku tygodniach.

Przed wysłaniem pisma warto więc sporządzić prosty budżet:

Element Co uwzględnić
Dochód netto Wynagrodzenie, świadczenia i inne regularne wpływy, które rzeczywiście pozostają do dyspozycji.
Koszty podstawowe Mieszkanie, media, żywność, transport, leczenie i inne niezbędne wydatki.
Inne zobowiązania Raty i płatności, których nie można pominąć przy ocenie realnej możliwości spłaty.
Bezpieczna nadwyżka Kwota, która pozostaje po pokryciu koniecznych wydatków i może być regularnie przeznaczana na zadłużenie.

Jeżeli nadwyżka wynosi około 900 zł, rozsądniejsze może być zaproponowanie raty 700–800 zł niż całych 900 zł. Pozostawienie niewielkiego marginesu ogranicza ryzyko, że jeden niespodziewany wydatek spowoduje natychmiastowe naruszenie ugody.

Przykładowa treść wniosku do wierzyciela lub windykatora

Wniosek o rozłożenie zadłużenia na raty

Zwracam się z wnioskiem o rozłożenie należności objętej sprawą nr 45871/2026 na miesięczne raty po 600 zł, płatne do 15. dnia każdego miesiąca, począwszy od 15 września 2026 r.

Powodem powstania zaległości było czasowe zmniejszenie moich dochodów. Obecnie moja sytuacja ustabilizowała się i jestem w stanie przeznaczać na regularną spłatę 600 zł miesięcznie. Zaproponowana wysokość raty uwzględnia moje bieżące koszty utrzymania i pozwala na terminową realizację harmonogramu.

Proszę o przedstawienie aktualnego salda zadłużenia oraz pisemne potwierdzenie, czy wskazany harmonogram został zaakceptowany. Proszę również o wskazanie sposobu rozliczania wpłat oraz odsetek w okresie obowiązywania porozumienia.

Po zaakceptowaniu warunków proszę o przekazanie harmonogramu spłaty wraz z informacją o numerze rachunku i tytule, który należy podawać przy przelewach.

To przykład dla sytuacji, w której dłużnik nie kwestionuje podstawy zobowiązania. Jeżeli wierzytelność jest sporna albo może być przedawniona, treść pisma trzeba dostosować tak, aby nie składać nieprzemyślanego oświadczenia o uznaniu roszczenia.

Jak napisać wniosek do banku?

Jeżeli zastosowanie ma art. 75c Prawa bankowego, warto wprost zatytułować pismo jako wniosek o restrukturyzację zadłużenia. Oprócz proponowanego poziomu miesięcznej spłaty należy opisać sytuację finansową oraz przedstawić dokumenty wymagane przez bank do jej oceny.

Wniosek może zawierać przykładowo prośbę o wydłużenie okresu spłaty i obniżenie miesięcznej raty albo zaproponowanie przez bank innego wariantu umożliwiającego powrót do regularnej obsługi zobowiązania. Bank dokonuje jednak własnej oceny możliwości kredytobiorcy i to wynik tej oceny ma znaczenie dla restrukturyzacji.

Czego unikać w piśmie?

Nie warto:

  • obiecywać rat, których nie będzie można regularnie płacić,
  • ograniczać się do stwierdzenia, że sytuacja jest trudna, bez przedstawienia konkretnej propozycji,
  • żądać automatycznego umorzenia wszystkich odsetek jako warunku rozpoczęcia jakiejkolwiek spłaty,
  • ignorować sporu co do wysokości albo podstawy długu tylko po to, aby szybko uzyskać raty,
  • zakładać, że samo wysłanie pisma zatrzyma dalsze czynności wierzyciela,
  • przerywać kontakt po wysłaniu wniosku i czekać wiele tygodni bez sprawdzenia, czy został rozpatrzony,
  • podpisywać ugody bez przeczytania postanowień dotyczących odsetek, kosztów, skutków opóźnienia i wymagalności pozostałego zadłużenia.
Ważne: Jeżeli nie wiesz, czy wierzytelność jest prawidłowo wyliczona, czy nie jest przedawniona albo jakie skutki będzie miało podpisanie przedstawionej ugody, warto ocenić dokument przed złożeniem oświadczenia o uznaniu długu. Szczególnie ostrożnie trzeba działać przy starych wierzytelnościach oraz sprawach, w których zmieniał się wierzyciel.

Terminy i koszty – kiedy działać i co grozi za zwłokę

W przypadku zwykłego wniosku do wierzyciela nie ma jednego ogólnego ustawowego terminu, w którym każdy dłużnik musi wystąpić o raty. Z praktycznego punktu widzenia najlepiej zrobić to niezwłocznie po stwierdzeniu, że terminowa zapłata całej należności nie będzie możliwa.

Nie należy jednak mylić braku ogólnego terminu na negocjacje z terminami wynikającymi z innych procedur. Jeżeli dłużnik otrzymał pozew, nakaz zapłaty, wezwanie sądu, zawiadomienie komornika albo inne pismo zawierające termin procesowy, prowadzenie rozmów z wierzycielem nie powoduje automatycznie jego przedłużenia.

Termin w przypadku banku

Szczególnie ważny jest art. 75c Prawa bankowego. Jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą kredytu, bank wyznacza w wezwaniu termin nie krótszy niż 14 dni roboczych na spłatę i informuje o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację w terminie 14 dni roboczych od otrzymania wezwania.

Jeżeli kredytobiorca chce skorzystać z tego trybu, nie powinien odkładać przygotowania dokumentów na koniec terminu.

Czy samo złożenie wniosku zatrzymuje odsetki?

Nie. Samo wysłanie wniosku o raty co do zasady nie oznacza, że zadłużenie przestało być wymagalne. Zgodnie z art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia.

Jeżeli strony chcą, aby po zawarciu porozumienia odsetki były naliczane inaczej, powinno to jednoznacznie wynikać z zaakceptowanych warunków, w granicach dopuszczonych przez prawo. Warto sprawdzić w szczególności, czy harmonogram wskazuje kwotę pozostałego kapitału, sposób rozliczania odsetek oraz kolejność zaliczania kolejnych wpłat.

Czy wniosek o raty kosztuje?

Zwykłe pozasądowe pismo do wierzyciela samo w sobie nie wymaga uiszczania opłaty sądowej. Koszty mogą jednak wynikać z samego zadłużenia i etapu sprawy. Do należności mogą dochodzić odsetki, a po skierowaniu sprawy do sądu lub egzekucji również koszty odpowiednich postępowań, jeżeli istnieje podstawa do ich obciążenia dłużnika.

Dlatego przy zawieraniu ugody należy ustalić nie tylko kwotę główną, ale całkowite saldo objęte porozumieniem. Szczególnie przy trwającej egzekucji harmonogram przygotowany wyłącznie na podstawie kwoty głównej może nie uwzględniać wszystkich należności.

Co grozi za brak reakcji?

Jeżeli dług jest wymagalny i nie zostanie spłacony ani objęty porozumieniem, wierzyciel może kontynuować działania przewidziane prawem, w tym dochodzić należności przed sądem, a po uzyskaniu odpowiedniego tytułu – skierować sprawę do egzekucji. W międzyczasie mogą być naliczane należne odsetki.

Nie oznacza to, że trzeba akceptować każde żądanie firmy windykacyjnej. Jeżeli wierzytelność jest kwestionowana, należy ją zweryfikować. Brak środków na jednorazową spłatę i spór co do istnienia długu to dwie różne sytuacje i wymagają innego sposobu działania.

Co dalej po złożeniu pisma – możliwe reakcje sądu, komornika, wierzyciela

Po wysłaniu wniosku warto zachować jego kopię oraz dowód wysłania lub złożenia. Jeżeli pismo zostało przesłane elektronicznie przez system wierzyciela, dobrze zachować potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia.

Wierzyciel akceptuje propozycję

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest otrzymanie pisemnego potwierdzenia warunków. Dokument powinien pozwalać jednoznacznie ustalić:

  • jakie zadłużenie obejmuje porozumienie,
  • ile wynosi saldo na dzień zawarcia porozumienia,
  • ile wynosi każda rata,
  • kiedy przypada termin pierwszej i kolejnych rat,
  • jak rozliczane są odsetki i wpłaty,
  • co się stanie w razie kilkudniowego lub dłuższego opóźnienia,
  • czy naruszenie harmonogramu powoduje natychmiastową wymagalność całej pozostałej kwoty,
  • czy wierzyciel wstrzyma dalsze działania windykacyjne lub sądowe przy prawidłowej spłacie,
  • co stanie się z trwającą egzekucją, jeżeli została już wszczęta.

Dłużnik powinien wykonywać porozumienie dokładnie tak, jak zostało uzgodnione. Jeżeli jeszcze przed terminem kolejnej raty wiadomo, że płatność będzie niemożliwa, lepiej poinformować wierzyciela i próbować uzgodnić zmianę niż po prostu przestać płacić.

Wierzyciel proponuje inne warunki

Częsta jest odpowiedź zawierająca wyższą ratę, krótszy okres spłaty albo obowiązek dokonania pierwszej większej wpłaty. Taką propozycję należy ponownie przeliczyć. Nie ma sensu podpisywać ugody wyłącznie po to, aby chwilowo zatrzymać naciski, jeśli od początku wiadomo, że harmonogram nie będzie możliwy do wykonania.

Wierzyciel odmawia

Zwykły wierzyciel może odmówić przyjęcia dobrowolnego planu spłaty. Dłużnik może wtedy przedstawić inną propozycję, dokonywać wpłat na poczet bezspornego zobowiązania, o ile jest to prawidłowe w danej sytuacji, albo przygotować się do dalszego etapu sprawy.

W przypadku banku zastosowanie ma szczególna regulacja. Jeżeli bank odrzuca wniosek o restrukturyzację z art. 75c Prawa bankowego, powinien bez zbędnej zwłoki przekazać kredytobiorcy szczegółowe pisemne wyjaśnienie przyczyn odmowy.

Sprawa nadal toczy się w sądzie

Jeżeli negocjacje rozpoczęto już po wniesieniu pozwu, strony mogą nadal zawrzeć porozumienie, ale dłużnik powinien równolegle pilnować postępowania. Sam fakt prowadzenia rozmów pozasądowych nie zwalnia z obowiązku wykonania czynności wymaganych przez sąd.

Jeżeli nie dojdzie do ugody, a spełnione są przesłanki art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego, dłużnik może przedstawić sądowi argumenty za rozłożeniem zasądzonego świadczenia na raty. Powinien opisać okoliczności i przedstawić realny plan wykonania zobowiązania. Przepis dotyczy szczególnie uzasadnionych przypadków, dlatego samo stwierdzenie, że jednorazowa zapłata jest niewygodna, zwykle nie jest wystarczającym uzasadnieniem.

Sprawa znajduje się u komornika

Po wszczęciu egzekucji najważniejsze jest ustalenie stanowiska wierzyciela. Jeżeli wierzyciel zgadza się na harmonogram, należy uzgodnić, jakie dokładnie dyspozycje przekaże organowi egzekucyjnemu. Samo wysłanie kopii ugody do komornika nie oznacza automatycznie zakończenia egzekucji.

Trzeba też sprawdzić, czy wcześniejsze czynności egzekucyjne spowodowały powstanie kosztów i w jaki sposób będą one rozliczane. Dłużnik powinien wiedzieć, czy raty ma wpłacać wierzycielowi, komornikowi czy w inny uzgodniony sposób.

Praktyczna zasada:

Dopóki nie masz jednoznacznego potwierdzenia zaakceptowanych warunków, nie zakładaj, że wierzyciel zgodził się na raty tylko dlatego, że przyjął pierwszą wpłatę albo nie odpowiedział jeszcze na pismo.

Przykłady

Sposób działania zależy przede wszystkim od rodzaju wierzyciela oraz etapu, na którym znajduje się sprawa.

PRZYKŁAD 1

Anna ma 12 000 zł zaległości wobec firmy pożyczkowej. Po zmianie pracy jej dochód jest już stabilny, ale nie jest w stanie spłacić całej kwoty jednorazowo. Po przeanalizowaniu budżetu ustala, że może bezpiecznie płacić 700 zł miesięcznie. Wysyła wierzycielowi pismo z propozycją rat po 700 zł, wskazuje termin pierwszej wpłaty i prosi o przedstawienie pełnego salda oraz pisemne potwierdzenie harmonogramu. Wierzyciel proponuje 800 zł miesięcznie. Anna ponownie analizuje budżet i akceptuje tę kwotę dopiero po upewnieniu się, że jest w stanie utrzymać ją przez cały okres spłaty.

PRZYKŁAD 2

Marek otrzymuje z banku wezwanie dotyczące zaległych rat kredytu wraz z informacją o możliwości restrukturyzacji. Od odbioru wezwania zaczyna biec wskazany w art. 75c Prawa bankowego termin 14 dni roboczych na złożenie wniosku o restrukturyzację. Marek nie ogranicza się do prośby o mniejszą ratę. Dołącza dokumenty dotyczące dochodów, opisuje czasowy spadek zarobków i przedstawia kwotę, którą obecnie może regularnie płacić. Bank ocenia jego sytuację i przedstawia własną propozycję zmienionego harmonogramu.

PRZYKŁAD 3

Piotr ma zadłużenie objęte egzekucją komorniczą. Kontaktuje się z kancelarią i prosi o raty po 500 zł. Sam kontakt z komornikiem nie zmienia jednak warunków wynikających z tytułu wykonawczego. Piotr kieruje więc konkretną propozycję również do wierzyciela. Wierzyciel zgadza się na harmonogram, a porozumienie określa dodatkowo sposób postępowania z egzekucją. Dopiero po uzgodnieniu tych kwestii Piotr wie, gdzie ma dokonywać wpłat, czy wierzyciel wystąpi o zawieszenie postępowania oraz jakie koszty pozostają do rozliczenia.

FAQ

Czy wierzyciel musi zgodzić się na rozłożenie długu na raty?

Co do zasady zwykły wierzyciel nie ma ogólnego obowiązku przyjęcia zaproponowanego przez dłużnika harmonogramu. Może zaakceptować propozycję, odmówić albo przedstawić inne warunki. Szczególne zasady obowiązują między innymi przy restrukturyzacji kredytu lub pożyczki bankowej na podstawie art. 75c Prawa bankowego.

Czy firma windykacyjna może rozłożyć dług na raty?

Tak, jeżeli jest wierzycielem albo posiada odpowiednie uprawnienie do uzgadniania warunków spłaty w imieniu wierzyciela. Przed podpisaniem ugody trzeba sprawdzić, w jakim charakterze działa firma i jakiego dokładnie zadłużenia dotyczy porozumienie.

Czy samo wysłanie wniosku o raty zatrzymuje odsetki?

Nie. Sam wniosek nie powoduje automatycznie zatrzymania odsetek ani zmiany terminu wymagalności długu. Sposób naliczania należności po zawarciu porozumienia powinien wynikać z jego warunków oraz obowiązujących przepisów.

Czy prośba o raty może oznaczać uznanie długu?

W określonych okolicznościach treść wniosku i zachowanie dłużnika mogą być ocenione jako uznanie roszczenia. Ma to znaczenie dla przedawnienia, ponieważ art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego przewiduje przerwanie biegu przedawnienia przez uznanie roszczenia. Jeżeli dług jest sporny lub stary, najpierw należy zweryfikować jego podstawę i przedawnienie.

Czy można prosić o raty, gdy sprawa jest już w sądzie?

Tak. Negocjacje z wierzycielem mogą toczyć się również w czasie procesu. Nie zwalnia to jednak z pilnowania terminów sądowych. W szczególnie uzasadnionych przypadkach sąd może także skorzystać z art. 320 Kodeksu postępowania cywilnego i w wyroku rozłożyć zasądzone świadczenie na raty.

Czy komornik może sam rozłożyć całe zadłużenie na raty?

Komornik prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego i w granicach przewidzianych prawem. Jeżeli dłużnik chce uzyskać porozumienie zmieniające sposób spłaty, kluczowa jest zgoda wierzyciela. Przy trwającej egzekucji trzeba dodatkowo ustalić, co wierzyciel zrobi z prowadzonym postępowaniem.

Ile powinna wynosić rata zadłużenia?

Nie istnieje jedna ustawowa wysokość właściwa dla wszystkich spraw. Rata powinna być możliwa do regularnej zapłaty po uwzględnieniu dochodów, koniecznych kosztów utrzymania i innych zobowiązań. Zbyt wysoka rata zwiększa ryzyko szybkiego zerwania porozumienia.

Co zrobić, gdy bank odrzuci wniosek o restrukturyzację?

W przypadku restrukturyzacji objętej art. 75c Prawa bankowego bank powinien bez zbędnej zwłoki przedstawić szczegółowe pisemne wyjaśnienie przyczyn odrzucenia wniosku. Na jego podstawie można ocenić, czy możliwe jest przedstawienie innego rozwiązania albo uzupełnienie informacji dotyczących sytuacji finansowej.

Podsumowanie

Skuteczne pismo o rozłożenie długu na raty powinno przede wszystkim zawierać realną propozycję. Trzeba ustalić aktualną wysokość zadłużenia, sprawdzić, kto jest wierzycielem, policzyć możliwą miesięczną ratę i wskazać konkretny termin rozpoczęcia spłaty.

Nie należy przy tym zakładać, że samo wysłanie wniosku zatrzyma dalsze działania lub odsetki. Jeżeli sprawa jest już w sądzie albo u komornika, negocjacje trzeba prowadzić równolegle z pilnowaniem odpowiednich procedur. Przy zadłużeniu bankowym szczególną uwagę należy zwrócić na 14-dniowy termin roboczy na złożenie wniosku o restrukturyzację po otrzymaniu wezwania przewidzianego w art. 75c Prawa bankowego.

Jeżeli natomiast sporna jest sama podstawa długu, wysokość należności albo przedawnienie, najpierw należy wyjaśnić te kwestie. Dopiero wtedy można świadomie zdecydować, czy zawarcie ugody ratalnej jest właściwym rozwiązaniem.

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?

Opisz swoją sprawę prawnikowi ›

Wycena zwykle w ciągu 1 godziny
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje

Źródła

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 795, w szczególności art. 123 i art. 481.
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468 z późniejszymi zmianami, w szczególności art. 320 i art. 820.
  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r. poz. 1646 z późniejszymi zmianami, w szczególności art. 75c.

Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?

Opisz sytuację prawnikowi. Otrzymasz bezpłatną wycenę porady, a wysłanie pytania nie zobowiązuje do zakupu usługi.

Zapytaj prawnika

Autor: Redakcja eWindykacja24.pl

Materiał opracowano na podstawie aktualnych przepisów oraz źródeł wskazanych w artykule. Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.