- Osoba, która bez zgody wykorzystuje cudze dane do zaciągnięcia pożyczki, może odpowiadać karnie za oszustwo oraz podszywanie się pod inną osobę.
- Najważniejszym krokiem po wykryciu wyłudzenia jest natychmiastowe zastrzeżenie numeru PESEL i dokumentu tożsamości.
- Warto sprawdzić raport BIK oraz historię zobowiązań, aby ustalić, czy nie zaciągnięto kolejnych pożyczek.
- Zawiadomienie policji i poinformowanie pożyczkodawców może pomóc zatrzymać windykację i dalsze próby wyłudzeń.
Ktoś wziął pożyczkę na moje dane – co zrobić?
Jeżeli ktoś z rodziny bez Pani wiedzy wykorzystał Pani dane do zaciągnięcia pożyczek online, należy potraktować sprawę bardzo poważnie. Tego rodzaju działanie może stanowić przestępstwo oszustwa oraz bezprawnego wykorzystania danych osobowych. W razie nieautoryzowanego zobowiązania należy traktować sprawę jako kredyt lub pożyczkę wyłudzoną na cudze dane i szybko zabezpieczyć dowody.
W pierwszej kolejności należy zastrzec numer PESEL. Od czerwca 2024 r. banki i wiele instytucji finansowych mają obowiązek weryfikacji zastrzeżenia PESEL przed udzieleniem kredytu lub pożyczki konsumenckiej. Dzięki temu można znacząco ograniczyć ryzyko kolejnych wyłudzeń.
Zastrzeżenia można dokonać:
- w aplikacji mObywatel,
- w urzędzie gminy,
- w części banków i instytucji finansowych.
Należy również zastrzec dokument tożsamości w banku lub poprzez System Dokumenty Zastrzeżone.
Warto także pobrać raport BIK oraz sprawdzić historię zobowiązań w BIG-ach, aby ustalić, czy poza znanymi pożyczkami nie zostały zaciągnięte kolejne zobowiązania.
Masz problem prawny podobny do opisanego w artykule?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin • Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Jeżeli problem nie ogranicza się do działania członka rodziny, pełną ścieżkę reklamacyjną, karną i procesową opisuje poradnik o pożyczce na skradzione dane.
Jak sprawdzić, czy ktoś nie zaciągnął więcej pożyczek?
Nie istnieje jeden centralny rejestr wszystkich pożyczek prywatnych i chwilówek, ale można sprawdzić znaczną część zobowiązań poprzez:
- raport BIK,
- rejestry BIG, np. KRD lub ERIF,
- korespondencję z banków i firm pożyczkowych,
- informacje otrzymywane z aplikacji bankowych lub SMS-ów.
W praktyce warto również monitorować historię kredytową przez kilka kolejnych miesięcy, ponieważ oszust może próbować wykorzystać dane ponownie.
Jeżeli przekazała Pani komuś skan dowodu lub dane bankowe, warto przeczytać także materiał dotyczący innej konfiguracji problemu.
Wykorzystanie cudzych danych osobowych w celu wyłudzenia kredytu
Wykorzystanie cudzych danych osobowych do uzyskania pożyczki może stanowić kilka przestępstw jednocześnie. Najczęściej chodzi o:
- oszustwo z art. 286 Kodeksu karnego,
- podszywanie się pod inną osobę z art. 190a § 2 Kodeksu karnego,
- posługiwanie się cudzym dokumentem lub danymi osobowymi.
W przypadku wyłudzenia pożyczki na dane członka rodziny bardzo często dochodzi również do wykorzystania wcześniej udostępnionych dokumentów, loginów lub danych bankowych. Warto znać także aspekt karny zaciągnięcia kredytu, szczególnie gdy instytucja finansowa twierdzi, że pożyczkobiorca działał od początku z zamiarem niespłacenia zobowiązania.
Zgodnie z art. 190a § 2 Kodeksu karnego karze podlega osoba, która podszywa się pod inną osobę, wykorzystując jej dane osobowe lub wizerunek w celu wyrządzenia szkody majątkowej lub osobistej.
Czy trzeba zgłosić sprawę na policję?
Tak. W praktyce zgłoszenie sprawy organom ścigania jest bardzo ważne. Bez zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa może być trudniej wykazać przed pożyczkodawcami, że zobowiązanie zostało zaciągnięte bez zgody osoby pokrzywdzonej.
W zawiadomieniu należy opisać:
- kiedy odkryto pożyczki,
- jakie dane zostały wykorzystane,
- kto mógł mieć dostęp do dokumentów lub danych,
- jakie instytucje udzieliły pożyczek.
Warto zachować kopie korespondencji, raporty BIK, SMS-y, e-maile i wszelkie dokumenty związane ze sprawą.
Czy trzeba spłacać pożyczkę zaciągniętą przez inną osobę?
Co do zasady osoba, której dane zostały wykorzystane bez jej zgody, nie powinna odpowiadać za cudzy dług. W praktyce jednak firmy pożyczkowe często kierują wezwania do zapłaty do osoby widniejącej w umowie.
Dlatego ważne jest szybkie zakwestionowanie zobowiązania i przedstawienie informacji o wyłudzeniu. W części spraw konieczne może być złożenie dodatkowych wyjaśnień albo prowadzenie sporu sądowego.
Jeżeli ktoś uzyskał dostęp do rachunku bankowego lub danych logowania, warto zapoznać się również z problemem dotyczącym udostępniania danych konta.
Przykłady
Poniższe sytuacje pokazują, jak w praktyce wyglądają sprawy związane z wyłudzeniem pożyczek przez członków rodziny lub osoby bliskie.
Kobieta dowiedziała się o pożyczce dopiero po otrzymaniu wezwania do zapłaty. Okazało się, że brat wykorzystał zdjęcie dowodu osobistego przesłane wcześniej przez komunikator internetowy. Po zastrzeżeniu PESEL-u i zgłoszeniu sprawy na policję udało się wstrzymać dalsze działania windykacyjne.
Senior zauważył nieznane wpisy w raporcie BIK. Dzięki szybkiej reakcji bank zablokował próbę uruchomienia kolejnego kredytu. W toku postępowania ustalono, że dane zostały wykorzystane przez dalszego członka rodziny mającego dostęp do dokumentów pozostawionych w domu.
FAQ
Czy zastrzeżenie PESEL-u chroni przed każdą pożyczką?
Zastrzeżenie znacząco utrudnia wyłudzenie kredytu lub pożyczki, ale nie daje stuprocentowej ochrony. Warto dodatkowo monitorować historię kredytową i reagować na każdą podejrzaną korespondencję.
Czy policja będzie ścigała członka rodziny?
Tak, przepisy nie wyłączają odpowiedzialności karnej tylko dlatego, że sprawcą jest członek rodziny. W praktyce jednak wiele osób ma opory przed złożeniem zawiadomienia ze względów rodzinnych.
Czy mogę usunąć wpisy z BIK po wyłudzeniu?
Jeżeli zobowiązanie zostało zaciągnięte bez Pani zgody, można żądać korekty danych i usunięcia nieprawidłowych wpisów po wyjaśnieniu sprawy.
Czy firmy pożyczkowe mogą kierować sprawę do komornika?
Najpierw konieczne jest uzyskanie tytułu wykonawczego, zwykle po postępowaniu sądowym. Dlatego nie należy ignorować korespondencji z sądu ani wezwań do zapłaty.
Potrzebujesz pomocy w swojej sprawie?
Opisz swoją sprawę prawnikowi ›Wycena zwykle w ciągu 2 godzin
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje
Źródła:
1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny – Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553
2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe
3. Informacje dotyczące zastrzegania numeru PESEL – gov.pl
