Wniosek o ograniczenie egzekucji – kiedy można żądać mniejszego zajęcia?

Komornik może prowadzić egzekucję kilkoma dopuszczalnymi sposobami, na przykład z wynagrodzenia, rachunku bankowego, wierzytelności, ruchomości albo nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że każdy zastosowany sposób musi być utrzymywany do końca postępowania. Zgodnie z art. 799 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego organ egzekucyjny powinien stosować sposób najmniej uciążliwy dla dłużnika, a zgodnie z art. 799 § 2 dłużnik może żądać zawieszenia egzekucji z pozostałej części majątku, jeżeli egzekucja z jednej części majątku oczywiście wystarcza do zaspokojenia wierzyciela.

W praktyce powodzenie wniosku zależy przede wszystkim od liczb i dokumentów. Trzeba pokazać aktualną wysokość zadłużenia oraz realną wartość albo regularną wydajność tego składnika majątku, z którego egzekucja ma być dalej prowadzona. Samo stwierdzenie, że kilka zajęć utrudnia życie lub prowadzenie firmy, zwykle nie wystarczy.

Kiedy stosuje się wniosek o ograniczenie egzekucji – przesłanki i sytuacje typowe

Podstawowym przypadkiem jest jednoczesne prowadzenie egzekucji z kilku składników majątku, mimo że jeden z nich daje oczywistą i realną możliwość pełnej spłaty należności głównej, odsetek oraz kosztów. Dłużnik nie żąda wtedy umorzenia długu ani zmiany tytułu wykonawczego. Żąda jedynie, aby egzekucja była kontynuowana w węższym zakresie.

Słowo „oczywiście” ma znaczenie praktyczne. Wystarczalność wybranego składnika majątku powinna wynikać z dokumentów i prostego rachunku, a nie z przypuszczenia. Przykładowo może chodzić o:

• regularne zajęcie wynagrodzenia, które przy aktualnym saldzie długu pozwoli na spłatę w rozsądnym i możliwym do oszacowania czasie, podczas gdy dodatkowo zablokowano rachunek bankowy,
• zajętą wierzytelność o pewnej wysokości i bliskim terminie płatności, która pokrywa całe zadłużenie wraz z kosztami,
• środki już przekazane do depozytu albo uzyskane ze sprzedaży jednego składnika majątku, które wystarczają na zaspokojenie wierzyciela,
• egzekucję z nieruchomości o zaawansowanym etapie, gdy równoległe zajęcia innych składników są zbędne, przy czym trzeba uwzględnić hipotekę, kolejność zaspokojenia i przewidywane koszty,
• zajęcie kilku rachunków lub kilku źródeł dochodu, choć jedno z nich samo zapewnia pełne i regularne potrącenia.

Nie wystarczy natomiast wykazać, że zajęcie jest dotkliwe albo że dłużnik ma wysokie koszty utrzymania. Artykuł 799 § 2 K.p.c. nie daje komornikowi kompetencji do dowolnego ustalenia niższej raty. Jeżeli celem jest czasowe płacenie mniejszych kwot z powodu trudnej sytuacji życiowej, zwykle potrzebne są negocjacje z wierzycielem. Wierzyciel może ograniczyć wskazane sposoby egzekucji, złożyć wniosek o zawieszenie postępowania w określonym zakresie albo zaakceptować plan spłaty.

Osobno należy ocenić ustawowe ograniczenia egzekucji. Limity potrąceń z pensji, emerytury, renty, świadczeń powtarzających się czy rachunku bankowego działają na podstawie szczególnych przepisów. Jeżeli problem polega na przekroczeniu kwoty wolnej albo zajęciu świadczenia wyłączonego spod egzekucji, trzeba żądać prawidłowego zastosowania ochrony ustawowej, a nie tylko powoływać się na art. 799 § 2 K.p.c. Podobna odrębność dotyczy sytuacji, gdy przedmiotem zajęcia jest zajęcie umowy zlecenia.

Wniosek nie służy również do podważania samego istnienia długu, wysokości należności zasądzonej tytułem wykonawczym ani prawidłowości orzeczenia sądu. W takich przypadkach mogą być potrzebne inne środki prawne, zależne od przyczyny sporu.

Jakie dokumenty przygotować – pisma, dowody, załączniki i potwierdzenia

Wniosek powinien pozwolić komornikowi szybko porównać aktualne zadłużenie z wartością lub wydajnością wybranego sposobu egzekucji. Im bardziej konkretne są dane, tym mniejsze ryzyko, że pismo zostanie potraktowane jako ogólna prośba bez wykazania przesłanki ustawowej.

Najczęściej przydatne są:

• zawiadomienia o wszczęciu egzekucji i o dokonanych zajęciach,
• aktualne rozliczenie zadłużenia obejmujące kapitał, odsetki i koszty postępowania,
• zaświadczenie pracodawcy, organu rentowego albo zleceniodawcy o wysokości regularnych potrąceń,
• wyciągi z rachunku pokazujące wpływy i kwoty przekazywane komornikowi,
• umowa, faktura, potwierdzenie wierzytelności lub oświadczenie trzeciodłużnika o terminie i wysokości zapłaty,
• operat szacunkowy, wycena, dokument własności albo inne wiarygodne potwierdzenie wartości składnika majątku,
• informacje o hipotekach, zastawach, wcześniejszych zajęciach i innych wierzycielach, które mogą zmniejszyć kwotę dostępną w tej egzekucji,
• własne zestawienie pokazujące, w jakim czasie i w jakiej wysokości wybrany sposób egzekucji może zaspokoić należność.

Przy dochodzie okresowym dobrze jest sporządzić prostą kalkulację. Należy podać aktualne saldo, przeciętną miesięczną kwotę przekazywaną komornikowi oraz przewidywany czas spłaty. Trzeba uwzględnić dalsze odsetki i koszty. Jeżeli potrącenia są nieregularne, należy to uczciwie zaznaczyć, ponieważ zawyżony albo nierealny plan osłabi wiarygodność wniosku.

Jak napisać pismo albo odpowiedź – elementy, argumenty i czego unikać

Pismo kieruje się do organu prowadzącego egzekucję w zakresie, którego dotyczy żądanie. W typowej egzekucji sądowej będzie to komornik wskazany w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania. Jeżeli problem dotyczy czynności zastrzeżonej dla sądu albo późniejszej skargi na czynność komornika, adresatem będzie właściwy sąd rejonowy, lecz skargę wnosi się za pośrednictwem komornika.

Wniosek może mieć tytuł: „Wniosek o zawieszenie egzekucji z pozostałej części majątku na podstawie art. 799 § 2 K.p.c.”. Powinien zawierać:

1. oznaczenie komornika, wierzyciela i dłużnika oraz sygnaturę sprawy,
2. dokładne żądanie, na przykład pozostawienie egzekucji z wynagrodzenia i zawieszenie egzekucji z oznaczonego rachunku oraz ruchomości,
3. wskazanie podstawy prawnej, czyli art. 799 § 2 K.p.c., a pomocniczo także zasady stosowania najmniej uciążliwego sposobu z art. 799 § 1 K.p.c.,
4. aktualną wysokość zadłużenia i opis sposobu egzekucji, który ma pozostać,
5. konkretne wyliczenie wykazujące, dlaczego ten sposób oczywiście wystarczy do zaspokojenia wierzyciela,
6. wyjaśnienie uciążliwości równoległych zajęć, ale jako argument uzupełniający, a nie jedyną podstawę,
7. listę dowodów i załączników,
8. podpis oraz datę.

Można też sformułować wniosek ewentualny: gdyby komornik nie uznał przesłanki z art. 799 § 2 K.p.c. za wykazaną, dłużnik może prosić o zwrócenie się do wierzyciela o stanowisko i ograniczenie wskazanych sposobów egzekucji. Zgoda wierzyciela nie zastępuje ustawowej oceny w każdym przypadku, ale często pozwala praktycznie rozwiązać problem szybciej.

Należy unikać przede wszystkim:

• ogólnego żądania „proszę zmniejszyć zajęcie” bez wskazania sposobu egzekucji i podstawy prawnej,
• opierania pisma wyłącznie na kosztach życia lub trudnej sytuacji rodzinnej,
• podawania wartości majątku bez dokumentów albo pomijania obciążeń i innych wierzycieli,
• żądania umorzenia całej egzekucji, gdy przesłanki dotyczą jedynie zawieszenia jej z części majątku,
• łączenia w jednym piśmie wielu niepowiązanych zarzutów, na przykład sporu o istnienie długu, wysokość odsetek i uciążliwość zajęcia, bez wskazania odrębnych podstaw prawnych,
• zakładania, że wysłanie wniosku samo w sobie zwalnia bank, pracodawcę lub inny podmiot z wykonywania zajęcia.

Terminy i koszty – kiedy działać i co grozi za zwłokę

Przepisy nie wyznaczają odrębnego, krótkiego terminu na złożenie samego wniosku z art. 799 § 2 K.p.c. Można go złożyć, gdy tylko powstanie i da się wykazać sytuacja, w której jedna część majątku oczywiście wystarcza do zaspokojenia wierzyciela. Nie warto jednak zwlekać. W czasie oczekiwania komornik może nadal przekazywać zajęte środki, podejmować czynności dotyczące ruchomości albo kontynuować egzekucję z nieruchomości.

Sam wniosek do komornika co do zasady nie podlega opłacie sądowej. Koszt może pojawić się na dalszym etapie. Skarga na czynność komornika albo jego zaniechanie podlega opłacie stałej 50 zł. Co do zasady skargę wnosi się w terminie tygodnia. Początek terminu zależy od tego, czy strona była obecna przy czynności, kiedy została o niej zawiadomiona albo kiedy dowiedziała się o czynności. Przy zaniechaniu termin liczy się od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że czynność miała być dokonana.

Skargę adresuje się do właściwego sądu rejonowego, ale wnosi za pośrednictwem komornika. Powinna spełniać wymagania pisma procesowego, wskazywać zaskarżoną czynność lub zaniechanie, zawierać żądanie zmiany, uchylenia albo dokonania czynności oraz uzasadnienie. Komornik może w całości uwzględnić skargę; w przeciwnym razie przekazuje ją z uzasadnieniem do sądu.

Ważne jest, że wniesienie skargi samo przez się nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności. Jeżeli dalsze działania mogą spowodować nieodwracalną szkodę, w skardze należy wyraźnie zgłosić wniosek o zawieszenie postępowania albo wstrzymanie wykonania czynności i uzasadnić pilność.

Co dalej po złożeniu pisma – możliwe reakcje sądu, komornika i wierzyciela

Po otrzymaniu wniosku komornik powinien ocenić, czy z przedstawionych danych rzeczywiście wynika oczywista wystarczalność jednego sposobu egzekucji. Może uwzględnić wniosek w całości, ograniczyć postępowanie tylko częściowo, zażądać uzupełnienia informacji, zwrócić się o stanowisko wierzyciela albo odmówić.

Uwzględnienie wniosku oznacza co do zasady zawieszenie prowadzenia egzekucji z określonej części majątku. Nie zawsze jest równoznaczne z natychmiastowym usunięciem wszystkich skutków wcześniejszego zajęcia. Treść decyzji i etap postępowania mają znaczenie dla tego, czy zajęcie pozostaje zabezpieczone, czy zostanie uchylone, oraz czy środki już wyegzekwowane mogą jeszcze zostać przekazane wierzycielowi.

Wierzyciel może poprzeć wniosek, sprzeciwić się mu albo sam ograniczyć egzekucję. Jego stanowisko ma duże znaczenie praktyczne, zwłaszcza gdy dłużnik proponuje spłatę ratalną. Komornik nie może jednak samodzielnie zmienić treści tytułu wykonawczego ani narzucić wierzycielowi ugody.

Jeżeli komornik odmawia, w skardze trzeba odnieść się do przyczyny odmowy. Samo powtórzenie wcześniejszej prośby jest za słabe. Należy wykazać, dlaczego organ błędnie ocenił przedstawione dowody albo pominął oczywistą nadmierność równoległych sposobów egzekucji. Gdy sytuacja finansowa zmieniła się po pierwszym wniosku, można także przedłożyć nowe dokumenty i ponowić żądanie na aktualnej podstawie faktycznej.

FAQ

Czy komornik musi uwzględnić każdy wniosek o mniejsze zajęcie?

Nie. Dłużnik musi wykazać przesłanki ustawowe. Wniosek z art. 799 § 2 K.p.c. jest zasadny wtedy, gdy egzekucja z jednej części majątku oczywiście wystarcza do zaspokojenia wierzyciela. Sama uciążliwość kilku zajęć nie przesądza wyniku.

Czy można prosić o pozostawienie tylko zajęcia wynagrodzenia?

Tak, ale trzeba wykazać, że przewidywane potrącenia z wynagrodzenia pokryją całe zadłużenie, odsetki i koszty w realnym czasie. Znaczenie mają wysokość i stabilność dochodu, dotychczasowa historia potrąceń oraz ewentualne inne zajęcia.

Czy trudna sytuacja rodzinna wystarczy do ograniczenia egzekucji?

Zwykle nie jako jedyna podstawa art. 799 § 2 K.p.c. Może wzmacniać argument o uciążliwości, ale nadal trzeba wykazać, że pozostawiony sposób egzekucji jest oczywiście wystarczający. Gdy chodzi o niższe raty, praktycznie ważna jest zgoda wierzyciela.

Czy po wysłaniu wniosku bank powinien odblokować konto?

Nie automatycznie. Bank wykonuje zajęcie do czasu otrzymania właściwego zawiadomienia od komornika albo ustania zajęcia z innej podstawy. Dłużnik nie powinien zakładać, że samo potwierdzenie nadania wniosku zmienia obowiązki banku.

Ile kosztuje wniosek o ograniczenie egzekucji?

Wniosek składany komornikowi na podstawie art. 799 § 2 K.p.c. co do zasady nie jest objęty opłatą sądową. Opłata stała od skargi na czynność komornika wynosi 50 zł, chyba że strona uzyska zwolnienie od kosztów sądowych.

Jaki jest termin na skargę na odmowę komornika?

Co do zasady tydzień. Sposób liczenia zależy od tego, kiedy skarżący został zawiadomiony o czynności, był przy niej obecny albo dowiedział się o niej, a przy zaniechaniu – kiedy dowiedział się, że czynność miała być dokonana. Trzeba więc zachować pismo komornika i dowód jego doręczenia.

Czy skarga zatrzymuje egzekucję?

Nie. Samo wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania ani wykonania czynności. W pilnej sprawie należy dodatkowo złożyć i uzasadnić wniosek o zawieszenie postępowania lub wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności.

Czy wierzyciel może zgodzić się na niższe potrącenia?

Tak. Wierzyciel może ograniczyć wniosek egzekucyjny, zażądać zawieszenia postępowania w części albo zawrzeć z dłużnikiem porozumienie dotyczące spłaty. Ustalenia warto mieć na piśmie i dopilnować, aby wierzyciel przekazał odpowiednią dyspozycję komornikowi.

Podsumowanie

Skuteczny wniosek o ograniczenie egzekucji powinien wskazywać nie tylko to, które zajęcie jest uciążliwe, lecz przede wszystkim dlaczego jeden konkretny składnik majątku oczywiście wystarczy do pełnej spłaty długu. Najpierw trzeba ustalić aktualne saldo, zebrać dowody wartości lub regularnych wpływów, obliczyć przewidywany czas zaspokojenia i precyzyjnie wskazać sposoby egzekucji objęte żądaniem. Do czasu formalnej decyzji komornika albo dyspozycji wierzyciela zajęcia nadal obowiązują. W razie odmowy należy szybko ustalić termin do skargi i rozważyć równoległy wniosek o wstrzymanie czynności.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468, w szczególności art. 759, art. 767, art. 799 oraz art. 821.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1228, w szczególności art. 25 ust. 1 pkt 1.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.