Co zrobić po zajęciu samochodu przez komornika?

Zajęcie samochodu nie oznacza jeszcze, że komornik stał się jego właścicielem ani że pojazd zostanie natychmiast sprzedany. Jest to jednak formalna czynność rozpoczynająca egzekucję z konkretnej ruchomości. Od tego momentu właściciel i dozorca auta muszą przestrzegać ograniczeń wynikających z zajęcia.

Najwięcej można zrobić bezpośrednio po otrzymaniu protokołu. W pierwszych dniach trzeba ustalić, czy komornik prawidłowo zidentyfikował pojazd, kto jest jego właścicielem, czy wycena odpowiada wartości rynkowej oraz czy istnieje podstawa do zakwestionowania zajęcia.

Czym jest zajęcie samochodu przez komornika i kiedy ma znaczenie

Egzekucję z samochodu komornik rozpoczyna przez jego zajęcie. Czynność ta jest dokumentowana w protokole, w którym powinny zostać wskazane między innymi dane pozwalające rozpoznać pojazd, jego oszacowana wartość oraz osoba, której powierzono dozór.

Komornik może zająć ruchomości dłużnika znajdujące się w jego władaniu. Jeżeli jednak z ujawnionych okoliczności wynika, że samochód nie jest własnością dłużnika, pojazd nie powinien zostać zajęty. Sam fakt, że dłużnik korzysta z samochodu lub posiada kluczyki, nie zawsze przesądza o własności, ale może spowodować dokonanie zajęcia, jeżeli w chwili czynności brak jest wiarygodnych dokumentów wskazujących innego właściciela.

Zajęty samochód może zostać pozostawiony pod dozorem dłużnika albo innej osoby. Odebranie pojazdu i przewiezienie go na parking nie jest zatem koniecznym skutkiem każdego zajęcia. Dozorca ma jednak obowiązek chronić samochód przed uszkodzeniem, utratą lub spadkiem wartości oraz wydać go na wezwanie komornika.

Po zajęciu nie należy sprzedawać, darować, ukrywać ani demontować samochodu. Rozporządzenie pojazdem dokonane po zajęciu nie zatrzymuje egzekucji, która może być dalej prowadzona także przeciwko nabywcy. Zmiana miejsca przechowywania auta powinna zostać zgłoszona komornikowi.

Samo twierdzenie, że samochód jest potrzebny do dojazdów do pracy lub prowadzenia działalności, zazwyczaj nie wystarczy do wyłączenia go spod egzekucji. Przepisy chronią narzędzia niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika, ale wyraźnie wyłączają z tej ochrony pojazdy mechaniczne. Odrębnej oceny wymaga samochód niezbędny ze względu na niepełnosprawność dłużnika albo członka jego rodziny.

Najczęstsze sytuacje w praktyce

Samochód jest wyłączną własnością dłużnika

Jeżeli dłużnik jest jedynym właścicielem samochodu, podstawowe działania dotyczą sprawdzenia prawidłowości zajęcia, wartości pojazdu, wysokości egzekwowanego długu oraz warunków dozoru. Trzeba również ustalić, czy protokół zawiera prawidłowy numer rejestracyjny, numer VIN, markę, model, rok produkcji i opis stanu technicznego.

Znaczna różnica między wartością samochodu a wysokością długu nie powoduje automatycznie nieważności zajęcia. Komornik nie powinien jednak zajmować większej liczby ruchomości, niż jest to potrzebne do pokrycia należności i kosztów. Jeżeli zajęto kilka wartościowych przedmiotów, warto wykazać, że ich łączna wartość wyraźnie przekracza uzasadniony zakres egzekucji.

Samochód należy do osoby trzeciej albo firmy leasingowej

Właściciel powinien niezwłocznie przedstawić komornikowi jednoznaczne pisemne dowody własności, na przykład umowę sprzedaży zawartą przed zajęciem, fakturę, potwierdzenie zapłaty, umowę leasingu albo dokumenty księgowe. Jeżeli dowód nie budzi wątpliwości, komornik powinien umorzyć postępowanie w zakresie zajętej rzeczy, z wyjątkiem sytuacji, w której dłużnik sam zbył samochód na rzecz osoby trzeciej.

W razie odmowy zwolnienia pojazdu właściciel może złożyć skargę na zajęcie, a następnie wytoczyć powództwo o zwolnienie samochodu od egzekucji. Nie należy ograniczać się do rozmowy telefonicznej z kancelarią. Dokumenty i żądanie powinny zostać złożone w sposób pozwalający wykazać ich treść oraz datę doręczenia.

Samochód jest współwłasnością

Jeżeli dłużnik ma jedynie udział we własności auta, co do zasady sprzedaży podlega jego udział, a nie automatycznie cały pojazd. Pozostali współwłaściciele mogą jednak wspólnie zażądać sprzedaży całej rzeczy. Komornik powinien doręczyć współwłaścicielom odpis protokołu zajęcia.

W przypadku samochodu wchodzącego do majątku wspólnego małżonków tytuł wykonawczy przeciwko jednemu małżonkowi może stanowić podstawę jego zajęcia. Dalsze czynności egzekucyjne wymagają jednak oceny zakresu odpowiedzialności małżonka i treści tytułu wykonawczego. Zagadnienie to wymaga sprawdzenia dokumentów konkretnej sprawy.

Samochód jest niezbędny z powodu niepełnosprawności

Jeżeli pojazd jest faktycznie niezbędny ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członka jego rodziny, należy natychmiast przedstawić dokumentację medyczną, orzeczenie o niepełnosprawności, opis przystosowania samochodu oraz dowody wskazujące, że bez pojazdu nie można zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych, rehabilitacyjnych albo transportowych.

Nie wystarczy ogólne powołanie się na chorobę lub trudności komunikacyjne. Trzeba wykazać funkcjonalny związek pomiędzy samochodem a potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności.

Dług został zapłacony albo strony zawarły ugodę

Zapłata długu bezpośrednio wierzycielowi nie zawsze powoduje natychmiastowe zwolnienie samochodu. Komornik musi otrzymać wiarygodną informację o zapłacie, a w sprawie mogą pozostawać nieuregulowane odsetki i koszty egzekucyjne.

Jeżeli wierzyciel zgodził się na raty albo odroczenie płatności, należy uzyskać pisemne potwierdzenie warunków ugody oraz ustalić, czy wierzyciel złoży do komornika wniosek o zawieszenie lub umorzenie egzekucji z samochodu. Samo ustne zapewnienie wierzyciela nie zabezpiecza pojazdu przed dalszymi czynnościami.

Co sprawdzić w dokumentach

Podstawowym dokumentem jest protokół zajęcia. Nie należy odkładać jego analizy, ponieważ od obecności przy czynności, daty doręczenia dokumentu albo dnia uzyskania informacji o zajęciu mogą zależeć terminy zaskarżenia.

Jeżeli podstawą egzekucji jest nakaz zapłaty lub wyrok, o którym dłużnik wcześniej nie wiedział, należy sprawdzić sposób doręczenia korespondencji w postępowaniu sądowym. Kwestionowanie samego długu lub tytułu wykonawczego wymaga innych środków prawnych niż skarga na zajęcie samochodu.

Skarga na czynność komornika służy kontroli prawidłowości działania komornika. Nie zastępuje sprzeciwu od nakazu zapłaty, apelacji ani powództwa o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.

Jakie działania podjąć krok po kroku

Krok 1: zabezpiecz protokół i ustal daty

Zapisz dzień i godzinę zajęcia, datę otrzymania protokołu oraz dzień, w którym dowiedziałeś się o czynności. Zachowaj kopertę, potwierdzenie odbioru wiadomości i inne dowody doręczenia. Od tych dat mogą być liczone terminy na zastrzeżenia i skargę.

Wykonaj zdjęcia samochodu dokumentujące jego stan, przebieg, wyposażenie i uszkodzenia. Przydatne mogą być faktury za naprawy, historia serwisowa, ogłoszenia podobnych pojazdów oraz niezależna wycena rzeczoznawcy.

Krok 2: sprawdź własność i dozór

Ustal, kto nabył samochód, z jakich środków został opłacony i czy istnieje współwłasność, leasing, zastaw albo przewłaszczenie na zabezpieczenie. W protokole sprawdź, komu powierzono dozór i gdzie auto ma być przechowywane.

Jeżeli samochód pozostawiono dłużnikowi, należy utrzymywać go w stanie niepogorszonym, zabezpieczyć przed kradzieżą oraz posiadać wymagane ubezpieczenie. Zakres dopuszczalnego używania pojazdu zależy od warunków dozoru i okoliczności sprawy. Kodeks dopuszcza zwykłe używanie zajętej rzeczy w określonych sytuacjach, o ile nie powoduje to utraty jej wartości.

Przed intensywnym korzystaniem z auta, wyjazdem zagranicznym albo zmianą stałego miejsca jego przechowywania bezpieczniej jest uzyskać pisemne stanowisko komornika.

Krok 3: zgłoś zastrzeżenia do oszacowania wartości

Jeżeli byłeś obecny przy zajęciu i nie zgadzasz się z wyceną, zastrzeżenia należy zgłosić do protokołu. Jeżeli nie było to możliwe, zastrzeżenia wnosi się co do zasady w terminie 3 dni od doręczenia odpisu protokołu zajęcia.

W zastrzeżeniach nie wystarczy napisać, że samochód jest wart więcej. Należy wskazać konkretną wartość, opisać wyposażenie i stan pojazdu oraz dołączyć dowody, takie jak wycena rzeczoznawcy, dokumentacja serwisowa i zestawienie ofert porównywalnych aut.

Po prawidłowym wniesieniu zastrzeżeń komornik wyznacza biegłego. Jeżeli według oceny komornika wartość ruchomości przekracza 25 000 zł, oszacowania również powinien dokonać biegły.

Krok 4: oceń podstawy skargi na czynność komornika

Skarga może być uzasadniona między innymi wtedy, gdy zajęto pojazd pomimo przedstawienia jednoznacznych dowodów, że należy on do osoby trzeciej, naruszono przepisy o dozorze, pominięto istotne elementy protokołu albo dokonano czynności w zakresie niezgodnym z tytułem wykonawczym.

Termin na wniesienie skargi wynosi zasadniczo 7 dni:

• od dnia czynności, jeżeli skarżący był przy niej obecny albo został zawiadomiony o jej terminie,
• od dnia otrzymania zawiadomienia o dokonaniu czynności, jeżeli nie był przy niej obecny,
• od dnia uzyskania wiadomości o czynności, jeżeli nie otrzymał zawiadomienia,
• od dnia, w którym dowiedział się, że komornik nie dokonał czynności, którą powinien był wykonać, gdy skarga dotyczy zaniechania.

Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności albo zaniechał działania. Komornik może ją uwzględnić albo przekazać wraz z aktami do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii. Opłata sądowa od skargi wynosi 50 zł.

Skarga powinna zawierać oznaczenie sądu, komornika, stron i sygnatury, dokładne wskazanie zaskarżonej czynności, żądanie jej uchylenia lub zmiany, uzasadnienie oraz dowody. Można skorzystać z urzędowego formularza, ale nie jest to obowiązkowe.

Krok 5: złóż wniosek o zawieszenie lub wstrzymanie czynności

Wniesienie skargi nie zatrzymuje automatycznie egzekucji ani wykonania zaskarżonej czynności. W skardze lub osobnym piśmie należy zatem rozważyć złożenie wniosku o zawieszenie postępowania albo wstrzymanie sprzedaży samochodu do czasu rozpoznania zarzutów.

Wniosek powinien wyjaśniać, dlaczego dalsza egzekucja może spowodować trudne do odwrócenia skutki. Należy wskazać między innymi zbliżający się termin licytacji, prawa osoby trzeciej, rażące błędy w wycenie albo szczególne znaczenie pojazdu dla osoby z niepełnosprawnością.

Krok 6: w przypadku cudzej własności przygotuj powództwo

Osoba trzecia, której prawa zostały naruszone przez zajęcie, może żądać zwolnienia samochodu od egzekucji w drodze powództwa przewidzianego w art. 841 Kodeksu postępowania cywilnego. Pozew kieruje się przeciwko wierzycielowi, a jeżeli dłużnik zaprzecza prawu własności powoda, także przeciwko dłużnikowi.

Powództwo wnosi się do sądu rzeczowo właściwego, w którego okręgu prowadzona jest egzekucja. Termin wynosi miesiąc od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa. Jeżeli osoba trzecia wcześniej złożyła skargę na zajęcie, miesięczny termin rozpoczyna bieg od doręczenia jej postanowienia oddalającego skargę.

Do pozwu należy dołączyć wszystkie dostępne dowody własności oraz rozważyć wniosek o zabezpieczenie przez zawieszenie egzekucji z samochodu. Samo wniesienie pozwu nie gwarantuje, że licytacja zostanie wstrzymana.

Krok 7: skontaktuj się z wierzycielem

Jeżeli zadłużenie nie jest kwestionowane, praktycznym rozwiązaniem może być jednorazowa spłata, ugoda albo plan ratalny. Rozmowy powinny prowadzić do pisemnych ustaleń obejmujących także los zajętego samochodu.

W ugodzie należy wskazać, czy wierzyciel wystąpi o zawieszenie egzekucji, ograniczenie jej o samochód czy całkowite umorzenie postępowania. Po zapłacie trzeba uzyskać rozliczenie należności głównej, odsetek i kosztów oraz formalne potwierdzenie uchylenia zajęcia.

Najczęstsze błędy i terminy

Najpoważniejszym błędem jest oczekiwanie na zawiadomienie o licytacji. Na tym etapie część krótkich terminów może już upłynąć, a przygotowanie pozwu, skargi i wniosku o zabezpieczenie staje się znacznie trudniejsze.

Do częstych błędów należą również:

• opieranie się wyłącznie na danych wpisanych w dowodzie rejestracyjnym bez przedstawienia umowy i potwierdzenia zapłaty,
• złożenie skargi bez jednoznacznego żądania i bez dowodów,
• brak wniosku o zawieszenie postępowania mimo zbliżającej się sprzedaży,
• założenie, że skarga na komornika służy do zakwestionowania samego długu,
• ustne uzgodnienie rat z wierzycielem bez potwierdzenia, że wstrzyma on egzekucję z samochodu,
• sprzedaż lub darowanie pojazdu po zajęciu,
• zmiana miejsca przechowywania samochodu bez zawiadomienia komornika,
• ogólne twierdzenie, że auto jest potrzebne do pracy, bez sprawdzenia ustawowych wyłączeń,
• brak dowodu wskazującego, kiedy właściciel dowiedział się o zajęciu.

Jeżeli samochód zostanie przeznaczony do licytacji, cena wywołania w pierwszym terminie wynosi trzy czwarte wartości szacunkowej, a w drugim terminie połowę tej wartości. Zaniżone oszacowanie może więc mieć poważny wpływ na wynik sprzedaży.

FAQ

Czy zajęcie samochodu oznacza jego natychmiastowe odebranie?

Nie. Zajęty samochód może zostać pozostawiony pod dozorem dłużnika lub innej osoby. Komornik może jednak z ważnych przyczyn zmienić dozorcę i odebrać pojazd. Informacja o dozorze powinna wynikać z protokołu lub postanowienia komornika.

Czy po zajęciu samochodu można nim jeździć?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich przypadków. Przepisy dopuszczają zwykłe używanie zajętej rzeczy w określonych sytuacjach, jeżeli nie powoduje ono spadku jej wartości. Należy sprawdzić warunki dozoru, treść protokołu i polecenia komornika. W razie wątpliwości bezpieczniej uzyskać pisemne stanowisko kancelarii.

Czy komornik może zająć samochód potrzebny do pracy?

Co do zasady tak. Wyłączenie dotyczące narzędzi niezbędnych do osobistej pracy zarobkowej nie obejmuje pojazdów mechanicznych. Szczególnej oceny wymaga samochód niezbędny ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członka jego rodziny.

Czy komornik może zająć samochód należący do innej osoby?

Komornik nie powinien zajmować ruchomości, jeżeli z ujawnionych okoliczności wynika, że nie stanowi ona własności dłużnika. Jeżeli samochód znajdował się we władaniu dłużnika i został zajęty, właściciel powinien natychmiast przedstawić jednoznaczne pisemne dowody własności i zażądać zwolnienia pojazdu.

Czy dowód rejestracyjny wystarczy do wykazania własności?

Może być istotnym dowodem, ale przy sporze nie zawsze będzie wystarczający. Najważniejsze są dokumenty pokazujące podstawę nabycia samochodu, takie jak umowa lub faktura, potwierdzenie zapłaty, dokumenty leasingowe oraz okoliczności wydania pojazdu.

Ile czasu jest na skargę na zajęcie auta?

Zasadniczy termin wynosi 7 dni. Początek terminu zależy od tego, czy skarżący był obecny przy zajęciu, został zawiadomiony o czynności albo dowiedział się o niej w późniejszym czasie. Termin należy ustalić na podstawie protokołu, potwierdzeń doręczenia i okoliczności sprawy.

Czy wniesienie skargi zatrzymuje licytację?

Nie. Skarga na czynność komornika sama w sobie nie wstrzymuje postępowania ani wykonania czynności. Należy osobno zażądać zawieszenia egzekucji lub wstrzymania sprzedaży i uzasadnić ryzyko powstania trudnych do odwrócenia skutków.

Co się stanie po spłacie długu?

Trzeba rozliczyć również odsetki i koszty postępowania oraz doprowadzić do formalnego zakończenia egzekucji z samochodu. Po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu zajęcie jest uchylane. Warto uzyskać od komornika dokument potwierdzający zwolnienie auta.

Podsumowanie

Po zajęciu samochodu przez komornika najważniejsze są pierwsze dni. Trzeba odebrać protokół, ustalić właściciela pojazdu i warunki dozoru, sprawdzić wycenę oraz zapisać daty istotne dla terminów wynoszących 3 dni, 7 dni albo miesiąc.

Skarga na czynność komornika, zastrzeżenia do oszacowania i powództwo osoby trzeciej służą różnym celom. Nie należy ich stosować zamiennie. Jeżeli istnieje ryzyko szybkiej sprzedaży auta, samo złożenie pisma może nie wystarczyć i konieczny może być również wniosek o zawieszenie egzekucji lub wstrzymanie czynności.

Nie należy sprzedawać ani ukrywać zajętego pojazdu. Jeżeli zadłużenie jest bezsporne, warto równolegle negocjować z wierzycielem, ale ugoda powinna dokładnie określać, jakie działania podejmie on w postępowaniu komorniczym.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 767, art. 821, art. 825–826, art. 829, art. 841, art. 843 oraz art. 844–867.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 25 ust. 1.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.