Komornik i pracodawca – obowiązki po otrzymaniu zajęcia wynagrodzenia

Otrzymanie pisma od komornika nie jest zwykłą informacją o zadłużeniu pracownika. Od chwili skutecznego doręczenia zajęcia pracodawca zostaje objęty obowiązkami wynikającymi z postępowania egzekucyjnego. Powinien niezwłocznie przekazać dokument do działu kadr lub płac, ustalić datę jego odbioru i rozpocząć wykonywanie zawartych w nim poleceń.

Pracodawca nie rozstrzyga, czy dług rzeczywiście istnieje, czy jest przedawniony ani czy egzekucja została zasadnie wszczęta. Jego zadaniem jest wykonanie zajęcia zgodnie z prawem oraz przekazanie komornikowi prawdziwych i kompletnych informacji.

Na czym polega problem – komornik i pracodawca po zajęciu wynagrodzenia

Komornik, zajmując wynagrodzenie za pracę, zawiadamia pracodawcę, aby nie wypłacał pracownikowi części pensji podlegającej egzekucji. Zajęte środki mają być przekazywane wierzycielowi albo komornikowi, zależnie od treści wezwania. Pracodawca nie może samodzielnie zmienić odbiorcy przelewu ani przyjąć, że wystarczy zatrzymać pieniądze na własnym rachunku.

Zajęcie obejmuje wynagrodzenie w granicach określonych przez przepisy. Przy ustalaniu potrącenia znaczenie mają między innymi rodzaj egzekwowanej należności, podstawa zatrudnienia, wymiar czasu pracy oraz składniki wypłaty. Artykuł nie powiela szczegółowych obliczeń kwot potrąceń. Dział płac powinien każdorazowo zastosować aktualne zasady ochrony wynagrodzenia wynikające z Kodeksu pracy.

Najczęstsze błędy pracodawców polegają na nieudzieleniu odpowiedzi w terminie, przekazaniu wyłącznie informacji o aktualnej pensji, pominięciu dodatkowych dochodów pracownika albo dalszym wypłacaniu mu całego wynagrodzenia. Ryzykowne jest również wstrzymanie wykonania zajęcia wyłącznie dlatego, że pracownik twierdzi, iż dług został zapłacony lub jest przedawniony.

Co mówi prawo i praktyka – najważniejsze obowiązki pracodawcy

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego pracodawca otrzymuje nie tylko zakaz wypłaty zajętej części wynagrodzenia, lecz także wezwanie do przekazania określonych informacji. Odpowiedź należy przygotować w ciągu tygodnia od doręczenia zajęcia, nawet jeżeli pracownik aktualnie nie otrzymuje wypłaty albo nie jest już zatrudniony.

Jak powinna wyglądać odpowiedź na zajęcie wynagrodzenia?

Odpowiedź powinna zawierać oznaczenie pracodawcy, dane pozwalające zidentyfikować pracownika, sygnaturę sprawy egzekucyjnej oraz wszystkie informacje wskazane w wezwaniu. Należy przedstawić za każdy miesiąc oddzielnie wynagrodzenie z trzech miesięcy poprzedzających zajęcie, a dochody z innych tytułów wykazać osobno.

Pracodawca powinien również podać, w jakich kwotach i terminach zajęte wynagrodzenie będzie przekazywane. Jeżeli wypłata nie może nastąpić, trzeba opisać konkretną przeszkodę. Może nią być na przykład ustanie zatrudnienia, brak należnego wynagrodzenia, wcześniejsze zajęcie albo spór dotyczący prawa do świadczenia.

Co zrobić przy kilku zajęciach?

Jeżeli do wynagrodzenia skierowano egzekucję sądową i administracyjną, a dostępna kwota nie wystarcza na wszystkie należności, pracodawca powinien ustalić, który organ pierwszy dokonał zajęcia. Gdy nie można tego ustalić, znaczenie ma wysokość należności objętych poszczególnymi zajęciami. O zbiegu należy niezwłocznie zawiadomić właściwe organy, podając daty doręczenia zawiadomień i wysokość dochodzonych kwot.

Szczegółowe zasady pierwszeństwa zależą także od rodzaju egzekwowanych świadczeń. Szersze wyjaśnienie zawiera artykuł opisujący kolejność zajmowania pieniędzy.

Czy pracodawca bada przedawnienie albo zasadność długu?

Nie. Pracodawca nie jest organem uprawnionym do oceniania tytułu wykonawczego ani zarzutów pracownika przeciwko wierzycielowi. Dopóki zajęcie nie zostanie uchylone, ograniczone albo zakończone przez właściwy organ, powinno być wykonywane zgodnie z otrzymanym wezwaniem.

Co zrobić krok po kroku po otrzymaniu zajęcia wynagrodzenia?

Krok 1. Zarejestruj datę doręczenia i sprawdź treść pisma

Datę odbioru należy odnotować, ponieważ od niej biegnie termin na odpowiedź. Trzeba sprawdzić sygnaturę sprawy, dane pracownika, wysokość dochodzonej należności, numer rachunku oraz to, czy komornik nakazał przekazywanie środków bezpośrednio wierzycielowi, czy na rachunek kancelarii.

Jeżeli dane pracownika są niezgodne, osoba nigdy nie była zatrudniona albo pismo nie pozwala jednoznacznie ustalić sposobu wykonania zajęcia, nie należy go ignorować. Trzeba niezwłocznie przekazać komornikowi wyjaśnienie i poprosić o doprecyzowanie.

Krok 2. Zabezpiecz dokumenty płacowe

Dział kadr lub płac powinien przygotować zestawienia obejmujące trzy miesiące poprzedzające zajęcie, informacje o dodatkowych świadczeniach oraz dane o innych egzekucjach. Należy też ustalić, czy pracownik pozostaje zatrudniony, czy korzysta z nieobecności wpływającej na wypłatę oraz czy w najbliższym terminie powstanie świadczenie objęte zajęciem.

Krok 3. Wyślij pełną odpowiedź w terminie

Odpowiedź powinna być wysłana w sposób pozwalający udowodnić datę jej nadania lub doręczenia. Najbezpieczniej odpowiedzieć niezwłocznie, a nie czekać do ostatniego dnia terminu. Jeżeli nie można przygotować wszystkich danych od razu, należy skontaktować się z kancelarią, wyjaśnić przyczynę i przekazać dostępne informacje, nie zakładając jednak, że sam kontakt automatycznie przedłuża termin ustawowy.

Krok 4. Wprowadź zajęcie do systemu płacowego

Potrącenie trzeba przypisać do właściwego pracownika i sygnatury sprawy. Przy każdej wypłacie należy ustalić kwotę podlegającą egzekucji, uwzględniając aktualne przepisy o granicach potrąceń i kwotach wolnych. Przelew powinien zawierać dane pozwalające komornikowi prawidłowo rozliczyć wpłatę.

Krok 5. Monitoruj zmiany aż do zakończenia zajęcia

Pracodawca powinien zgłaszać zmianę wysokości i terminów wpłat, długotrwały brak wypłaty, pojawienie się kolejnej egzekucji oraz rozwiązanie stosunku pracy. Nie należy samodzielnie uznawać zajęcia za zakończone wyłącznie na podstawie oświadczenia pracownika. Podstawą zmiany sposobu postępowania powinno być pismo komornika albo inny dokument pochodzący od właściwego organu.

Jakie dokumenty i dowody mają znaczenie?

Pracodawca powinien prowadzić dokumentację w taki sposób, aby w razie kontroli, skargi lub sporu mógł wykazać prawidłowe wykonanie zajęcia. Znaczenie mają zarówno dokumenty otrzymane od komornika, jak i wewnętrzne zestawienia płacowe oraz dowody przekazywania pieniędzy.

W szczególności należy zachować:

• oryginał albo elektroniczną wersję zawiadomienia o zajęciu,
• dowód i datę doręczenia pisma pracodawcy,
• kopię odpowiedzi przesłanej komornikowi,
• potwierdzenie nadania lub elektronicznego doręczenia odpowiedzi,
• zestawienia wynagrodzenia i innych dochodów przekazane kancelarii,
• wyliczenia potrąceń dokonanych przy poszczególnych wypłatach,
• potwierdzenia przelewów wraz z sygnaturą sprawy,
• korespondencję dotyczącą przeszkód, zbiegu egzekucji lub zmiany wysokości wpłat,
• kopię świadectwa pracy ze wzmianką o zajęciu, jeżeli zatrudnienie ustało,
• dowód przesłania dokumentów nowemu pracodawcy, jeżeli był znany.

Dokumentacja powinna obejmować tylko dane potrzebne do wykonania obowiązku prawnego. Dostęp do niej powinny mieć osoby odpowiedzialne za kadry, płace i obsługę egzekucji, a przekazywanie danych powinno odbywać się bezpiecznym kanałem.

Kiedy skonsultować sprawę albo złożyć pismo?

Konsultacja jest szczególnie potrzebna, gdy wezwanie zawiera niezgodne dane, dotyczy osoby zatrudnionej na innej podstawie niż umowa o pracę, do wynagrodzenia skierowano kilka zajęć, pracownik uzyskuje różne rodzaje świadczeń albo komornik zakwestionował sposób obliczenia i przekazywania potrąceń.

Pismo wyjaśniające do komornika należy złożyć między innymi wtedy, gdy:

• pracownik nie jest lub nigdy nie był zatrudniony u adresata zajęcia,
• stosunek pracy zakończył się przed doręczeniem pisma,
• w najbliższym okresie pracownik nie otrzyma wynagrodzenia,
• wynagrodzenie zostało już zajęte przez inny organ,
• istnieje spór dotyczący prawa do świadczenia,
• nie można ustalić rachunku albo odbiorcy zajętych środków,
• pracodawca otrzymał informację o zakończeniu egzekucji, ale nie posiada potwierdzenia od organu.

Jeżeli dłużnik przedstawia dokument mający świadczyć o zakończeniu postępowania, pracodawca powinien przekazać go komornikowi i poprosić o jednoznaczne stanowisko. Sam pracownik może podejmować czynności zmierzające do umorzenia egzekucji, jednak do czasu uzyskania odpowiedniego rozstrzygnięcia pracodawca powinien respektować obowiązujące zajęcie.

Czy pracodawca może zaskarżyć działanie komornika?

Jeżeli czynność komornika narusza albo zagraża prawom pracodawcy, co do zasady możliwe jest wniesienie skargi na czynność komornika. Termin wynosi zazwyczaj tydzień i jest liczony od dnia czynności, zawiadomienia o niej albo uzyskania wiadomości o czynności, zależnie od okoliczności. Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności, a rozpoznaje ją właściwy sąd rejonowy.

Samo wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zajęcia ani postępowania egzekucyjnego. W razie potrzeby trzeba złożyć odpowiedni wniosek o wstrzymanie czynności lub zawieszenie postępowania. Zasady i wymagania formalne szerzej omawia artykuł o tym, jak działa skarga na komornika.

Jakie sankcje grożą pracodawcy?

Komornik może wymierzyć pracodawcy grzywnę do 5000 zł, jeżeli pracodawca nie wykona wezwania, nie złoży w terminie wymaganego oświadczenia albo zaniedba obowiązki związane z przekazaniem dokumentów nowemu pracodawcy. Jeżeli obowiązki nadal nie zostaną wykonane w dodatkowym terminie, grzywna może zostać nałożona ponownie.

Gdy pracodawcą jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna, sankcja może dotknąć pracownika albo wspólnika odpowiedzialnego za wykonanie obowiązku. Jeżeli takiej osoby nie wyznaczono lub nie można jej ustalić, grzywna może zostać skierowana do osób uprawnionych do reprezentowania pracodawcy. W spółce cywilnej odpowiedzialność może objąć wspólnika.

Niezależnie od grzywny pracodawca odpowiada za szkodę wyrządzoną wierzycielowi, jeżeli nie zastosował się do zajęcia, przekazał nieprawdziwe informacje albo wypłacił pracownikowi zajętą część wynagrodzenia. Może to oznaczać obowiązek zapłaty kwoty, której wierzyciel nie otrzymał wskutek naruszenia.

FAQ

Ile czasu ma pracodawca na odpowiedź komornikowi?

Pracodawca powinien przekazać informacje wymagane w zajęciu w ciągu tygodnia od jego doręczenia. Najlepiej nie odkładać odpowiedzi do ostatniego dnia, zwłaszcza gdy konieczne jest zebranie danych z kilku systemów płacowych.

Czy do potrącenia potrzebna jest zgoda pracownika?

Nie. Zajęcie komornicze jest podstawą prawną do dokonania potrącenia bez zgody pracownika. Pracodawca musi jednak respektować ustawowe granice potrąceń i kwoty wolne od egzekucji.

Czy zajęte pieniądze przekazuje się zawsze komornikowi?

Nie zawsze. Komornik może nakazać przekazywanie zajętych środków bezpośrednio wierzycielowi albo na rachunek kancelarii. Pracodawca powinien postępować dokładnie zgodnie z treścią wezwania.

Czy brak wynagrodzenia zwalnia z obowiązku odpowiedzi?

Nie. Jeżeli pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia, pracodawca powinien odpowiedzieć w terminie i wyjaśnić przyczynę braku wypłaty. Milczenie może zostać uznane za niewykonanie obowiązków.

Co zrobić, gdy pracownik już nie pracuje w firmie?

Należy poinformować komornika o dacie ustania zatrudnienia. Jeżeli rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w czasie obowiązywania zajęcia, trzeba również zamieścić odpowiednią wzmiankę w świadectwie pracy i wykonać obowiązki związane z przekazaniem dokumentów znanemu nowemu pracodawcy.

Czy pracodawca może wstrzymać potrącenia na prośbę pracownika?

Nie. Oświadczenie pracownika, ugoda z wierzycielem albo dowód dobrowolnej wpłaty nie uchylają automatycznie zajęcia. Do zmiany sposobu postępowania potrzebna jest informacja od komornika lub właściwego sądu.

Czy grzywna do 5000 zł może zostać nałożona kilka razy?

Tak. Jeżeli po nałożeniu grzywny pracodawca nadal uchyla się od wykonania czynności w dodatkowym terminie, komornik może ponowić sankcję.

Kiedy pracodawca powinien przestać wykonywać zajęcie?

Potrącenia należy zakończyć po otrzymaniu wiarygodnej informacji od komornika o uchyleniu, ograniczeniu lub zakończeniu zajęcia albo po wykonaniu innych jednoznacznych instrukcji organu. Przed kolejną wypłatą warto sprawdzić rozliczone kwoty, aby nie przekazać więcej niż wynika z zajęcia.

Podsumowanie

Po otrzymaniu zajęcia wynagrodzenia pracodawca powinien przede wszystkim zarejestrować datę doręczenia, zabezpieczyć dokumentację płacową i odpowiedzieć komornikowi w ciągu tygodnia. Następnie musi prawidłowo obliczać potrącenia, przekazywać środki wskazanemu odbiorcy oraz informować o każdej zmianie wpływającej na egzekucję.

Nie należy samodzielnie oceniać zasadności długu ani wstrzymywać zajęcia na podstawie ustnych wyjaśnień pracownika. Wątpliwości trzeba zgłosić komornikowi na piśmie, a w sprawach spornych rozważyć konsultację lub wniesienie właściwego środka zaskarżenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 767–768 oraz art. 880–887.
• Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, w szczególności art. 87–88.

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.