Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wiele niespłaconych kredytów, pożyczki wzięte na męża bez jego zgody

Janusz Polanowski • Opublikowane: 2020-02-24

Moja mama narobiła sobie i ojcu długów. Zaciągnęła wiele kredytów na łączną kwotę 60 tys. Jej emerytura wynosi 600 zł i ma miesięczną ratę kredytu w wysokości 2000 zł. Jak to jest możliwe, że tyle kredytu zostało jej przyznane?! Co ją czeka, jeśli nie będzie w stanie tego spłacać? Zaciągnęła także kredyty na tatę w wysokości ok. 120 tys. zł. bez jego wiedzy – zaniosła potrzebne dokumenty do pośrednika i razem sfałszowali podpis taty. Tę sprawę zgłosiliśmy na policję. Proszę mi wyjaśnić, czy z konta taty komornik może ściągać pieniądze na długi mamy, o których nic nie wiedział? Jeśli tak, to co zrobić, żeby to uniemożliwić?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Wiele niespłaconych kredytów, pożyczki wzięte na męża bez jego zgody

Dbałość o dowody w sprawie, aktywność przed sądem

Widoczna w wielu dziedzinach duża rola dokumentów jest szczególnie wyraźna w zakresie prawa. Dlatego zachęcam Pańskiego tatę oraz wszystkie gotowe mu pomóc osoby (w tym Pana) do dbałości o dokumentowanie własnej aktywności (w tym wnoszenia pozwów, kierowania wniosków, wezwań oraz innych pism). Dotyczy to kontaktów zarówno z organami władzy publicznej, jak i z wierzycielami (podmiotami uchodzącymi za wierzycieli, w świetle dokumentów). Pisma należy składać (np. w banku, w sądowym biurze podawczym, w organach ścigania) za pokwitowaniem przyjęcia lub wysyłać listami poleconymi (w tym z opcją „za zwrotnym potwierdzeniem odbioru”). Należy unikać załatwiania (a często pozoru załatwiania) spraw w formie ustnej; zwłaszcza dlatego, że bardzo trudno rozstrzyga się spory o cechach „słowo przeciw słowu”. Przydaje się (zwłaszcza w sprawach trudnych lub spornych) odpowiednia aktywność. Przykładowo, według artykułu 230 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.), bierność może być przez sąd potraktowana jako przejaw zgody z kimś innym. Należy udowadniać fakty (okoliczności), z których wywodzi się skutki prawne – art. 232 K.p.c. oraz art. 6 Kodeksu cywilnego (K.c.).

Znaczenie dokumentów (często duże) zazwyczaj jest dostrzegane przez ludzi. O tym znaczeniu świadczy ich rola dowodowa – szczególnie: art. 74 K.c. oraz art. 244 i następne K.p.c. Artykuł 245 K.p.c. brzmi: „Dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie”. Umowy (udokumentowane) najczęściej są dokumentami prywatnymi; akty notarialne – z uwagi na ich sporządzanie przez osoby publiczne – są dokumentami publicznymi, ale bardzo często zawierają oświadczenia woli, w tym umowy, o charakterze prywatnym. Zazwyczaj kredyty i pożyczki zawiera się w formie pisemnej (bez angażowania podmiotów publicznych), więc chodzi o dokumenty prywatne.

Wady oświadczenia woli

Dokumenty, z których wynika zaciągnięcie zobowiązań – zapewne pożyczek (art. 720 i następne K.c.) lub kredytów (uregulowanych głównie w Prawie bankowym) – należy uporządkować; przydać się może wgląd do nich (przynajmniej zapoznanie się z ich kopiami). Chodzi wpierw o oddzielenie umów, które podpisał dłużnik (np. Pańska mama) od takich, na których znalazł się sfałszowany podpis. Umowy podpisane przez osobę wskazaną jako dłużnik mogą być ważne; mogą, choć trzeba brać pod uwagę ewentualność nieważności (art. 58 K.c.) części z nich – przede wszystkim z uwagi na wady oświadczenia woli (od art. 82 do art. 88 K.c.), a przykładami wad oświadczenia mogą być przymus (zwłaszcza bezpośredni, ale może też chodzić o poważny szantaż), błąd (w tym wywołany podstępnie), działanie pod wpływem silnych leków lub innych substancji negatywnie wpływających na świadome lub wolne podejmowanie decyzji (a zdarza się także zawieranie umów przez osoby działające pod wypływem silnych zaburzeń psychicznych). Sfałszowanie dokumentu (w tym poprzez sfałszowanie podpisu) może mieć duże znaczenie w zakresie prawa cywilnego. Złożenie podpisu uważa się za równoznaczne ze złożeniem oświadczenia woli – w rozumieniu treści art. 60 K.c.: „Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli)”. Bardzo ważne jest udowodnienie sfałszowania podpisu. W prawie cywilnym chodzi głównie o wykazanie, że nie złożono oświadczenia woli (np. nie zawarto umowy). Artykuł 270 Kodeksu karnego (K.k.) stanowi:

„§ 1. Kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto wypełnia blankiet, opatrzony cudzym podpisem, niezgodnie z wolą podpisanego i na jego szkodę albo takiego dokumentu używa.

§ 2a. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 3. Kto czyni przygotowania do przestępstwa określonego w § 1, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”

Proszę unikać pokładania zbyt wielkich nadziei w prawie karnym. Organy ścigania mają swą właściwość; zwłaszcza w warunkach niedoborów budżetowych ściśle traktują swe zadania, więc może być trudno przekonać prokuratora do wystąpienia (np. z powództwem) na drogę cywilną w interesie jednostki. Nazywany „umową” dokument ze sfałszowanym podpisem rzeczywiście umową nie jest, ale to trzeba udowodnić. Dokument taki funkcjonuje w obrocie i ktoś może z niego korzystać – np. w dochodzeniu roszczeń.

Powództwo skierowane przeciw mężowi dłużniczki

Gdyby doszło do wytoczenia przeciwko Pańskiemu tacie powództwa w „wersji podstawowej”, to pozwany miałby sporo szans na bronienie się – a należy przynajmniej udzielić odpowiedzi na pozew (co sporo ludzi lekceważy), choć można składać również inne pisma procesowe. Bardzo często roszczenia z umów (lub dokumentów mających cechy umowy) są dochodzone w postępowaniach uproszczonych – praktyka pokazuje dużą popularność elektronicznego postępowania upominawczego (art. 50528 i następne K.p.c.). Różnie bywa z doręczaniem odpisów nakazów zapłaty; nie tylko z uwagi na aktualny „system” doręczania przesyłek z sądów i prokuratur, ale także ze względu na nierzetelność lub nieuczciwość części powodów (np. wskazujących sądowi błędny adres pozwanego, ale „przypominających sobie” właściwy adres w postępowaniu egzekucyjnym). Proszę zwrócić uwagę na brzmienie art. 50535 K.p.c.: „Sprzeciw od nakazu zapłaty nie wymaga uzasadnienia i przedstawienia dowodów, jednak w sprzeciwie pozwany powinien przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór, co do istoty sprawy. W pozostałym zakresie przepisu art. 503 § 1 zdanie drugie nie stosuje się.”

Ustalenie, że małżonek dłużniczki nie zawierał umów

W zaistniałym stanie rzeczy Pański tata stoi przed wyborem: Czy czekać na pozwanie (w tym na wydanie nakazu zapłaty) – czy też wystąpić z powództwem o ustalenie. Konstrukcję prawną powództwa o ustalenie zawarto w art. 189 K.p.c., stanowiącym: Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Powództwo o ustalenie mogłoby dotyczyć np. ustalenia, że nie zawarto (zwłaszcza z Pańskim tatą jako dłużnikiem) określonych umów; być może także takie roszczenia dotyczyłyby uznania, że Pański tata nie odpowiada za zobowiązania zaciągnięte przez jego żonę – ważnie zaciągnięte (a przypominam o potrzebie rozważenia, a może również żądania na drodze sądowej stwierdzenia, że określone umowy z podpisami Pańskiej mamy są nieważne, zwłaszcza w przypadku wad oświadczenia woli).

Ustanowienie przymusowego ustroju majątkowego

Zachęcam do poważnego rozważenia przez Pańskiego tatę wystąpienia na drogę sądową o ustanowienie „przymusowego ustroju majątkowego” – przewidzianego w artykułach: od 52 do 54 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.). To rozwiązanie prawne jest bardzo bliskie rozdzielności majątkowej małżeńskiej – czyli jednemu z „umownych ustrojów majątkowych małżeńskich” (art. 47 i następne K.r.o.). Celem takich starań byłoby ograniczenie zakresu odpowiedzialności Pańskiego taty za długi zaciągane przez jego żonę. Warto zwrócić uwagę także na treść art. 41 K.r.o.:

„§ 1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.

§ 2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

§ 3. Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku osobistego jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9.”

Nagminne zadłużanie a ubezwłasnowolnienie

Nagminne zadłużanie się może być przejawem poważnych zaburzeń psychicznych. Proszę rozważyć ewentualność zawnioskowania o ubezwłasnowolnienie Pańskiej mamy – art. 16 K.c. albo art. 13 K.c. w związku z art. 544 i następnymi K.p.c. Wniosek jest uprawniony złożyć Pański tata lub Pan (jako dziecko) – art. 545 K.p.c. Sprawy o ubezwłasnowolnienie w pierwszej instancji rozpatrują sądy okręgowe.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Niespłacony kredyt a zarzut wyłudzenia

Niecałe 4 lata temu wzięłam pożyczkę w Providencie na kwotę 2000 zł. Nie pamiętam dokładnej daty, nie mam również żadnej umowy. Pracownik nic...

 

Przejęcie długu bankowego przez byłego partnera

Problem dotyczy spłaty rat za zakup kosztownego sprzętu RTV oraz pożyczki na spłatę części zobowiązania. Moja obecna partnerka wzięła ten sprzęt na raty...

 

Oświadczenie dotyczące spłaty zadłużenia

Wziąłem kredyt i pieniądze przekazałem teściom w formie gotówki. Czy jest taka możliwość, żeby napisać oświadczenie dotyczące spłaty...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »