Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z windykacją?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przepisanie części spadku przez spadkobiercę z długami

Katarzyna Bereda • Opublikowane: 2020-05-29

W styczniu zmarł mój tata. Zrobiliśmy notarialne przyjęcie spadku – moja mama, ja i moja trójka rodzeństwa. Chcemy zrobić nieodpłatne zniesienie współwłasności mieszkania na mnie. Jedna ze spadkobierczyń ma długi komornicze. Czy jak siostra, która przyjęła spadek, przepisze mi swoją część, która wynika z podziału, to czy komornik może mnie ścigać za jej długi (do kwoty jej udziału w spadku)? Czy może zająć mieszkanie lub zrobić wpis w księdze wieczystej? Księga wieczysta będzie dopiero zakładana, a mieszkanie jest spółdzielcze własnościowe.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Przepisanie części spadku przez spadkobiercę z długami

Przekazanie majątku przez dłużnika

Zgodnie z treścią art. 527 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.

§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli”.

Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Ponadto, jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.

Domaganie się oddania długów od dłużnika

Tradycyjnie wierzyciel może domagać się realizacji świadczenia jedynie od osoby, z którą łączy go bezpośrednia relacja zobowiązaniowa. W zakresie istniejącego zobowiązania dłużnik odpowiada za jego realizację całym swoim majątkiem teraźniejszym i przyszłym. Jest to tzw. odpowiedzialność osobista dłużnika. Jednocześnie jednak w czasie trwania wierzytelności prawo generalnie nie ogranicza dłużnika w dysponowaniu swoim majątkiem. Powoduje to, że ryzyko ewentualnej niewypłacalności dłużnika w wyniku niewłaściwego gospodarowania swoim majątkiem ponosi, co do zasady, wierzyciel. Z punktu widzenia wierzycieli ryzyko to jest tym istotniejsze, że dodatkowo w ramach odpowiedzialności osobistej dłużnika wierzyciele, których wierzytelności powstały wcześniej, nie mają bynajmniej pierwszeństwa egzekucyjnego przed wierzycielami, których wierzytelności powstały później. Dłużnik może też generalnie według własnego uznania decydować o kolejności zaspokojenia wierzycieli osobistych. W rezultacie może się okazać, że wskutek różnych dyspozycji majątkowych dłużnika znajdzie się on w sytuacji, w której jego majątek nie wystarczy na pełne zaspokojenie wszystkich wierzycieli. Źródłem tego stanu mogą być oczywiście okoliczności obiektywne, niezawinione przez dłużnika, ale z drugiej strony – także okoliczności, za które dłużnik winę ponosi. Dotyczy to w szczególności okoliczności noszących znamiona działania dłużnika na szkodę wierzyciela.

Wszystko zależy oczywiście od danego stanu faktycznego, jednak jak zauważa doktryna przesłanką skargi pauliańskiej może być także pogłębienie istniejącego już stanu niewypłacalności dłużnika. Chodzi tutaj o każde powiększenie stanu niewypłacalności dłużnika powodujące obniżenie szans wierzyciela na zaspokojenie. Nie jest natomiast konieczne, aby niewypłacalność zwiększyła się o całą wartość przedmiotu podjętej czynności prawnej (wyr. SA w Lublinie z 19.3.1997 r., sygn. akt I ACa 27/97, OSA w Lublinie 1997, Nr 4, poz. 19). Ponadto, jak stwierdził SN, dłużnik staje się niewypłacalny w wyższym stopniu także wówczas, gdy zaspokojenie można uzyskać, ale z dodatkowym znacznym nakładem kosztów, czasu i ryzyka (wyr. SN z 28.11.2001 r., sygn. akt IV CKN 525/00, Biul. SN 2002, Nr 5, s. 11). Stan niewypłacalności ulega zwiększeniu także w sytuacji, gdy dłużnik nie spełnia wymagalnego świadczenia pieniężnego, a za posiadaną gotówkę kupuje nieruchomość, której w konkretnych okolicznościach – ze względu na ograniczoną płynność rynku – nie można sprzedać za cenę zapłaconą przez tego dłużnika (wyr. SN z 8.4.1998 r., sygn. akt III CKN 450/97, OSNC 1998, Nr 11, poz. 184).

Istotnym elementem przesłanki pokrzywdzenia wierzyciela jest kwestia ekwiwalentu uzyskanego przez dłużnika w zamian za korzyść uzyskaną przez osobę trzecią w związku z dokonaniem kwestionowanej czynności prawnej. Brak tego ekwiwalentu – np. w przypadku czynności nieodpłatnej – lub też jego nieodpowiednia wysokość może stanowić wyraźną wskazówkę dla stwierdzenia pokrzywdzenia wierzyciela. Sytuacja taka otwiera naturalnie drogę do weryfikacji pozostałych przesłanek skargi pauliańskiej.

Czynność prawna dłużnika, za którą otrzymał on świadczenie ekwiwalentne, nie powoduje generalnie pokrzywdzenia wierzycieli, jeżeli uzyskany ekwiwalent znajduje się w majątku dłużnika lub też został wykorzystany do zaspokojenia wierzycieli (wyr. SN z 5.3.2008 r., sygn. akt V CSK 471/07). Pokrzywdzenie wierzyciela może mieć jednak miejsce np. wówczas, gdy dłużnik zużył uzyskany ekwiwalent – w całości lub w części – w inny sposób niż na zaspokojenie wierzyciela. Przykładem może być tu sytuacja, w której dłużnik przeniósł własność nieruchomości stanowiącej cały jego majątek na rzecz osoby trzeciej, a uzyskany ekwiwalent zużył na zabezpieczenie kredytu zaciągniętego przez tę osobę (wyr. SN z 1.12.2006 r., sygn. akt I CSK 360/06).

Przepisanie części spadku przez dłużnika

Dlatego też zbycie majątku przez dłużnika, może być podstawą wystosowania przez wierzyciela powyższej instytucji skargi pauliańskiej. W doktryny już od dawna przyjmuje się, iż skargą pauliańską można objąć także rozporządzenie udziałem spadkowym – nieważne jest także czy dział spadku następuje w drodze umowy, czy też postanowienia sądu.

Z uwagi na to, jeżeli jeden ze współspadkobierców posiada zadłużenie, to objęcie przez Pana całego majątku może spowodować zainicjowanie przez wierzyciela powództwa ze skargi pauliańskiej. Ważne jest to, że uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową. Dlatego też ewentualny spór będzie kierowany przeciwko Panu.

Proszę jednak pamiętać, iż wartość dochodzonego roszczenia nie może przewyższać zadłużenia. W przypadku także zainicjowania powyższego postępowania może w ramach zabezpieczenia zostać dokonany wpis w kw o toczącym się postępowaniu. Efektem końcowym takiego postępowania – jeżeli powództwo zostanie uznane przez sąd – jest nieważność dokonanej czynności wobec danego wierzyciela, a więc powrócenie udziału w spadku do rąk dłużnika, tak aby wierzyciel mógł prowadzić z tego majątku egzekucję.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Podobne materiały

Dopisanie lokatora do hipoteki, aby uchronić mieszkanie przed licytacją

Mam niewielki dług (7 tys. zł). Czy będzie skuteczne dopisanie lokatora do hipoteki, aby ochronić mieszkanie przed sprzedażą (jest wyznaczona licytacja)?...

 

Czy dłużnik ma szanse na unieważnienie wyroku za nieprawidłowe doręczenie pozwu?

W 2014 r. wygrałem sprawę sądową przeciwko nieuczciwemu najemcy, który nie płacił czynszu. Kwota zadłużenia wynosiła ok. 10 tys. zł. Po roku...

 

Nękanie telefoniczne przez firmę windykacyjną

Jestem nękany telefonicznie przez firmę windykacyjną. Od kilku miesięcy pracownicy z tej firmy wydzwaniają do mnie po kilkanaście razy dziennie. Na...

 

Jakie są terminy przedawnienia faktur?

Trzy lata temu jako s.c. (KPiR) zakupiliśmy towar z terminem płatności 60 dni od firmy będącej na pełnej księgowości. Kilka miesięcy temu odezwała...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »