Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z windykacją?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ograniczona odpowiedzialność za długi w spadku

Anna Sufin • Opublikowane: 2017-07-26

Mam pytanie odnośnie ograniczone odpowiedzialności za długi w spadku. Przyjąłem spadek po zmarłym ojcu z dobrodziejstwem inwentarza. Wynika z niego (z inwentarza), że moja odpowiedzialność jest znacznie niższa niż wysokość długu wpisanego do inwentarza z tytułu pożyczki gotówkowej zaciągniętej kiedyś przez ojca. Tymczasem z sądu otrzymałem nakaz zapłaty w trybie nakazowym zainicjowany przez bank (który w pełni jest świadomy mojego ograniczenia odpowiedzialności) będący wierzycielem z tytułu wspomnianego długu do całości zadłużenia i to bez zastrzeżenia w tytule wykonawczym, że mogę się powoływać na ograniczenie odpowiedzialności w postępowaniu egzekucyjnym do wysokości czynnej masy spadku z inwentarza. Czy mimo to mogę i na jakiej podstawie bronić się w toku egzekucji ograniczeniem odpowiedzialności?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zgodnie z art. 1031 § 2 Kodeksu cywilnego „w razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności odpada, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi”.

Na mocy art. 319 Kodeksu postępowania cywilnego „jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności”.

Natomiast zgodnie z art. 837 „dłużnik może powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności tylko wówczas, gdy ograniczenie to zostało zastrzeżone w tytule wykonawczym. Zastrzeżenie nie jest konieczne, jeżeli świadczenie zostało zasądzone od nabywcy majątku, od zarządcy ustanowionego przez sąd, kuratora spadku lub wykonawcy testamentu z powierzonego im majątku albo od Skarbu Państwa jako spadkobiercy”.

„Przewidziane w art. 319 zastrzeżenie, że pozwanemu przysługuje prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczoną odpowiedzialność, odnosi się również do przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza” (postanowienie SN z 14 października 2010 r., sygn. akt III CZP 67/10, LEX nr 686765). „Przewidziane w art. 319 k.p.c. zastrzeżenie, że pozwanemu przysługuje prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczoną odpowiedzialność, odnosi się również do przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Sąd jest obowiązany zamieścić w wyroku to zastrzeżenie z urzędu, przy czym uzupełnienie w tym zakresie może nastąpić również w postępowaniu rewizyjnym [apelacyjnym]” (wyrok SN z 22 października 1977 r., sygn. akt II CR 335/77, LEX nr 2229).

Sąd powinien zatem zastrzeżenie ograniczenia wpisać w tytule wykonawczym z urzędu, jeśli tego nie uczyni – w terminie 2 tygodni od ogłoszenia strona można wnieść o uzupełnienie wyroku w tym względzie (art. 351).

U Pana sąd z urzędu nie zamieścił ograniczenia, nie wnosił Pan sprzeciwu od nakazu, nie wnosił Pan także o jego uzupełnienie. Zapytuje Pan, czy w takim razie może Pan wciąż powoływać się na ograniczenie swojego obowiązku do uregulowania należności. Nadmienię, że bank słusznie domagał się zasądzenia całości – Pan bowiem może, ale nie musi powoływać się na ograniczenie odpowiedzialności, jest to Pana uprawnienie, nie obowiązek.

„Brak jakiegokolwiek zastrzeżenia ograniczenia odpowiedzialności dłużnika w tytule wykonawczym (w tytule egzekucyjnym bądź w klauzuli wykonalności) powoduje, że mimo istnienia takiego ograniczenia dłużnik nie może się na nie powoływać (por. m.in. wyrok SN z dnia 7 maja 1971 r., I PR 426/70, OSNC 1972, nr 4, poz. 67), a zatem przede wszystkim nie może żądać umorzenia egzekucji w całości lub w części (zob. jednak wyjątki określone w zdaniu drugim omawianego przepisu oraz w art. 836). Wówczas jedyną drogą, jaka mu pozostaje, jest wytoczenie powództwa przeciwegzekucyjnego z żądaniem ograniczenia wykonalności tytułu wykonawczego do majątku, z którego w danym wypadku dłużnik odpowiada” (A. Jakubecki, Komentarz do art. 837 Kodeksu postępowania cywilnego).

Aktualnie zatem proponuję – gdyby dług był ściągany – przedstawienie komornikowi postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku wraz ze spisem inwentarza, a gdyby komornik na wniosek wierzyciela nie umorzył wtedy egzekucji co do kwot przewyższających Pana odpowiedzialność, wniesienie pozwu przeciwegzekucyjnego do sądu.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z windykacją?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie » Szukamy prawnika »