Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Druga strona nie chce przyjąć opóźnionego zwrotu pożyczki

Anna Sufin • Opublikowane: 2017-04-07

Mam taki problem. Dokładnie przed trzynastoma miesiącami pożyczyłam od znajomej 150 tys. zł. Pisemnie umówiłyśmy się, że spłacę pożyczkę w ciągu 8 miesięcy. Niestety w umówionym terminie nie miałam tych pieniędzy, dopiero cztery miesiące temu byłam już w pełni gotowa zwrócić dług. Zadzwoniłam do znajomej i poinformowałam ją, że mam pieniądze i chcę je oddać, ale ona odmówiła spotkania. Wysłałam jej chyba ze 20 SMS-ów i nic. Ona oświadczyła, że spotka się ze mną tylko u swojego prawnika i straszy mnie prokuratorem. Co kombinuje? Co mam robić? Jak jej oddać dług, jak ona go nie chce przyjąć? 

zdjęcie prawnika
Anna Sufin

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za szybką i pomocną odpowiedż
Halina, 55 lat, technik ekonomista
Jestem bardzo zadowolona, dziękuję za szybką i wyczerpującą odpowiedź
Katarzyna, 59 manager
Jestem bardzo zadowolona z odpowiedzi, kolejny raz przekonałam się, że są to odpowiedzi wyczerpujące i w pełni profesjonalne
Ela
Jestem zadowolony z porad prawnych udzielonych przez \"eporady24.pl\". Zadawałem kilkukrotnie pytania dodatkowe i otrzymałem ostatecznie wyczerpująca odpowiedź, a co najważniejsze, jej podstawę prawną.
Jerzy, fizjoterapeuta, 64 lata
Bardzo serdecznie dziękuje Pani mecenas za porade. Wszystko jest dla mnie jasne.
Edyta, mgr administracji, 38 lat

Znajoma zapewne doszła do wniosku, że chciała Pani wyłudzić pieniądze, tj. pożyczyć je bez zamiaru zwrotu. Gdyby to udało się dowieść, rzeczywiście mogłaby Pani odpowiadać za przestępstwo. Zawiadomienie prokuratury może zatem spowodować postępowanie w sprawie, w której będzie badane, czy nie zostały wypełnione przesłanki przestępstwa oszustwa.

Zgodnie z art. 286 Kodeksu karnego (dalej K.k.):

„Art. 286. § 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.

§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 4. Jeżeli czyn określony w § 1-3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.”

Dla stwierdzenia popełnienia oszustwa konieczne jest doprowadzenie drugiej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (tu zapewne takie nastąpiło – znajoma wyzbyła się kwoty i nie mogła jej odzyskać), uczynienie tego przy pomocy wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu (np. zapewniała Pani, że pieniądze odda i posiada lub będzie posiadała środki na ich spłatę), ale także Pani działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyli istniejący już w momencie zawierania umowy zamiar braku dokonania spłaty. Ta ostatnia część bywa najtrudniejsza do udowodnienia, niemniej jednak w orzecznictwie wypracowano wskazówki dotyczące zachowań świadczących o takowym zamiarze. Ewentualny sąd (wcześniej prokurator) powinni ocenić całość okoliczności świadczących o tym, czy taki zamiar istniał.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

„W orzecznictwie wskazywano, że o ile dla ustalenia złego zamiaru sprawcy wyłudzenia kredytu liczą się tylko zaszłości z czasu popełnienia przestępstwa, to zdarzenia późniejsze mogą być pomocne w dokonaniu ustaleń zamiaru. Praktyka sądowa, a więc i zasady doświadczenia życiowego, uczą, że w razie oszukańczego zamiaru podmiot jest aktywny przed zawarciem umowy, chcąc wzbudzić zaufanie drugiej strony kontraktu, natomiast po uzyskaniu korzyści majątkowej zrywa te kontakty, a wręcz uniemożliwia je likwidując firmę, zmieniając miejsce zamieszkania i numery telefonów, z których wcześniej kontaktował się w sprawie umowy. Odmienne zachowanie, w szczególności takie jak omówione wyżej, zazwyczaj wskazuje zaś na to, że sprawca zaciągając zobowiązanie nastawiony był na jego realizację, a jedynie okoliczności zaistniałe później uniemożliwiły wywiązanie się z umowy” (wyrok SA w Krakowie z 27 maja 2015 r. II AKa 79/15). Brane pod uwagę będzie więc Pani zachowanie po zawarciu umowy. Sąd zapewne zbada także Pani sytuację majątkową i dochodową w momencie zawarcia umowy, tj. czy Pani sytuacja finansowa uzasadniała przekonanie, że zdoła Pani spłacić pożyczkę.

Zgodnie z wyrokiem SA w Krakowie z dnia 29 sierpnia 2013 r., II AKa 122/13:

1. Ustalając zamiar sprawcy oszustwa przy zawieraniu umowy pożyczki, należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności, na podstawie których można wyprowadzić wnioski dotyczące realności wypełnienia obietnic złożonych przez sprawcę osobie rozporządzającej mieniem, w szczególności jego możliwości finansowe, skalę przyjętych zobowiązań, zachowanie sprawcy po otrzymaniu pieniędzy, jego stosunek do rozporządzającego mieniem w związku z upływem terminów płatności sumy pożyczonej lub odsetek, z jednoczesną oceną przy zwłoce płatności zmian w sytuacji materialnej sprawcy na niekorzyść oraz przyczyn takiego stanu rzeczy. Opierając się na takiej ocenie okoliczności uzyskania pożyczki i przyczyn jej niespłacenia, można wysnuć logiczne wnioski, czy zaszło oszustwo, czy też niekaralne niedotrzymanie warunków zwrotu pożyczki.

2. Podstawowym kryterium rozgraniczenia oszustwa od niewywiązania się z zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym jest wykazanie, że w chwili zawierania zobowiązania (umowy) sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, to jest dążył do uzyskania świadczenia poprzez wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu co do okoliczności mających znaczenie dla zawarcia umowy, mając świadomość, że gdyby druga strona umowy znała rzeczywisty stan, nie zawarłaby umowy lub nie zawarłaby jej na tych warunkach, na jakich została zawarta.

3. Pojęcie niekorzystnego rozporządzenia mieniem nie musi być tożsame z całą umową, lecz z konkretną czynnością prawną, która stanowi rozporządzenie mieniem. Umowa jako całość nie musi być tożsama z niekorzystnym rozporządzeniem mieniem, a może nim być tylko konkretna czynność wynikająca z realizacji umowy, jak pobranie kolejnej pożyczki, która nie zostaje spłacona. Dla dokonania oceny karnoprawnej konieczne więc niekiedy może być rozbicie umowy na poszczególne wynikające z niej zobowiązania, których tylko nieliczne stanowić będą niekorzystne rozporządzenie mieniem.”

U Pani powyższe okoliczności zapewne będą badane, by ostatecznie stwierdzić, czy może Pani odpowiadać za przestępstwo oszustwa.

Na pewno jednak Pani aktualne zachowanie – chęć zwrotu pożyczonej kwoty – mogą podważać Pani zamiar oszukania znajomej. Świadczy ono na Pani korzyść, niemniej jednak nie przesądza o braku odpowiedzialności, tu będą badane wszystkie okoliczności sprawy. Nie podejrzewam, aby znajomej bardziej zależało na tym, by odpowiadała Pani karnie niż na uzyskaniu spłaty, stąd nie wiem, czemu znajoma odmawia przyjęcia zwrotu pożyczki.

W takiej jednak sytuacji, aby nie narazić się na zarzut zwłoki w wykonaniu zobowiązania i postępowanie sądowe, które może się okazać kosztowne, powinna Pani po pierwsze uzyskać dowód odmowy znajomej przyjęcia świadczenia (np. e-mail, wydruk SMS), a następnie, przedstawiając ten dowód, złożyć do sądu wniosek o złożenie świadczenia do depozytu sądowego. Gdy sąd uwzględni wniosek, będzie to miało taki sam skutek, jakby Pani świadczenie spełniła. Zwrotu kosztów tego postępowania będzie Pani mogła żądać od znajomej. Zgodnie z art. 486 K.c.

Art. 486. § 1. W razie zwłoki wierzyciela dłużnik może żądać naprawienia wynikłej stąd szkody; może również złożyć przedmiot świadczenia do depozytu sądowego.

§ 2. Wierzyciel dopuszcza się zwłoki, gdy bez uzasadnionego powodu bądź uchyla się od przyjęcia zaofiarowanego świadczenia, bądź odmawia dokonania czynności, bez której świadczenie nie może być spełnione, bądź oświadcza dłużnikowi, że świadczenia nie przyjmie.”

We wniosku o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego należy (art. 693 K.c.):

  1. określić zobowiązanie, przy wykonaniu którego składa się przedmiot;
  2. przytoczyć okoliczności uzasadniające złożenie;
  3. dokładnie oznaczyć przedmiot, który ma być złożony;
  4. wskazać osobę, której przedmiot ma być wydany, oraz warunki, pod którymi wydanie ma nastąpić.

Wniosek o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego podlega opłacie stałej w wysokości 100 zł (art. 67 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

W razie potrzeby oczywiście możemy pomóc w skonstruowaniu takiego wniosku.

Niestety nie umiem odpowiedzieć na pytanie: „co kombinuje znajoma?”. Nie znam bowiem wszystkich okoliczności sprawy. Czy znajoma uzasadnia, czemu teraz nie chce przyjąć świadczenia i chce spotkać się u prawnika? Być może chce zawrzeć z Panią jakąś umowę albo ugodę. Być może nie zobowiązała się Pani do spłaty całości, a tylko części kwoty i to ją niepokoi – trudno mi jest to ocenić, skoro nie znam w zasadzie żadnych okoliczności pożyczki, poza datą i kwotą ich udzielenia. Jest to sytuacja dziwna, stąd na pewno są jakieś istotne okoliczności, o których Pani tu nie napisała.

Niezależnie od powyższego, jeśli całość kwoty złoży Pani do depozytu, w pewnym zakresie zakończy Pani sprawę. Tu zwracam uwagę, że od upływu terminu zapłaty druga strona może naliczać odsetki w wysokości ustawowej za opóźnienie (art. 481 K.c.), których zapłaty także może od Pani żądać.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Kredyt hipoteczny na dom a decyzja o rozwodzie

Osiem lat temu wzięliśmy z małżonkiem kredyt hipoteczny na dom. Dwa lata później dokonaliśmy rozdzielności majątkowej i podczas jej trwania...

Domaganie się przez bank spłaty kredytu po 5 latach

Moja mama zmarła w 2011 roku. Kredyt zaciągnęła rok wcześniej. Zawiadomiłam bank o jej śmierci zaraz w tym samym miesiącu, później...

Odzyskanie pieniędzy pożyczonych spółce

W 2014 r. udzieliłam pożyczki pieniężnej na umowę spółce z o.o. z ostatecznym terminem spłaty na dzień 31.05.2016 r. i z tego tytułu...

Kredyt we frankach szwajcarskich, przeczekać czy zmieniać?

W 2006 r.* wzięliśmy kredyt hipoteczny we frankach szwajcarskich, tzn. w złotówkach tylko denominowany (tak to się chyba nazywa). Od czterech lat płacimy...

Dłużnik towarzystwa ubezpieczeniowego

Stałem się dłużnikiem towarzystwa ubezpieczeniowego, w imieniu którego firma windykacyjna podjęła czynności wobec mojej osoby. Z firmą tą...

Odzyskanie pożyczki od byłego chłopaka

Pożyczyłam byłemu chłopakowi 30 000 zł. Rozstaliśmy się i mam problem z odzyskaniem pieniędzy. Nie mam umowy, a moim jedynym dowodem są...

Pozbawienie żony samodzielnego zarządu majątkiem a odpowiedzialność za nowe długi

Mój brat ma postanowienie sądu o pozbawieniu żony samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym z powodu notorycznego zaciągania długów. Obecnie jego...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »