Opublikowane: 07.07.2010

Autor: Michał Kibil

Restrykcje prawne, które może zastosować wierzyciel, względem niesumiennego dłużnika

Mam problemy finansowe i opóźniam się ze spłatami kredytów lub płacę mniejsze kwoty niż są ustalone. Jedna umowa została mi wypowiedziana na kwotę 100 tys. zł. Obecnie spłacam ją, ale w ratach, które sam sobie ustaliłem, czyli około 600 zł. Ponadto mam zaległości u mojego kontrahenta w wysokości ok. 80 tys. zł. Na dzień dzisiejszy nic na mnie nie stoi, żadna nieruchomość ani samochód. Jedną działkę, którą mieliśmy wraz z żoną, sprzedaliśmy na spłatę innych zobowiązań. Mam pytanie: czy bank lub kontrahent może mnie podać do sądu za to, że spłacam nieregularnie lub że spłacam mniejsze kwoty? Co mi może grozić?

W ujęciu przedstawionego przez Pana stanu faktycznego możliwe jest wyróżnienie następujących zagrożeń związanych z brakiem spłat. Omówię je w kolejności.

Naliczenie odsetek

Zgodnie z art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli Pan jako dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które Pan odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek nie wynika z odrębnej umowy (nie została z góry oznaczona) należą się odsetki ustawowe.

Ponadto, niezależnie od prawa do żądania odsetek, jeżeli Pański wierzyciel poniósł szkodę w związku z brakiem zapłaty należności w terminie, jest on uprawniony do żądania naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Skierowanie sprawy na drogę postępowania komorniczego

Zgodnie z przywołanymi przez Pana faktami dotąd względem Pana nie została skierowana sprawa na drogę postępowania komorniczego. Ponieważ wskazuje Pan na dokonywanie spłat wedle własnych ustaleń, przyjmuję, że również sprawa ta nie stanowiła przedmiotu postępowania sądowego.

Aby skierować sprawę na drogę postępowania komorniczego, wierzyciel obowiązany jest uzyskać w sądzie tytuł wykonawczy stanowiący podstawę egzekucji. Tytułem wykonawczym jest na podstawie art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

Art. 777 K.p.c. wskazuje następujące rodzaje tytułów egzekucyjnych:

1. orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem;
2. orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu;
3. wyrok sądu polubownego lub ugoda zawarta przed takim sądem;
4. ugoda przed mediatorem;
5. inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej;
6. akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub uiszczenia rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo w akcie oznaczonych, albo też obowiązek wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, lokalu, nieruchomości lub statku wpisanego do rejestru gdy termin zapłaty, uiszczenia lub wydania jest w akcie wskazany;
7. akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy akt określa warunki, które upoważniają wierzyciela do prowadzenia przeciwko dłużnikowi egzekucji na podstawie tego aktu o całość lub część roszczenia, jak również termin do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności;
8. akt notarialny, w którym właściciel nieruchomości albo wierzyciel wierzytelności obciążonych hipoteką, niebędący dłużnikiem osobistym, poddał się egzekucji z obciążonej nieruchomości albo wierzytelności, w celu zaspokojenia wierzyciela hipotecznego, jeżeli wysokość wierzytelności podlegającej zaspokojeniu jest w akcie określona wprost albo oznaczona za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, i gdy akt określa warunki, które upoważniają wierzyciela do prowadzenia egzekucji o część lub całość roszczenia, jak również wskazany jest termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności.

Właściwym tytułem wykonawczym dla banków jest bankowy tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

Uzyskanie każdego z rodzajów tytułów wykonawczych związane jest z postępowaniem sądowym dla danej sprawy właściwym.

Po zakończeniu postępowania i uzyskaniu tytułu, wierzyciel uprawniony jest do skierowania sprawy na drogę postępowania komorniczego.

W ujęciu Pana nikłego majątku skierowanie sprawy na drogę powyższego postępowania również może nie przynieść wierzycielowi żadnych środków. Obciążony zostanie Pan jednak dodatkowymi kosztami (sądowymi i komorniczymi, a także w razie zastępstwa adwokackiego – kosztami opieki adwokackiej) w przedmiotowej sytuacji raczej niepożądanymi.

Skierowanie przez wierzycieli sprawy na drogę postępowania sądowego może ponadto z punktu widzenia wierzyciela służyć zatrzymaniu biegu okresu przedawnienia. Po wydaniu stosownego wyroku (postanowienia) wraz z klauzulą wykonalności (tytuł wykonawczy), wierzyciel będzie mógł prowadzić egzekucję przez 10 lat (okres „ważności” tytułu wykonawczego).

Wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych

Wyróżniamy wpisy do rejestru dłużników dwojakiego rodzaju. Pierwszym z nich jest krajowy rejestr dłużników niewypłacalnych prowadzony przez sąd rejonowy – Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego. Jego prowadzenie oraz podstawy wpisu uregulowane są przez ustawę z dnia 20 sierpnia 1997 r. Krajowy Rejestr Sądowy.

Może Pan zostać do niego wpisany na wniosek wierzyciela posiadającego tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko Panu, jeżeli w terminie 30 dni od daty wezwania do spełnienia świadczenia (zapłaty), nie zapłaci Pan należności stwierdzonej tytułem wykonawczym.

Wpis w rejestrze ulega wykreśleniu z upływem lat 10.

Wpis do rejestru może stanowić podstawę odmowy przyznania Panu kredytu, bądź wskazywać na brak wiarygodności finansowej przy późniejszych kontaktach z kontrahentami.

Drugim rejestrem są rejestry prowadzone przez prywatnych przedsiębiorców na podstawie ustawy z dnia 14 lutego 2003 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych w formie Biur Informacji Gospodarczych.

Podmioty określone w ustawie, w tym banki, uprawnione są do przekazywania stosownych informacji do wyżej wskazanych Biur Informacji Gospodarczych, w wypadku wystąpienia łącznie wskazanych poniżej przesłanek:

1. zobowiązanie albo zobowiązania wobec tego przedsiębiorcy powstały z tytułu umowy o kredyt konsumencki lub umowy o przewóz osoby w regularnej komunikacji publicznej;
2. łączna kwota zobowiązań konsumenta wobec przedsiębiorcy wynosi co najmniej 200 złotych;
3. świadczenie albo świadczenia są wymagalne od co najmniej 60 dni;
4. upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez przedsiębiorcę listem poleconym, na adres do korespondencji wskazany przez konsumenta, a jeżeli konsument nie wskazał takiego adresu – na adres miejsca zameldowania konsumenta na pobyt stały lub czasowy, wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura.

Brak którejkolwiek z powyższych przesłanek uniemożliwia złożenie informacji w rejestrze. Informacja taka odnosi podobny skutek co zgłoszenie do rejestru dłużników niewypłacalnych.

W wypadku wpisu w Biurze Informacji Gospodarczej, podmiot, który zgłosił wpis, po spełnieniu przez dłużnika świadczenia wskazanego w ustawie, obowiązany jest zgłosić wniosek do biura o usunięcie wpisu.

Sprawa karna

W sytuacji wielości zobowiązań wierzyciele w niektórych przypadkach podejmują czynności zmierzające do złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez dłużnika. Najczęściej zgłoszenia te oparte są na art. 286 Kodeksu karnego, zgodnie z którym „kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”.

Przesłanki powyżej wskazanego przestępstwa zostają spełnione z chwilą zaciągnięcia przez Pana zobowiązania ze świadomością, że nie ma Pan możliwości wykonania tego zobowiązania (tj. np. spłaty należności). Jeżeli taka sytuacja nie miała miejsca, wszczęcie postępowania karnego nie powinno stanowić dla Pana zagrożenia.

Inne zagrożenia, które związane są z brakiem dokonywania zapłaty w terminie, zależą wyłącznie od kreatywności wierzyciela. Między innymi powszechnie praktykowane jest korzystanie z usług firm windykacyjnych, jednak formy te należy uznać jako pozaprawne, a co z tym związane brak jest możliwości dokonania skutecznej prawnej oceny ich skutków.

Oceń przydatność tekstu: Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu: Ocena zrozumienia tekstu:

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku