Kategoria: Inne

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Przedawnienie zobowiązań

Autor: Janusz Wyląg • Opublikowane: 2009-10-29

Przedawnieniem jest ograniczenie możliwości dochodzenia roszczenia, jeżeli nie było ono realizowane przez czas w ustawie określony – szczegółowe informacje dotyczące tej instytucji oraz terminy przedawnienia w zależności od rodzaju roszczeń znajdą Państwo w poniższym artykule.

Janusz Wyląg

Cel wprowadzenia instytucji przedawnienia polega przede wszystkim na tym, że stan napięcia, który jest następstwem niezaspokojenia roszczenia, powinien być po upływie dłuższego czasu usunięty.

 

Należy podkreślić, że terminy przedawnienia mają charakter materialno-prawny. Zupełnie inny charakter mają terminy prawa procesowego, które określają ramy czasowe dla dokonywania czynności procesowych przez uczestników postępowania cywilnego.

 

Zgodnie z art. 117 § 1 Kodeksu cywilnego przedawnieniu podlegają roszczenia majątkowe, czyli prawa do żądania świadczenia. Prawo cywilne od tej zasady przewiduje wyjątki. W ogóle nie ulegają przedawnieniu: roszczenia o zniesienie współwłasności (art. 220 K.c.), roszczenia windykacyjne i negatoryjne wynikające z własności nieruchomości (art. 223 § 1 K.c.).

 

Nie ulegają przedawnieniu żądania ustalenia prawa lub stosunku prawnego oparte na art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego.

 

Istnieją także roszczenia majątkowe, których dochodzenie ograniczone jest terminami zawitymi (po upływie których dochodzenie roszczenia jest bezskuteczne, roszczenie wygasa). Takimi roszczeniami są: roszczenie posesoryjne przywrócenia stanu poprzedniego i zaniechania naruszeń (art. 344 § 2 K.c.) oraz o wstrzymanie budowy (art. 347 § 2 K.c.).

 

Nie podlegają przedawnieniu także roszczenia wynikające z prawa osobowego np. roszczenie o ochronę czci, ani roszczenia wynikające z prawa rodzinno-osobowego.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

 

Zgodnie z art. 117 § 2 K.c. po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Uchylenia dokonuje się w formie zarzutu przedawnienia podniesionego w toku postępowania sądowego lub egzekucyjnego. Uprawnienie to jest prawem podmiotowym dłużnika. Jeżeli dłużnik podniesie uzasadniony zarzut przedawnienia dochodzonego od niego roszczenia, odsetki za opóźnienie mogą być naliczone tylko za czas do chwili przedawnienia roszczenia.

 

Roszczenie nadal istnieje, ale wyłączona jest jego przymusowa realizacja. Jednakże zgodnie z art. 411 pkt 3 K.c. nie można żądać zwrotu świadczenia spełnionego w celu zaspokojenia przedawnionego roszczenia.

 

Wskutek przedawnienia zobowiązanie staje się zobowiązaniem niezupełnym (naturalnym). Nie ma żadnej przeszkody, aby takie zobowiązanie stało się przedmiotem uznania właściwego, odnowienia, ugody i stało się tym samym z powrotem, za zgodą obu stron, zobowiązaniem pełnym. Identyczny skutek nastąpi, jeżeli osoba, przeciwko której przysługuje roszczenie, zrzeknie się korzystania z przedawnienia po jego upływie na podstawie art. 117 § 2 zd. 2 K.c.

 

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego nie można przedawnionego roszczenia dochodzić na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

 

Artykuł 118 K.c. przewiduje dwa podstawowe ogólne terminy przedawnienia. Dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz roszczeń okresowych (np. z tytułu renty, czynszu najmu) termin ten wynosi trzy lata, a dla pozostałych roszczeń – dziesięć lat.

 

Kodeks cywilny przewiduje liczne wyjątki od powyższych reguł ogólnych:

 

Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech (art. 819 K.c.). Z upływem lat dwóch przedawniają się:

 

  1. roszczenia o wynagrodzenie za spełnione czynności i o zwrot poniesionych wydatków przysługujące osobom, które stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju; to samo dotyczy roszczeń z tytułu zaliczek udzielonych tym osobom;
  2. roszczenia z tytułu utrzymania, pielęgnowania, wychowania lub nauki, jeżeli przysługują osobom trudniącym się zawodowo takimi czynnościami albo osobom utrzymującym zakłady na ten cel przeznaczone (art. 751 K.c.).

 

Artykuł 119 K.c. określa, iż terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną. Tym samym przepisy regulujące terminy przedawnienia mają charakter norm powszechnie obowiązujących.

 

Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

 

Bieg terminu przedawnienia może ulec zawieszeniu. Zawieszenie skutkuje tym, że przez pewien czas bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a jeżeli się już rozpoczął, pewnego okresu nie wlicza się do tego biegu. Artykuł 121 K.c. przewiduje następujące przyczyny i okresy zawieszenia:

 

  1. co do roszczeń dzieci przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;
  2. co do roszczeń osób nie mających pełnej zdolności do czynności prawnych przeciwko opiekunom lub kuratorom – przez czas sprawowania przez te osoby opieki lub kurateli;
  3. co do roszczeń jednego małżonka przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;
  4. co do wszelkich roszczeń, gdy z powodu siły wyższej uprawniony nie może ich dochodzić przed powołanym do tego organem – przez czas trwania tej przeszkody.

 

Bieg terminu przedawnienia może także ulec przerwaniu. Przerwanie biegu przedawnienia skutkuje tym, że cały okres, który upłynął do momentu przerwania, uważa się za niebyły; po przerwaniu bieg przedawnienia zaczyna się na nowo. Zgodnie z art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego przyczynami przerwania biegu przedawnienia są:

 

  1. każda czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania sprawy lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
  2. uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje.

 

Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo przed sądem polubownym, albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd, przedawnia się z upływem lat dziesięciu, chociażby termin przedawnienia roszczeń tego rodzaju był krótszy. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości ulega przedawnieniu trzyletniemu (art. 125 K.c.).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Opinie klientów

Dziękuję bardzo, jestem pozytywnie zaskoczona i bardzo zadowolona. Porada jest bardzo szczegółowa, zrozumiała. Pomogła mi podjąć decyzje co do dalszego postepowania. Urszula, lekarz medycyny, 49 lat
Bardzo dziękuję. Nie spodziewam się odpowiedzi tak szybko i profesjonalnie udzielonej w dniu wolnym od pracy. Elżbieta
Skorzystałam z porady w sprawie spadkowej. Informacje są wyczerpujące, szczegółowe. Do odpowiedzi zadawałam dodatkowe pytania i w ciągu paru minut miałam konkretną odpowiedź. Pierwszy raz płaciłam za poradę internetową, ale warto. Polecam. Próbowałam wyjaśnić w sądzie, Urzędzie Skarbowym - ale nic nie zrozumiałam z wyjaśniań urzędników. W Google są wyjaśnienia ale bez szczegółowych przykładów, które są podobne do mojego przypadku. Bożena, pracownik biurowy, 40 lat
Dziękuję za poradę, bardzo szybko została udzielona odpowiedź, również na dodatkowe pytania. Marek

Indywidualne Porady Prawne specjalistów

Wpisz tutaj swoje pytanie, a trafi ono do naszego prawnika specjalisty.

Podobne materiały

Jak pozbyć się niechcianego najemcy?

W artykule omówione zostały zasady rozwiązywania umowy najmu i postępowania na wypadek niewydania lokalu przez najemcę.

Niewykonanie przez nabywcę warunków licytacyjnych

W pierwszej licytacji nieruchomości brak było chętnych do zakupu. W drugiej licytacji wziął udział jeden oferent, proponując zakup za cenę wywołania. Wygrał licytację, jednak nie wpłacił wylicytowanej kwoty w terminie (zrezygnował z zakupu). Jakie są dalsze kroki sądu, komornika?

Zadłużony spadek po bracie a brak oświadczenia w terminie

W 2014 r. zmarł mój brat, który był obciążony długami swojej byłej żony (zmarła w 2009 r.). Po żonie brata pozostała jej córka z pierwszego małżeństwa – brat jej nie przysposobił. Spraw spadkowych po bracie i jego małżonce jak dotąd nie przeprowadzano. Nie złożyłam żadnego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, bo sądziłam, że najpierw musi być przeprowadzona sprawa spadkowa po śmierci bratowej. Chciałabym jakoś uchylić się od spłaty zadłużenia po bracie, czy mam jakieś szanse? Czy mogę jeszcze zwrócić się do sądu o przywrócenie terminu?

Dług po zmarłym za leczenie szpitalne

Jestem wraz z braćmi dłużnikiem szpitala z tytułu kosztów leczenie zmarłego ojca*. Leczenie miało miejsce w czerwcu 2005 r. W sierpniu 2006 r. szpital uzyskał prawomocny wyrok, na mocy którego orzeczono obowiązek zapłaty kosztów leczenia. Wyrok wydany był na ojca, który zmarł w 2009 r. Szpital założył jednak sprawę o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu. Spadek ten przyjęliśmy z uwagi na mieszkanie ojca. Rozprawa o stwierdzenie nabycia spadku odbyła się w 2011 r. Od tego czasu szpital nie występował do nas o spłatę zadłużenia. Czy zatem dług uległ już przedawnieniu? Jeśli nie, to czy mamy jakąś możliwość uniknięcia spłaty tego długu?


Szukamy prawników » wizytówka Zadaj pytanie »
0.053189992904663 sek.