Opublikowane: 17.09.2009

Autor: Karol Jokiel

Podstawy wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym

Artykuł omawia warunki uzyskania przez wierzyciela nakazu zapłaty na dłużnika w postępowaniu nakazowym, co może znacznie przyśpieszyć procedurę windykacji należności.

Jedną z największych bolączek polskiego wymiaru sprawiedliwości, z którą od lat, choć jak na razie bez wyraźnych efektów, próbują walczyć kolejne ekipy rządowe, jest przewlekłość cywilnego postępowania sądowego, a co za tym idzie konieczność długotrwałego oczekiwania na uzyskanie wyroku na przykład przeciwko niesolidnemu dłużnikowi.

Bodaj najskuteczniejszym z narzędzi – mogących przyśpieszyć drogę do odzyskania należnych wierzycielowi pieniędzy, z pominięciem formalistycznego postępowania sądowego – jest tzw. postępowanie nakazowe, regulowane przepisami art. 484¹-497 Kodeksu postępowania cywilnego– ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Wszak nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym – jeżeli pozwany nie wniesie od niego zarzutów w terminie 14 dni od daty doręczenia – ma skutki normalnego wyroku sądowego, a od niedawna, już z chwilą wydania nakazu (niezależnie od ewentualnego wniesienia zarzutów przez pozwanego), stanowi nadto tytuł zabezpieczenia, wykonalnego bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Warto wreszcie zauważyć, że powód występujący z pozwem w postępowaniu nakazowym obowiązany jest do uiszczenia jedynie ¼ opłaty od pozwu (art. 19 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz. U. Nr 167, poz. 1398 z późn. zm.).

Zacznijmy od tego, że sąd rozpoznaje sprawę w postępowaniu nakazowym wyłącznie na pisemny wniosek powoda, zgłoszony w pozwie (art. 484¹ K.p.c.). Wniosek ów przybiera standardową postać: „wnoszę o rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym”. Sprawa rozpatrywana jest na posiedzeniu niejawnym (art. 484¹  § 3 K.p.c.) w składzie jednoosobowym. Do momentu doręczenia pozwanemu odpisu nakazu zapłaty, postępowanie odbywa się bez jego wiedzy i udziału.

Podkreślmy jednak, że sąd wydaje nakaz zapłaty na wniosek powoda tylko wtedy, gdy powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie są udowodnione dołączonym do pozwu:

1. dokumentem urzędowym,
2. zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem,
3. wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu,
4. zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i niezapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.

Wobec tego należy wyjaśnić, czym jest „dokument urzędowy”. Zgodnie z przepisem art. 244 K.p.c. jest nim każdy dokument, sporządzony w przepisanej prawem formie, przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe, samorządowe, zawodowe lub spółdzielcze w granicach ich zakresu działania (np. różnego rodzaju decyzje administracyjne, wyroki sądowe wydane w innych sprawach itd.).

„Zaakceptowany przez dłużnika rachunek” to także faktura, jeżeli została podpisana przez dłużnika lub osobę uprawnioną do jego reprezentacji.

„Oświadczeniem o uznaniu długu” jest również księgowe potwierdzenie zgodności sald, jeżeli tylko księgowi są upoważnieni do reprezentowania dłużnika.

Sąd wydaje również nakaz zapłaty przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub rewersu należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości, po przedłożeniu tych dokumentów. W razie przejścia na powoda praw z weksla, z czeku, z warrantu lub z rewersu, o ile przejście tych praw na powoda nie wynika bezpośrednio z weksla, z czeku, z warrantu lub z rewersu – do wydania nakazu niezbędne jest przedstawienie dokumentów uzasadniających roszczenia.

Sąd wydaje nakaz zapłaty na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego oraz dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi zapłaty świadczenia pieniężnego lub odsetek w transakcjach handlowych określonych w ustawie z dnia 12 czerwca 2003 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. Nr 139, poz. 1323 z późn. zm.). W rozumieniu tej ustawy transakcją handlową jest umowa, której przedmiotem jest odpłatne dostarczanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, jeżeli strony tej umowy zawierają ją w związku z wykonywaną przez siebie działalnością gospodarczą lub zawodową.

Sąd może wreszcie wydać nakaz zapłaty, jeżeli bank dochodzi roszczenia na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych, podpisanego przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku i opatrzonego pieczęcią banku oraz dowodu doręczenia dłużnikowi pisemnego wezwania do zapłaty.

Zasadą jest, że dokumenty, na których ma opierać się sąd wydając nakaz zapłaty, powinny być dołączone w oryginałach.

Dopuszczalne jest dołączenie odpisów (kopii) dokumentów, z wyłączeniem jednak weksla, czeku, warrantu, rewersu oraz wyciągu z ksiąg bankowych, które nigdy nie mogą być przedkładane w kopiach, jeżeli ich zgodność z oryginałem jest poświadczona przez notariusza albo występujących w tej sprawie adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub radcę Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.

Oceń przydatność tekstu: Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu: Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku