Opublikowane: 27.12.2009

Autor: Karol Jokiel

Odpowiedzialność za zobowiązania spółki przekształcanej przy przekształceniu spółki osobowej w spółkę kapitałową

Artykuł omawia węzłowe zagadnienia problematyki odpowiedzialności wspólników spółki osobowej przekształcanej w spółkę kapitałową za zobowiązania spółki przekształcanej.

Zgodnie z art. 551 § 1 Kodeksu spółek handlowych (dalej – K.s.h) – spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka akcyjna (czyli spółka przekształcana) może być przekształcona w inną spółkę handlową (spółkę przekształconą). Co więcej, również spółka cywilna może być przekształcona w spółkę handlową, inną jednakże niż spółka jawna.

Nie może być przekształcana tylko spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości.

W związku z każdym przekształceniem, z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru przysługują jej wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej, w szczególności spółka przekształcona pozostaje podmiotem w kwestii zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej (art. 553 K.s.h.). Zasadą jest wreszcie, że wspólnicy spółki przekształcanej uczestniczący w przekształceniu stają się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki przekształconej.

Sama zasada kontynuacji wyrażona w art. 553 § 1 K.s.h. nie mogłaby jednak – z punktu widzenia wierzycieli – być uznana za wystarczającą dla ochrony ich praw w przypadku przekształcenia spółki osobowej (spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa oraz spółka komandytowa-akcyjna) w spółkę kapitałową (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółka akcyjna), gdy zachodzi ryzyko „ucieczki” od odpowiedzialności za zobowiązania spółki przekształcanej. Wszak wskutek takiego przekształcenia wierzyciele straciliby możliwość kierowania swoich roszczeń do majątków wspólników przekształcanych spółek osobowych. W tym miejscu należy bowiem wspomnieć, że chociażby wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, w sytuacji gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (art. 22 K.s.h. w zw. z art. 31 K.s.h.).

Stąd, w zakresie odpowiedzialności za zobowiązania spółki przekształcanej, przy przekształceniu spółki osobowej w spółkę kapitałową istotne znaczenie ma również przepis art. 574 K.s.h., zgodnie z którym wspólnicy przekształcanej spółki osobowej odpowiadają na dotychczasowych zasadach, solidarnie ze spółką przekształconą, za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia (czyli przed dniem wpisu spółki przekształconej do rejestru) przez okres trzech lat, licząc od tego dnia.

Podstawowym skutkiem zastosowania art. 574 K.s.h. jest zatem specyficzna sytuacja, w której wspólnicy spółek osobowych nie będą ponosić odpowiedzialności za zobowiązania nowej spółki powstałej po dniu przekształcenia, z jednoczesnym utrzymaniem odpowiedzialności tych osób przez 3 lata za „stare” zobowiązania spółki przekształcanej.

Solidarność zobowiązania wspólników przekształcanej spółki osobowej ze spółką przekształconą oznacza, że wierzyciel spółki przekształcanej może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (art. 366 Kodeksu cywilnego).

Zasada solidarnej odpowiedzialności wspólników przekształcanej spółki osobowej ze spółką przekształconą ulega jednak istotnemu złagodzeniu skoro Kodeks spółek handlowych mówi równocześnie o odpowiedzialności na „dotychczasowych zasadach”. Zwrot ten oznacza bowiem zastosowanie zasady subsydiarnej odpowiedzialności wspólników spółek osobowych (akcjonariusze spółki komandytowo-akcyjnej co do zasady w ogóle nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania i z tego punktu widzenia nic się nie zmieni w ich sytuacji po przekształceniu) wobec spółki przekształconej za zobowiązania spółki przekształcanej. Innymi słowy, dopiero po bezskutecznej egzekucji wobec spółki przekształconej wierzyciel będzie mógł sięgnąć do majątku wspólników przekształconej spółki osobowej.

Decydujące znacznie dla określenia, których wspólników spółki przekształcanej dotyczy przywołany wyżej przepis art. 574 K.s.h., ma dzień przekształcenia, czyli, jak już wspomniano, dzień wpisu spółki przekształconej do rejestru – wspólnik spółki osobowej, który w tym dniu był wspólnikiem, podpada pod zakres tego przepisu. Zbycie udziałów lub akcji przez byłego wspólnika przekształcanej spółki osobowej nie uwalnia go od odpowiedzialności z art. 574 K.s.h., podobnie jak od odpowiedzialności tej nie zwalnia nieprzystąpienie przez wspólnika do spółki przekształconej.

Po okresie trzech lat od dnia przekształcenia spółka przekształcona, i tylko przekształcona spółka kapitałowa, będzie odpowiadać za zobowiązania przekształcanej spółki osobowej, jakie powstały przed dniem przekształcenia.

Oceń przydatność tekstu: Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu: Ocena zrozumienia tekstu:

poleć artykuł znajomemu     wersja do druku