Terminy wymagalności świadczeń

Jedną z podstawowych umiejętności w obrocie gospodarczym jest prawidłowe oznaczenie terminu wymagalności świadczenia. W niniejszym artykule postaram się przybliżyć zasady ich obliczania.

Kodeks cywilny rozróżnia m.in. terminy liczone w: dniach, tygodniach, miesiącach, latach i inne terminy.

Terminy liczone w dniach

Termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. Jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

Termin oznaczony w dniach kończy się o północy ostatniego dnia. Dopuszczalne jest jednak stosowanie przez strony odstępstw od tej zasady, polegających zarówno na przyjęciu krótszych jednostek obliczania terminu (np. minut), jak i ustalenia innego momentu rozpoczęcia i zakończenia terminu dobowego (np. tzw. doba hotelowa rozumiana jest co prawda także jako element cyklu 24-godzinnego, jednak zazwyczaj nie rozpoczyna się o północy).

Terminy oznaczone w tygodniach

Termin oznaczony w tygodniach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu.

Terminy oznaczone w miesiącach

Termin oznaczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca.

Jeżeli termin jest oznaczony na początek, środek lub koniec miesiąca, rozumie się przez to pierwszy, piętnasty lub ostatni dzień miesiąca. Termin półmiesięczny jest równy piętnastu dniom.

Jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni trzydzieści.

Terminy oznaczone w latach

Termin oznaczony w latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Jednakże przy obliczaniu wieku osoby fizycznej termin upływa z początkiem ostatniego dnia.

Jeżeli termin jest oznaczony w latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, rok liczy się za dni trzysta sześćdziesiąt pięć.

We wszystkich ww. przypadkach należy pamiętać, że jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego, przy czym – jak słusznie zauważył NSA w wyroku z dnia 17 października 2007 roku w sprawie I OSK 60/07 – soboty nie można uznać w obecnym stanie prawnym za dzień ustawowo wolny od pracy.