Ustalenie miejsca zamieszkania dłużnika

Często w praktyce spotykam się z sytuacją, w której wierzyciel nie może wszcząć procedury związanej z odzyskaniem należności, gdyż nie zna obecnego adresu dłużnika. Poniżej staram się przybliżyć czynności, jakie w takiej sytuacji może podjąć wierzyciel.

Zgodnie z art. 126 Kodeksu postępowania cywilnego pierwsze pismo procesowe w sprawie powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania lub siedziby stron. O ile zdobycie obecnego adresu firmy nie jest zazwyczaj specjalnie skomplikowane, o tyle zdobycie adresu osoby fizycznej jest większym problemem, choć nie jest czynnością niemożliwą.

Wizyta w ostatnim znanym miejscu zamieszkania

Jedną z najprostszych możliwości i często najszybszym sposobem ustalenia adresu dłużnika jest wizyta w ostatnim znanym miejscu zamieszkania tejże osoby. Osoba opuszczająca miejsce zamieszkania często pozostawia swój obecny adres sąsiadom czy też osobom, które będą zamieszkiwały pod nieaktualnym adresem dłużnika, np. celem przekierowania korespondencji na adres dłużnika.

Wydział ewidencji ludności

Jeśli znamy miasto, w którym powinien być zameldowany dłużnik, warto udać się do wydziału spraw meldunkowych. W wydziale należy złożyć pisemny wniosek (wraz z uzasadnieniem) o podanie aktualnego miejsca zameldowania dłużnika. W tym miejscu pragnę przypomnieć, że uzyskany adres dłużnika można wykorzystać tylko w sposób wskazany w uzasadnieniu wniosku. Jeśli urzędnik odmówi podania wskazanych danych, zasłaniając się ustawą o ochronie danych osobowych, należy powołać się na art. 23 pkt 1 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, zgodnie z którym udostępnianie danych osobowych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa.

Wydział Udostępniania Informacji Departamentu Spraw Obywatelskich MSWiA

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji gromadzi informacje o wszystkich osobach zameldowanych w Polsce w wyspecjalizowanej komórce, dawniej w Centralnym Biurze Adresowym. Wydział Udostępniania Informacji Departamentu Spraw Obywatelskich zajmuje się m.in. udzielaniem informacji adresowych ze zbioru PESEL. W celu uzyskania informacji należy złożyć wniosek wraz z uzasadnieniem oraz podąć jak największą ilość informacji, jakimi dysponujemy, o poszukiwanej osobie. Oczywiście również w tym przypadku musimy wykazać interes prawny, czyli wskazać, dla jakich celów przedmiotowa informacja jest nam potrzebna – można np. dołączyć do wniosku wezwanie sądowe do wskazania adresu poszukiwanej osoby, wezwanie komornicze, dokument potwierdzający zobowiązanie osoby (kopie umów faktur).

Opłata za udostępnienie danych wynosi 31 zł. Opłatę należy wnieść na rachunek bankowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, 00-951 Warszawa ul. Batorego 5. W przypadku gdy wnioskodawca działa za pośrednictwem pełnomocnika, należy dołączyć dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej za jego złożenie.

Gdy nadal nie posiadamy adresu dłużnika...

Jeżeli dysponujemy już dokumentami, które udowadniają, że nie ma możliwości ustalenia obecnego adresu dłużnika, należy złożyć do sądu wniosek o ustanowienie kuratora. Zgodnie bowiem z art. 143 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli stronie, której miejsce pobytu nie jest znane, ma być doręczony pozew lub inne pismo procesowe wywołujące potrzebę podjęcia obrony jej praw, doręczenie może do chwili zgłoszenia się strony albo jej przedstawiciela lub pełnomocnika nastąpić tylko do rąk kuratora ustanowionego na wniosek osoby zainteresowanej przez sąd orzekający.

Strona, której miejsce pobytu nie jest znane, to konkretna osoba. Nie można ustanowić kuratora dla osoby nieznanej w ogóle (np. nieznanych następców prawnych) ani dla osoby nieżyjącej. Znane zameldowanie strony pod danym adresem nie oznacza, że znane jest jej miejsce pobytu. Miejsce pobytu oznacza bowiem stan faktyczny.