Windykacja sądowa – właściwość miejscowa, cz. 1

Windykacja sądowa polega na dochodzeniu zapłaty należności na drodze postępowania sądowego przed sądem powszechnym, względnie przed sądem arbitrażowym. Istotną kwestią przed wniesieniem pozwu jest ustalenie właściwości sądu, czyli niejako jego nazwy i adresu, tak by wiedzieć, gdzie należy wysłać lub złożyć pozew.

Co do zasady ustawa dopuszcza, by strony danego stosunku prawnego i ewentualnego sporu, który mógłby wyniknąć z danego sporu, poddały je pod właściwość określonego sądu, jak również sądu polubownego.

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 27 Kodeksu postępowania cywilnego powództwo wytacza się przed sąd pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. Jednakże od powyższej zasady ustawodawca przewidział szereg wyjątków. Poniżej postaram się wymienić najważniejsze z nich.

Powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału.

Powództwo o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, jak też o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, wytoczyć można przed sąd miejsca jej wykonania. W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem.

Powództwo o roszczenie ze stosunku najmu lub dzierżawy nieruchomości wytoczyć można przed sąd miejsca położenia nieruchomości.

Powództwo przeciwko zobowiązanemu z weksla lub czeku można wytoczyć przed sąd miejsca płatności. Kilku zobowiązanych z weksla lub czeku można łącznie pozwać przed sąd miejsca płatności lub sąd właściwości ogólnej dla akceptanta albo wystawcy weksla własnego lub czeku.

Jeżeli uzasadniona jest właściwość kilku sądów albo jeżeli powództwo wytacza się przeciwko kilku osobom, dla których według przepisów o właściwości ogólnej właściwe są różne sądy, wybór między tymi sądami należy do powoda.

Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej. Strony mogą również ograniczyć umową pisemną prawo powoda do wyboru pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów. Strony nie mogą jednak zmieniać właściwości wyłącznej.