Opublikowane: 26.12.2010

Czy wniosek o wyjawienie majątku dłużnika przerywa bieg przedawnienia?

Sąd Najwyższy odniósł się w ostatnim orzeczeniu do kwestii wpływu na bieg przedawnienia wniosku wierzyciela o wyjawienie majątku dłużnika.

Zgodnie z art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.

Upływ terminu przedawnienia oznacza zatem zasadniczo niemożność jego wyegzekwowania na drodze sądowej.

Równocześnie – zgodnie z art. 124 § 1 Kodeksu cywilnego – po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Bieg przedawnienia przerywa się przy tym:

1. przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;
2. przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje,
3. przez wszczęcie mediacji (art. 123 Kodeksu cywilnego).

Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z powyższym pkt 1 bieg przedawnienia przerywa wniesienie powództwa do sądu, sądowe zawezwanie do próby ugodowej czy złożenie wniosku do komornika. Nie przerywa zaś biegu przedawnienia np. przedsądowe wezwanie do zapłaty.

W ostatnim czasie Sąd Najwyższy zastanawiał się, czy wniosek o wyjawienie majątku dłużnika złożony do sądu można w trybie art. 913 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego można uznać za czynność – przed sądem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju – przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia, skutkującą przerwaniem biegu terminu przedawnienia.

Warto przypomnieć, że wniosek do sądu o zobowiązanie dłużnika do złożenia wykazu majątku można złożyć, nieco upraszczając, w 3 sytuacjach:

1. po bezskutecznym (całkowicie lub częściowo) umorzeniu egzekucji,
2. w toku prowadzonej egzekucji,
3. przed wszczęciem egzekucji

– jeżeli wierzyciel udowodni, że zaspokojenie jego roszczeń jest istotnie zagrożone (np. znany mu majątek dłużnika jest znikomy).

W wyroku z dnia 19 listopada 2010 r. (sygn. akt III CZP 92/2010) Sąd Najwyższy przesądził, że tego typu wniosek nie przerywa biegu przedawnienia. Sąd Najwyższy słusznie zauważył, że wierzyciel może innymi sposobami zabezpieczyć swoje interesy i zapobiegać przedawnieniu swoich należności.

Karol Jokiel