Opublikowane: 17.09.2009

Autor: Łukasz Poczyński

Bankowy tytuł egzekucyjny

Bank uzyskał tytuł egzekucyjny (nie powiadomiono mnie o rozprawie ani nie otrzymałem wyroku), a komornik rozpoczął czynności egzekucyjne. Tymczasem uważam, że roszczenia banku są bezzasadne, gdyż bank zablokował mi konto firmy w 2007 r. za tzw. brak zakładanych wpływów, narażając na straty i doprowadzając firmę do upadku. Czy zostałem pozbawiony prawa do odwołania i do oceny sprawy przez sądy w dwóch instancjach? Co powinienem teraz zrobić?

Na początku musi Pan wiedzieć, że obecnie banki mają liczne udogodnienia prawne, jeśli chodzi o egzekwowanie swoich roszczeń od dłużników. Pozwalają im na to przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Przepisy tych aktów dają bankom prawo do wystawiania w ograniczonym zakresie bankowych tytułów egzekucyjnych. W Pana sprawie mamy do czynienia prawdopodobnie właśnie z tzw. bankowym tytułem egzekucyjnym.

Otóż zgodnie z art. 96 ust. 1 Prawa bankowego: „Na podstawie ksiąg banków lub innych dokumentów związanych z dokonywaniem czynności bankowych banki mogą wystawiać bankowe tytuły egzekucyjne”.

W bankowym tytule egzekucyjnym należy oznaczyć:

• bank, który go wystawił i na rzecz którego egzekucja ma być prowadzona,
• dłużnika zobowiązanego do zapłaty,
• wysokość zobowiązań dłużnika wraz z odsetkami i terminami ich płatności,
• datę wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego,
• czynność bankową, z której wynikają dochodzone roszczenia,
• wzmiankę o wymagalności dochodzonego roszczenia.

Bankowy tytuł egzekucyjny należy opatrzyć pieczęcią banku wystawiającego tytuł oraz podpisami osób uprawnionych do działania w imieniu banku.

Z kolei zgodnie z art. 97 ust. 1 tej ustawy: „Bankowy tytuł egzekucyjny może być podstawą egzekucji prowadzonej według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego po nadaniu mu przez sąd klauzuli wykonalności wyłącznie przeciwko osobie, która bezpośrednio z bankiem dokonywała czynności bankowej albo jest dłużnikiem banku z tytułu zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z czynności bankowej i złożyła pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji oraz gdy roszczenie objęte tytułem wynika bezpośrednio z tej czynności bankowej lub jej zabezpieczenia”.

Wniosek banku o nadanie klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia.

Jak wynika z powyższych przepisów, bankom przysługuje specjalny przywilej w zakresie egzekwowania należności. Inni przedsiębiorcy, chcąc dochodzić od dłużników swoich należności, muszą ich pozwać do sądu. Dopiero po uzyskaniu prawomocnego wyroku lub nakazu zapłaty i opatrzeniu go przez sąd klauzulą wykonalności mogą zgłosić się do komornika. Znacznie łatwiejsze zadanie w takiej sytuacji mają banki, nie muszą bowiem wytaczać odrębnych procesów w takich sprawach. Wystarczy, że bank wystawi bankowy tytuł egzekucyjny, następnie uzyska od sądu klauzulę wykonalności i już może kierować sprawę do komornika.

Sąd – zgodnie z art. 786² K.p.c. – w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności bada tylko, czy z formalnego punktu widzenia bankowy tytuł egzekucyjny został wystawiony prawidłowo. Sprawdza, czy dłużnik poddał się egzekucji oraz czy roszczenie objęte tytułem wynika z czynności bankowej dokonanej bezpośrednio z bankiem lub z zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z tej czynności. Dłużnik o tym postępowaniu nawet nie jest informowany. Bank nie ma również obowiązku poinformować dłużnika o fakcie wystawienia przeciwko niemu bankowego tytułu egzekucyjnego. Dłużnik dowiaduje się o całej sprawie z reguły dopiero wraz z zawiadomieniem o wszczęciu egzekucji przez komornika.

Zakładam, że w przedmiotowej sprawie zgodził się Pan na poddanie się egzekucji. Najczęściej dochodzi do tego po prostu poprzez podpisanie umowy z bankiem, w której umieszczony jest zapis, że klient wyraża zgodę na poddanie się czynnościom egzekucyjnym w zakresie roszczeń wynikających z danej umowy. Dodam tylko, że w takim oświadczeniu powinny się znaleźć dwa elementy:

1. kwota zadłużenia, do której bank może wystawić bankowy tytuł egzekucyjny,
2. termin, do którego bank może wystąpić o nadanie temu tytułowi klauzuli wykonalności.

Ponadto bank ma obowiązek udzielania rzetelnej, uczciwej i wyczerpującej informacji o czynności bankowej, z którą jest związany bankowy tytuł egzekucyjny. W jednym ze swoich orzeczeń Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że jedynie odpowiedni, rzetelny sposób realizacji tego obowiązku, zakres i jakość udzielanych przy zawieraniu umowy informacji, może być traktowany jako swoiste skompensowanie uprzywilejowanej pozycji instytucji finansowej, wyrażającej się możliwością stosowania bankowego tytułu egzekucyjnego

Pora teraz zastanowić się, jak może się Pan bronić w zaistniałej sytuacji.

Otóż praktycznie jedynym środkiem, aby zastopować działania komornika, jest złożenie do sądu tzw. powództwa przeciwegzekucyjnego na podstawie art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym artykułem „Dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli:

1. przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście;
2. po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie”.

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 listopada 2003 r. (III CZP 78/2003), w powództwie takim dłużnik banku mógłby podnieść wszelkie zarzuty dotyczące wierzytelności banku, objętej bankowym tytułem egzekucyjnym zaopatrzonym w sądową klauzulę wykonalności. Chodzi tu o zarzuty powstałe przed wystawieniem bankowego tytułu egzekucyjnego, przed wydaniem klauzuli wykonalności i po jej wydaniu. W grę mogłyby tu wchodzić np. zarzuty nieistnienia roszczenia banku lub istnienia roszczenia w mniejszej wysokości niż ujęte w tytule, nienastąpienia wymagalności roszczenia (mimo umieszczenia w bankowym tytule egzekucyjnym oświadczenia banku innej treści). Zatem, krótko mówiąc, musiałby Pan pozwać bank i udowodnić przed sądem swoje racje. Jednak samo wniesienie powództwa przeciwegzekucyjnego nie wstrzyma egzekucji komorniczej.

W pozwie musiałby Pan umieścić wniosek o zabezpieczenie powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Sąd może, ale nie musi się do niego przychylić.

Tak jak wspomniałem, powództwo przeciwegzekucyjne wytoczyć należy przeciwko wierzycielowi, czyli bankowi. Właściwy rzeczowo do rozpoznania sprawy będzie sąd rejonowy lub okręgowy, w zależności od wartości przedmiotu sporu, którą stanowi wysokość egzekwowanej wierzytelności. Od ustalonej wartości przedmiotu sporu powód musi wnieść opłatę stosunkową od pozwu w wysokości 5%.

Na koniec można jeszcze dodać, że ma Pan prawo złożenia do sądu zażalenia co do nadania bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności. Zażalenie powinien Pan wnieść w terminie 7 dni od daty doręczenia Panu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Podkreślam jednak, że ma ono szanse na uwzględnienie tylko wtedy, gdy z formalnego punktu widzenia bankowy tytuł egzekucyjny został wystawiony nieprawidłowo, np. nie ma na nim pieczęci banku lub podpisów osób uprawnionych do jego reprezentowania. W takim zażaleniu nie można jednak kwestionować np. wysokości zadłużenia, bo nie jest to zarzut formalny, tylko merytoryczny.

Oceń przydatność tekstu: Ocena przydatności tekstu:

Oceń zrozumienie tekstu: Ocena zrozumienia tekstu:

poleć pytanie znajomemu     wersja do druku